Mahabharata
Видурагамана-парва: совет Бхишмы · Verse 1.195.7–8
1474 / 3756
Mahabharata · 1.195.7–8
Devanāgarī

अथ धर्मेण राज्यं त्वं प्राप्तवान् भरतर्षभ ॥
ते ऽपि राज्यम् अनुप्राप्ताः पूर्वम् एवेति मे मतिः ॥
मधुरेणैव राज्यस्य तेषाम् अर्धं प्रदीयताम् ॥
एतद् धि पुरुषव्याघ्र हितं सर्वजनस्य च ॥

Transliteration (IAST)

atha dharmeṇa rājyaṃ tvaṃ prāptavān bharatarṣabha ||
te 'pi rājyam anuprāptāḥ pūrvam eveti me matiḥ ||
madhureṇaiva rājyasya teṣām ardhaṃ pradīyatām ||
etad dhi puruṣavyāghra hitaṃ sarvajanasya ca ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथ धर्मेण राज्यं त्वं प्राप्तवान् भरतर्षभatha dharmeṇa rājyaṃ tvaṃ prāptavān bharatarṣabhaесли же по дхарме ты обрёл царство, о бык Бхаратов,
ते अपि राज्यम् अनुप्राप्ताः पूर्वम् एव इति मे मतिःte api rājyam anuprāptāḥ pūrvam eva iti me matiḥто и они обрели царство — ещё прежде, таково моё мнение;
मधुरेण एव राज्यस्य तेषाम् अर्धं प्रदीयताम्madhureṇa eva rājyasya teṣām ardhaṃ pradīyatāmпо-доброму да будет дана им половина царства;
एतत् हि पुरुषव्याघ्र हितं सर्वजनस्य चetat hi puruṣavyāghra hitaṃ sarvajanasya caибо это, о тигр среди мужей, ко благу всему народу;
Translation

«Если же по дхарме ты обрёл царство, о бык Бхаратов, то и они обрели царство — ещё прежде, таково моё мнение; по-доброму да будет дана им половина царства, ибо это, о тигр среди мужей, ко благу всему народу».

Commentary

Здесь правда увенчивается заботою о всеобщем благе. Знаменательно, что Бхишма зовёт отдать половину «по-доброму», ради блага всего народа: справедливость и мир выгодны всем, распря же — погибельна. Здесь открывается, что истинная политика есть дхарма: что праведно, то и благотворно для всех. Так писание являет мудрость Бхишмы; и раздел царства предлагается как путь общего блага.

Version

d9e769f21685 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with