Mahabharata
Аргхьяхарана-парва: первая почесть — аргхья Кришне · Verse 2.33.27–29
2383 / 3756
Mahabharata · 2.33.27–29
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततो भीष्मः शांतनवो बुद्ध्या निश्चित्य भारत ॥
वार्ष्णेयं मन्यते कृष्णम् अर्हणीयतमं भुवि ॥
एष ह्य् एषां समेतानां तेजोबलपराक्रमैः ॥
मध्ये तपन्न् इवाभाति ज्योतिषाम् इव भास्करः ॥
असूर्यम् इव सूर्येण निवातम् इव वायुना ॥
भासितं ह्लादितं चैव कृष्णेनेदं सदो हि नः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tato bhīṣmaḥ śāṃtanavo buddhyā niścitya bhārata ||
vārṣṇeyaṃ manyate kṛṣṇam arhaṇīyatamaṃ bhuvi ||
eṣa hy eṣāṃ sametānāṃ tejobalaparākramaiḥ ||
madhye tapann ivābhāti jyotiṣām iva bhāskaraḥ ||
asūryam iva sūryeṇa nivātam iva vāyunā ||
bhāsitaṃ hlāditaṃ caiva kṛṣṇenedaṃ sado hi naḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततो भीष्मः शांतनवोtato bhīṣmaḥ śāṃtanavoзатем Бхишма, сын Шантану,
बुद्ध्या निश्चित्य भारतbuddhyā niścitya bhārataразумом решив, о Бхарата,
वार्ष्णेयं मन्यते कृष्णम्vārṣṇeyaṃ manyate kṛṣṇamполагает Кришну Вришнийца
अर्हणीयतमं भुविarhaṇīyatamaṃ bhuviдостойнейшим [почитания] на земле:
एष ह्य् एषां समेतानांeṣa hy eṣāṃ sametānāṃ«ведь он среди этих собравшихся
तेजो-बल-पराक्रमैःtejo-bala-parākramaiḥпылом, силою и доблестью
मध्ये तपन्न् इव आभातिmadhye tapann iva ābhātiпосреди сияет, словно палящий,
ज्योतिषाम् इव भास्करःjyotiṣām iva bhāskaraḥкак солнце среди светил;
असूर्यम् इव सूर्येणasūryam iva sūryeṇaкак бессолнечное — солнцем,
निवातम् इव वायुनाnivātam iva vāyunāкак безветренное — ветром,
भासितं ह्लादितं चैवbhāsitaṃ hlāditaṃ caivaозарено и обрадовано
कृष्णेन इदं सदो हि नःkṛṣṇena idaṃ sado hi naḥКришною это наше собрание».
Translation

Затем Бхишма, сын Шантану, решив разумом, о Бхарата, полагает Кришну Вришнийца достойнейшим почитания на земле: «Ведь он среди этих собравшихся сияет пылом, силою и доблестью, словно палящее солнце среди светил. Как бессолнечное [место озаряется] солнцем, как безветренное — ветром, так Кришною озарено и обрадовано это наше собрание».

Commentary

Бхишма «решив разумом», без колебаний называет достойнейшим Кришну: среди всех владык первенство по праву принадлежит Тому, кто превыше всех. Знаменательно, что разумение мудрого приходит к тому же, что прозрение Нарады: оба узнают в Кришне средоточие. Образ солнца среди светил точен — прочие цари светят, но Он есть источник света. Стих учит, что истинное почитание начинается с верного распознания: первая честь — Высшему, и кто воздаёт её Кришне, тот не возвышает Его (Он и так превыше), а сам становится причастен правде. Признать первенство Господа есть начало всякого правого порядка.

Version

947f87b8f0fd · published Jun 16, 2026, 2:40:00 PM UTC

Page between verses with