सहः सहस्य एतेषामुत्तमः कीर्तिवर्धनः । भावनस्तत्र देवाः स्युरूर्जाः सप्तर्षयः स्मृताः
कौकभिण्डिः कुतुण्डश्च दाल्भ्यः शंखः प्रवाहितः । मितिश्च संमितिश्चैव सप्तैते योगवर्धनाः
मन्वंतरं चतुर्थं तु तामसं नाम विश्रुतम् । कविः पृथुस्तथैवाग्निरकपिः कविरेव च
तथैव जन्यधामानौ मुनयः सप्त नामतः । साध्या देवगणा ये च कीर्तिस्तामसेंतरे
अकल्मषस्तपोधन्वी तपोमूलस्तपोधनः । तपोराशिस्तपस्यश्च सुतपस्यः परंतपः
तामसस्य सुताः सर्वे दश वंशविवर्धनाः । पंचमस्य मनोस्तद्वद्रैवतस्यांतरं शृणु
sahaḥ sahasya eteṣāmuttamaḥ kīrtivardhanaḥ | bhāvanastatra devāḥ syurūrjāḥ saptarṣayaḥ smṛtāḥ
kaukabhiṇḍiḥ kutuṇḍaśca dālbhyaḥ śaṃkhaḥ pravāhitaḥ | mitiśca saṃmitiścaiva saptaite yogavardhanāḥ
manvaṃtaraṃ caturthaṃ tu tāmasaṃ nāma viśrutam | kaviḥ pṛthustathaivāgnirakapiḥ kavireva ca
tathaiva janyadhāmānau munayaḥ sapta nāmataḥ | sādhyā devagaṇā ye ca kīrtistāmaseṃtare
akalmaṣastapodhanvī tapomūlastapodhanaḥ | taporāśistapasyaśca sutapasyaḥ paraṃtapaḥ
tāmasasya sutāḥ sarve daśa vaṃśavivardhanāḥ | paṃcamasya manostadvadraivatasyāṃtaraṃ śṛṇu
«…Саха и Сахасья; высший среди них — Киртивардхана и Бхавана. Боги там были Урджи, а семеро мудрецов признаны: Каукабхинди, Кутунда, Дальбхья, Шанкха, Правахита, Мити и Саммити — эти семеро, умножители йоги. Четвёртый же промежуток Ману прославлен под именем Тамаса. Кави, Притху, Агни, Акапи, Кави, а также Джанья и Дхаман — мудрецы по имени; сонмы богов — Садхьи, и слава [их] в промежуток Тамасы. Акалмаша, Таподханви, Таномула, Таподхана, Тапораши, Тапасья, Сутапасья и Парантапа — все десять сыновей Тамасы, умножители рода».
59b5295cefee · publicado 3 sept 2026, 4:13:26 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Имена сыновей Тамасы построены на одном корне — тапас, подвиг: Таподхана — «богатый подвигом», Тапораши — «груда подвига», Парантапа — «опаляющий врагов». Целое поколение названо по одному свойству.
Так в этих перечнях и держится память: не отдельными именами, а гнёздами, где имена связаны корнем и звучанием. Заучивать легче, перепутать труднее.
И манвантара, названная «Тамаса», — тёмная. Ни одного события о ней не рассказано; остались только имена подвижников.