अत एव चोपमा सूर्यकादिवत्
ata eva copamā sūryakādivat
Именно потому и сравнение [дживы] — «как отражения солнца [в водах]»: [сравнивают лишь РАЗНОЕ].
अथ भजद्भ्यो भजनीयस्य भेदः प्रतिपाद्यते । इतरथा स्वाभेदावभासे स्वस्मिन्न् आराध्यत्व-बुद्धेर् अनुदयाद् भक्तिर् नोपजायेत । यद्यपि जीवान्यत्वं बहुकृत्वः प्रतिपादितं, तथापि प्रतिबिम्ब-शास्त्र-विभ्रान्तः कश्चित् तद्-अभेदम् आचक्षीत तत्-परिहाराय विद्यान्तरम् एतत् ।
बहवः सूर्यका यद्वत् सूर्यस्य सदृशा जले ।
एवम् एवात्मका लोके परात्म-सदृशा मता ॥ इत्य् आदि श्रूयते ।
इह भवति संशयः । आनन्द-चिन्-मूर्तिः परमात्मा पूर्वं निरूपितः । स एव किं कयाचिद् अवस्थया जीवः किं वा जीवाद् अन्योऽसाव् इति किं प्राप्तम् ? स एव जीव इति । अस्यैवाविद्यायां प्रतिबिम्बितस्य जीव-रूपत्वात् । प्रतिबिम्बो हि बिम्बान् नार्थान्तरम् अन्वय-व्यतिरेकाभ्यां तथा निश्चयात् । अत उक्तं—
दर्पणाभिहता दृष्टिः परावृत्त्य स्वम् आननम् ।
व्याप्नुवत्याभिमुख्येन व्यत्यस्तं दर्शयेन् मुखम् ॥ इति ।
तस्मात् परमात्मैविद्या-योगाज् जीव इति प्राप्ते प्रतिविधत्ते—
अत एव चोपमा सूर्यकादिवत् ॥
यस्मात् परमात्मनोऽन्यो जीवोऽत एव सूर्यकादिवद् इति तस्योपमा श्रूयते । न ह्य् अभेदे बिम्ब-प्रतिबिम्ब-भावः । तथा सति वह्नि-च्छायया दाहः खड्गाभासेन छेदश् च स्यात् । न च तस्मिन् सादृश्यं तस्य भेद-तन्त्रत्वात् । च-कारोऽन्यान् भेद-हेतून् समुच्चिनोति । तस्माज् जीव-विलक्षणः परमात्मेति ॥18॥
atha bhajadbhyo bhajanīyasya bhedaḥ pratipādyate | itarathā svābhedāvabhāse svasminn ārādhyatva-buddher anudayād bhaktir nopajāyeta | yadyapi jīvānyatvaṁ bahukṛtvaḥ pratipāditaṁ, tathāpi pratibimba-śāstra-vibhrāntaḥ kaścit tad-abhedam ācakṣīta tat-parihārāya vidyāntaram etat |
bahavaḥ sūryakā yadvat sūryasya sadṛśā jale |
evam evātmakā loke parātma-sadṛśā matā || ity ādi śrūyate |
iha bhavati saṁśayaḥ | ānanda-cin-mūrtiḥ paramātmā pūrvaṁ nirūpitaḥ | sa eva kiṁ kayācid avasthayā jīvaḥ kiṁ vā jīvād anyo'sāv iti kiṁ prāptam ? sa eva jīva iti | asyaivāvidyāyāṁ pratibimbitasya jīva-rūpatvāt | pratibimbo hi bimbān nārthāntaram anvaya-vyatirekābhyāṁ tathā niścayāt | ata uktaṁ—
darpaṇābhihatā dṛṣṭiḥ parāvṛttya svam ānanam |
vyāpnuvatyābhimukhyena vyatyastaṁ darśayen mukham || iti |
tasmāt paramātmaividyā-yogāj jīva iti prāpte pratividhatte—
ata eva copamā sūryakādivat ||
yasmāt paramātmano'nyo jīvo'ta eva sūryakādivad iti tasyopamā śrūyate | na hy abhede bimba-pratibimba-bhāvaḥ | tathā sati vahni-cchāyayā dāhaḥ khaḍgābhāsena chedaś ca syāt | na ca tasmin sādṛśyaṁ tasya bheda-tantratvāt | ca-kāro'nyān bheda-hetūn samuccinoti | tasmāj jīva-vilakṣaṇaḥ paramātmeti ||18||
1902a32c3de9 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 5:11:31 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Теперь — отличие Почитаемого от почитающих: при мнимом неотличии мысли «он — мой Арадхья» о себе не взойти, и БХАКТИ НЕ РОДИТСЯ. [Оппонент, сбитый «шастрой об отражении» («как блики солнца в водах — дживы, подобия Высшего»):] Он Сам, в авидье отражённый, и есть джива — отражение не иное от прообраза («взгляд, ударясь о зеркало, являет своё лицо перевёрнутым»). При полученном — возражает:
«Именно потому и сравнение — как блики солнца».
ИМЕННО раз джива иной — потому и сравнение: при неотличии нет прообраза и отражения. А будь отражение самою вещью — ОТРАЖЕНИЕМ ОГНЯ ЖГЛО БЫ и отблеском МЕЧА резало. И [полного] сходства нет: сходство ЖИВЁТ РАЗЛИЧИЕМ. Потому Параматма иноприроден дживе.