Mahabharata
Dyūta-parva (bali-varṇana-samāpti) (The Completion of the List of Tributes)2.48.21–24
2546 / 15823
Mahabharata · 2.48.21–24
Devanāgarī

एते चान्ये च बहवो गणा दिग्भ्यः समागताः ॥
अन्यैश् चोपाहृतान्य् अत्र रत्नानीह महात्मभिः ॥
राजा चित्ररथो नाम गन्धर्वो वासवानुगः ॥
शतानि चत्वार्य् अददद् धयानां वातरंहसाम् ॥
तुम्बुरुस् तु प्रमुदितो गन्धर्वो वाजिनां शतम् ॥
आम्रपत्रसवर्णानाम् अददद् धेममालिनाम् ॥
कृती तु राजा कौरव्य शूकराणां विशां पते ॥
अददद् गजरत्नानां शतानि सुबहून्य् अपि ॥

Transliteration (IAST)

ete cānye ca bahavo gaṇā digbhyaḥ samāgatāḥ ||
anyaiś copāhṛtāny atra ratnānīha mahātmabhiḥ ||
rājā citraratho nāma gandharvo vāsavānugaḥ ||
śatāni catvāry adadad dhayānāṃ vātaraṃhasām ||
tumburus tu pramudito gandharvo vājināṃ śatam ||
āmrapatrasavarṇānām adadad dhemamālinām ||
kṛtī tu rājā kauravya śūkarāṇāṃ viśāṃ pate ||
adadad gajaratnānāṃ śatāni subahūny api ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एते च अन्ये च बहवोete ca anye ca bahavo"these and many other
गणा दिग्भ्यः समागताःgaṇā digbhyaḥ samāgatāḥtribes, gathered from [various] regions;
अन्यैश् च उपाहृतान्य् अत्रanyaiś ca upāhṛtāny atraand by others were brought here
रत्नानि इह महात्मभिःratnāni iha mahātmabhiḥjewels, by the great-souled ones;
राजा चित्ररथो नामrājā citraratho nāmaa king named Citraratha,
गन्धर्वो वासव-अनुगःgandharvo vāsava-anugaḥa gandharva, companion of Vāsava,
शतानि चत्वार्य् अददद्śatāni catvāry adadadgave four hundred
धयानां वात-रंहसाम्dhayānāṃ vāta-raṃhasāmhorses, equal to the wind;
तुम्बुरुस् तु प्रमुदितोtumburus tu pramuditoTumburu, moreover, delighted,
गन्धर्वो वाजिनां शतम्gandharvo vājināṃ śatama gandharva, a hundred horses —
आम्र-पत्र-सवर्णानाम्āmra-patra-savarṇānāmthe color of mango leaves,
अददद् हेम-मालिनाम्adadad hema-mālināmgold-garlanded — gave;
कृती तु राजा कौरव्यkṛtī tu rājā kauravyaand King Kṛtī, O Kauravya,
शूकराणां विशां पतेśūkarāṇāṃ viśāṃ pate[with the boar (banner)], O lord of the people,
अददद् गज-रत्नानांadadad gaja-ratnānāṃgave treasure-elephants
शतानि सु-बहून्य् अपिśatāni su-bahūny apivery many hundreds."
चान्येcānyeoriginal form "cānye", added to complete the word-by-word coverage
चोपाहृतान्य्copāhṛtānyoriginal form "copāhṛtāny", added to complete the word-by-word coverage
रत्नानीहratnānīhaoriginal form "ratnānīha", added to complete the word-by-word coverage
वासवानुगःvāsavānugaḥoriginal form "vāsavānugaḥ", added to complete the word-by-word coverage
वातरंहसाम्vātaraṃhasāmoriginal form "vātaraṃhasām", added to complete the word-by-word coverage
आम्रपत्रसवर्णानाम्āmrapatrasavarṇānāmoriginal form "āmrapatrasavarṇānām", added to complete the word-by-word coverage
धेममालिनाम्dhemamālināmoriginal form "dhemamālinām", added to complete the word-by-word coverage
गजरत्नानांgajaratnānāṃoriginal form "gajaratnānāṃ", added to complete the word-by-word coverage
सुबहून्य्subahūnyoriginal form "subahūny", added to complete the word-by-word coverage
Translation

These and many other tribes gathered from various regions; and jewels too were brought here by other great-souled ones. King Citraratha, a gandharva, companion of Vāsava, gave four hundred horses swift as the wind. Tumburu, a delighted gandharva, gave a hundred horses the color of mango leaves, gold-garlanded. And King Kṛtī, O Kauravya, gave very many hundreds of treasure-elephants.

Version

d45cd92d7f83 · published Jul 16, 2026, 3:49:22 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with