Mahabharata
Дьюта-парва: слово Карны, обнажение бедра и дарование милостей · Verse 2.63.8–10
2692 / 3756
Mahabharata · 2.63.8–10
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
राधेयस्य वचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस् तदा ॥
युधिष्ठिरम् उवाचेदं तूष्णींभूतम् अचेतसम् ॥
भीमार्जुनौ यमौ चैव स्थितौ ते नृप शासने ॥
प्रश्नं प्रब्रूहि कृष्णां त्वम् अजितां यदि मन्यसे ॥
एवम् उक्त्वा स कौन्तेयम् अपोह्य वसनं स्वकम् ॥
स्मयन्न् इवैक्षत् पाञ्चालीम् ऐश्वर्यमदमोहितः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
rādheyasya vacaḥ śrutvā rājā duryodhanas tadā ||
yudhiṣṭhiram uvācedaṃ tūṣṇīṃbhūtam acetasam ||
bhīmārjunau yamau caiva sthitau te nṛpa śāsane ||
praśnaṃ prabrūhi kṛṣṇāṃ tvam ajitāṃ yadi manyase ||
evam uktvā sa kaunteyam apohya vasanaṃ svakam ||
smayann ivaikṣat pāñcālīm aiśvaryamadamohitaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
राधेयस्य वचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस् तदाrādheyasya vacaḥ śrutvā rājā duryodhanas tadāуслыхав слово сына Радхи, царь Дурьодхана тогда
युधिष्ठिरम् उवाच इदं तूष्णीं-भूतम् अचेतसम्yudhiṣṭhiram uvāca idaṃ tūṣṇīṃ-bhūtam acetasamсказал Юдхиштхире, безмолвному, утратившему рассудок:
भीम-अर्जुनौ यमौ च एव स्थितौ ते नृप शासनेbhīma-arjunau yamau ca eva sthitau te nṛpa śāsane«Бхима, Арджуна и оба близнеца пребывают у тебя в повиновении, о царь;
प्रश्नं प्रब्रूहि कृष्णां त्वम् अजितां यदि मन्यसेpraśnaṃ prabrūhi kṛṣṇāṃ tvam ajitāṃ yadi manyaseразреши вопрос — [скажи], что Кришна непроиграна, если так мнишь»;
एवम् उक्त्वा स कौन्तेयम् अपोह्य वसनं स्वकम्evam uktvā sa kaunteyam apohya vasanaṃ svakamсказав так Каунтее и отбросив своё одеяние,
स्मयन्न् इव ऐक्षत् पाञ्चालीम् ऐश्वर्य-मद-मोहितःsmayann iva aikṣat pāñcālīm aiśvarya-mada-mohitaḥкак бы усмехаясь, взглянул на Панчали, помрачённый хмелем владычества.
Translation

Услыхав слово сына Радхи, царь Дурьодхана сказал тогда Юдхиштхире, безмолвному и словно лишившемуся рассудка: «Бхима, Арджуна и оба близнеца пребывают у тебя в повиновении, о царь; разреши же вопрос — скажи, что Кришна непроиграна, если так ты считаешь». Сказав так Каунтее и отбросив своё одеяние, он, словно усмехаясь, взглянул на Панчали, помрачённый хмелем владычества.

Commentary

Дурьодхана искушает Юдхиштхиру обманчивой лазейкой: пусть лишь скажет, что братья послушны ему, а Кришна непроиграна, — и сеть распадётся. Но за вкрадчивым словом кроется западня, ибо всякий ответ запутывает глубже; молчание царя есть не слабость, а отказ ступить в расставленные силки. Знаменательно слово «хмель владычества» (aiśvarya-mada): власть, не утверждённая в дхарме, опьяняет хуже вина и рождает дерзость, готовую к любому сраму. Стих учит, что упоение могуществом ослепляет, доводя до поругания святыни; и что есть искушения, на которые единственно достойный ответ — безмолвие, не уступающее ни лести, ни угрозе.

Version

e090ce7992b9 · published Jun 16, 2026, 5:10:00 PM UTC

Page between verses with