Mahabharata
Дьюта-парва: завершение перечня даней · Verse 2.48.17–20
2545 / 3756
Mahabharata · 2.48.17–20
Devanāgarī

वङ्गाः कलिङ्गपतयस् ताम्रलिप्ताः सपुण्ड्रकाः ॥
दुकूलं कौशिकं चैव पत्रोर्णं प्रावरान् अपि ॥
तत्र स्म द्वारपालैस् ते प्रोच्यन्ते राजशासनात् ॥
कृतकाराः सुबलयस् ततो द्वारम् अवाप्स्यथ ॥
ईषादन्तान् हेमकक्षान् पद्मवर्णान् कुथावृतान् ॥
शैलाभान् नित्यमत्तांश् च अभितः काम्यकं सरः ॥
दत्त्वैकैको दशशतान् कुञ्जरान् कवचावृतान् ॥
क्षमावतः कुलीनांश् च द्वारेण प्राविशंस् ततः ॥

Transliteration (IAST)

vaṅgāḥ kaliṅgapatayas tāmraliptāḥ sapuṇḍrakāḥ ||
dukūlaṃ kauśikaṃ caiva patrorṇaṃ prāvarān api ||
tatra sma dvārapālais te procyante rājaśāsanāt ||
kṛtakārāḥ subalayas tato dvāram avāpsyatha ||
īṣādantān hemakakṣān padmavarṇān kuthāvṛtān ||
śailābhān nityamattāṃś ca abhitaḥ kāmyakaṃ saraḥ ||
dattvaikaiko daśaśatān kuñjarān kavacāvṛtān ||
kṣamāvataḥ kulīnāṃś ca dvāreṇa prāviśaṃs tataḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वङ्गाः कलिङ्ग-पतयस्vaṅgāḥ kaliṅga-patayas«ванги, владыки Калинги,
ताम्रलिप्ताः स-पुण्ड्रकाःtāmraliptāḥ sa-puṇḍrakāḥтамралипты с пундраками —
दुकूलं कौशिकं चैवdukūlaṃ kauśikaṃ caivaдукулу, кушику [шёлк],
पत्र-उर्णं प्रावरान् अपिpatra-urṇaṃ prāvarān apiпатрорну и накидки;
तत्र स्म द्वार-पालैस् तेtatra sma dvāra-pālais teтам стражами врат им
प्रोच्यन्ते राज-शासनात्procyante rāja-śāsanātговорится по царскому повелению:
कृत-काराः सु-बलयस्kṛta-kārāḥ su-balayas«[когда] сделаете дары, о владетельные,
ततो द्वारम् अवाप्स्यथtato dvāram avāpsyathaтогда врат достигнете»;
ईषा-दन्तान् हेम-कक्षान्īṣā-dantān hema-kakṣānслоновокостно-бивневых, златопоясных,
पद्म-वर्णान् कुथा-वृतान्padma-varṇān kuthā-vṛtānлотосоцветных, попонами укрытых,
शैल-आभान् नित्य-मत्तांश् चśaila-ābhān nitya-mattāṃś caгорам подобных, всегда буйных,
अभितः काम्यकं सरःabhitaḥ kāmyakaṃ saraḥблиз озера Камьяка, —
दत्त्वा एकैको दश-शतान्dattvā ekaiko daśa-śatānдав каждый по тысяче
कुञ्जरान् कवच-आवृतान्kuñjarān kavaca-āvṛtānслонов, в броню облачённых,
क्षमावतः कुलीनांश् चkṣamāvataḥ kulīnāṃś caвыносливых и породистых,
द्वारेण प्राविशंस् ततःdvāreṇa prāviśaṃs tataḥвходили затем во врата».
Translation

«Ванги, владыки Калинги, тамралипты с пундраками [принесли] дукулу, кушику [шёлк], патрорну и накидки. Там стражи врат говорят им по царскому повелению: „Когда сделаете дары, о владетельные, тогда войдёте во врата“. И, дав каждый по тысяче слонов — бивнистых, златопоясных, лотосоцветных, укрытых попонами, подобных горам, всегда буйных, что близ озера Камьяка, — облачённых в броню, выносливых и породистых, входили они затем во врата».

Commentary

Порядок строг даже для богатейших: «когда сделаете дары, тогда войдёте». Знаменательно, что вход к святыне обусловлен приношением — не как мздою, а как знаком должного расположения: к жертве приступают, принеся своё. Стих учит, что приближение к священному требует не пустых рук, а сердца, готового отдать: дар у врат есть символ самоотдачи. И тысяча боевых слонов от каждого — не выкуп за вход, а мера усердия приносящих. Дурьодхана видит лишь стену слонов; но за нею — закон, по коему к высшему входят, прежде отдав. Кто хочет войти в чертог Господень, тот да принесёт прежде — себя.

Version

b509b8c0d021 · published Jun 16, 2026, 3:55:00 PM UTC

Page between verses with