Mahabharata
Аргхьяхарана-парва: первая почесть — аргхья Кришне · Verse 2.33.4–6
2375 / 3756
Mahabharata · 2.33.4–6
Devanāgarī

इदम् एवं न चाप्य् एवम् एवम् एतन् न चान्यथा ॥
इत्य् ऊचुर् बहवस् तत्र वितण्डानाः परस्परम् ॥
कृशान् अर्थांस् तथा के चिद् अकृशांस् तत्र कुर्वते ॥
अकृशांश् च कृशांश् चक्रुर् हेतुभिः शास्त्रनिश्चितैः ॥
तत्र मेधाविनः के चिद् अर्थम् अन्यैः प्रपूरितम् ॥
विचिक्षिपुर् यथा श्येना नभोगतम् इवामिषम् ॥

Transliteration (IAST)

idam evaṃ na cāpy evam evam etan na cānyathā ||
ity ūcur bahavas tatra vitaṇḍānāḥ parasparam ||
kṛśān arthāṃs tathā ke cid akṛśāṃs tatra kurvate ||
akṛśāṃś ca kṛśāṃś cakrur hetubhiḥ śāstraniścitaiḥ ||
tatra medhāvinaḥ ke cid artham anyaiḥ prapūritam ||
vicikṣipur yathā śyenā nabhogatam ivāmiṣam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
इदम् एवं न च अपि एवम्idam evaṃ na ca api evam«это так — и не так,
एवम् एतन् न च अन्यथाevam etan na ca anyathāэто именно так, и не иначе» —
इत्य् ऊचुर् बहवस् तत्रity ūcur bahavas tatraтак говорили многие там,
वितण्डानाः परस्परम्vitaṇḍānāḥ parasparamспоря друг с другом;
कृशान् अर्थांस् तथा के चिद्kṛśān arthāṃs tathā ke cidслабые доводы иные
अकृशांस् तत्र कुर्वतेakṛśāṃs tatra kurvateтам делали сильными,
अकृशांश् च कृशांश् चक्रुर्akṛśāṃś ca kṛśāṃś cakrurи сильные делали слабыми
हेतुभिः शास्त्र-निश्चितैःhetubhiḥ śāstra-niścitaiḥдоводами, по шастре утверждёнными;
तत्र मेधाविनः के चिद्tatra medhāvinaḥ ke cidтам иные сведущие
अर्थम् अन्यैः प्रपूरितम्artham anyaiḥ prapūritamсмысл, иными выстроенный,
विचिक्षिपुर् यथा श्येनाvicikṣipur yathā śyenāрасхватывали, как ястребы —
नभो-गतम् इव आमिषम्nabho-gatam iva āmiṣamдобычу в небе.
Translation

«Это так — и не так; это именно так, и не иначе» — так говорили многие там, споря друг с другом. Иные слабые доводы делали сильными, а сильные — слабыми, доводами, утверждёнными по шастре. Иные же сведущие расхватывали смысл, выстроенный другими, как ястребы — добычу в небе.

Commentary

Учёный спор показан без прикрас: доводы оборачиваются то сильными, то слабыми, мудрецы «расхватывают» чужие построения, как ястребы добычу. Знаменательно, что и в благочестивом собрании прение остёр и состязателен. Стих учит двоякому: с одной стороны, испытание мысли в споре оттачивает истину; с другой — самая ловкость доказывать «и так, и иначе» таит соблазн, ибо изощрённость способна равно отстоять и правду, и неправду. Потому диалектика — слуга полезный, но опасный; разум, не утверждённый в дхарме, обращает её в игру, а не в искание истины.

Version

73abe058405a · published Jun 16, 2026, 2:40:00 PM UTC

Page between verses with