Махабхарата
Драупади-кришна-самвада-парва: жалоба Драупади и обет Кришны3.13.53–64
2842 / 15823
Махабхарата · 3.13.53–64
Деванагари

कथं नु भार्या पार्थानां तव कृष्ण सखी विभो ॥
धृष्टद्युम्नस्य भगिनी सभां कृष्येत मादृशी ॥
स्त्रीधर्मिणी वेपमाना रुधिरेण समुक्षिता ॥
एकवस्त्रा विकृष्टास्मि दुःखिता कुरुसंसदि ॥
राजमध्ये सभायां तु रजसाभिसमीरिताम् ॥
दृष्ट्वा च मां धार्तराष्ट्राः प्राहसन् पापचेतसः ॥
दासीभावेन भोक्तुं माम् ईषुस् ते मधुसूदन ॥
जीवत्सु पाण्डुपुत्रेषु पाञ्चालेष्व् अथ वृष्णिषु ॥
नन्व् अहं कृष्ण भीष्मस्य धृतराष्ट्रस्य चोभयोः ॥
स्नुषा भवामि धर्मेण साहं दासीकृता बलात् ॥
गर्हये पाण्डवांस् त्व् एव युधि श्रेष्ठान् महाबलान् ॥
ये क्लिश्यमानां प्रेक्षन्ते धर्मपत्नीं यशस्विनीम् ॥
धिग् बलं भीमसेनस्य धिक् पार्थस्य धनुष्मताम् ॥
यौ मां विप्रकृतां क्षुद्रैर् मर्षयेतां जनार्दन ॥
शाश्वतो ऽयं धर्मपथः सद्भिर् आचरितः सदा ॥
यद् भार्यां परिरक्षन्ति भर्तारो ऽल्पबला अपि ॥
भार्यायां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिता ॥
प्रजायां रक्ष्यमाणायाम् आत्मा भवति रक्षितः ॥
आत्मा हि जायते तस्यां तस्माज् जाया भवत्य् उत ॥
भर्ता च भार्यया रक्ष्यः कथं जायान् ममोदरे ॥
नन्व् इमे शरणं प्राप्तान् न त्यजन्ति कदा चन ॥
ते मां शरणम् आपन्नां नान्वपद्यन्त पाण्डवाः ॥
पञ्चेमे पञ्चभिर् जाताः कुमाराश् चामितौजसः ॥
एतेषाम् अप्य् अवेक्षार्थं त्रातव्यास्मि जनार्दन ॥

Транслитерация (IAST)

kathaṃ nu bhāryā pārthānāṃ tava kṛṣṇa sakhī vibho ||
dhṛṣṭadyumnasya bhaginī sabhāṃ kṛṣyeta mādṛśī ||
strīdharmiṇī vepamānā rudhireṇa samukṣitā ||
ekavastrā vikṛṣṭāsmi duḥkhitā kurusaṃsadi ||
rājamadhye sabhāyāṃ tu rajasābhisamīritām ||
dṛṣṭvā ca māṃ dhārtarāṣṭrāḥ prāhasan pāpacetasaḥ ||
dāsībhāvena bhoktuṃ mām īṣus te madhusūdana ||
jīvatsu pāṇḍuputreṣu pāñcāleṣv atha vṛṣṇiṣu ||
nanv ahaṃ kṛṣṇa bhīṣmasya dhṛtarāṣṭrasya cobhayoḥ ||
snuṣā bhavāmi dharmeṇa sāhaṃ dāsīkṛtā balāt ||
garhaye pāṇḍavāṃs tv eva yudhi śreṣṭhān mahābalān ||
ye kliśyamānāṃ prekṣante dharmapatnīṃ yaśasvinīm ||
dhig balaṃ bhīmasenasya dhik pārthasya dhanuṣmatām ||
yau māṃ viprakṛtāṃ kṣudrair marṣayetāṃ janārdana ||
śāśvato 'yaṃ dharmapathaḥ sadbhir ācaritaḥ sadā ||
yad bhāryāṃ parirakṣanti bhartāro 'lpabalā api ||
bhāryāyāṃ rakṣyamāṇāyāṃ prajā bhavati rakṣitā ||
prajāyāṃ rakṣyamāṇāyām ātmā bhavati rakṣitaḥ ||
ātmā hi jāyate tasyāṃ tasmāj jāyā bhavaty uta ||
bhartā ca bhāryayā rakṣyaḥ kathaṃ jāyān mamodare ||
nanv ime śaraṇaṃ prāptān na tyajanti kadā cana ||
te māṃ śaraṇam āpannāṃ nānvapadyanta pāṇḍavāḥ ||
pañceme pañcabhir jātāḥ kumārāś cāmitaujasaḥ ||
eteṣām apy avekṣārthaṃ trātavyāsmi janārdana ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
कथं नु भार्या पार्थानां तव कृष्ण सखी विभो धृष्टद्युम्नस्य भगिनी सभां कृष्येत मादृशीkathaṃ nu bhāryā pārthānāṃ tava kṛṣṇa sakhī vibho dhṛṣṭadyumnasya bhaginī sabhāṃ kṛṣyeta mādṛśīкак же такая, как я, жена Партхов, твоя подруга, о Кришна владыка, сестра Дхриштадьюмны, могла быть втащена в собрание
स्त्रीधर्मिणी वेपमाना रुधिरेण समुक्षिता एकवस्त्रा विकृष्टा अस्मि दुःखिता कुरुसंसदिstrīdharmiṇī vepamānā rudhireṇa samukṣitā ekavastrā vikṛṣṭā asmi duḥkhitā kurusaṃsadiженщина в своём женском состоянии, дрожащая, омоченная кровью, в одной одежде, я была протащена несчастная в собрании Куру
राजमध्ये सभायां तु रजसा अभिसमीरिताम् दृष्ट्वा च मां धार्तराष्ट्राः प्राहसन् पापचेतसःrājamadhye sabhāyāṃ tu rajasā abhisamīritām dṛṣṭvā ca māṃ dhārtarāṣṭrāḥ prāhasan pāpacetasaḥувидев меня в царском собрании, покрытую пылью, Дхритараштровичи с грешным сознанием смеялись
दासीभावेन भोक्तुं माम् ईषुः ते मधुसूदन जीवत्सु पाण्डुपुत्रेषु पाञ्चालेषु अथ वृष्णिषुdāsībhāvena bhoktuṃ mām īṣuḥ te madhusūdana jīvatsu pāṇḍuputreṣu pāñcāleṣu atha vṛṣṇiṣuони хотели пользоваться мной как рабыней, о Мадхусудана, пока живы сыновья Панду, Панчалы и Вришни
ननु अहम् कृष्ण भीष्मस्य धृतराष्ट्रस्य च उभयोः स्नुषा भवामि धर्मेण सा अहम् दासीकृता बलात्nanu aham kṛṣṇa bhīṣmasya dhṛtarāṣṭrasya ca ubhayoḥ snuṣā bhavāmi dharmeṇa sā aham dāsīkṛtā balātведь я, о Кришна, по дхарме невестка и Бхишмы, и Дхритараштры, но меня силой сделали рабыней
गर्हये पाण्डवान् तु एव युधि श्रेष्ठान् महाबलान् ये क्लिश्यमानां प्रेक्षन्ते धर्मपत्नीं यशस्विनीम्garhaye pāṇḍavān tu eva yudhi śreṣṭhān mahābalān ye kliśyamānāṃ prekṣante dharmapatnīṃ yaśasvinīmя порицаю самих Пандавов, лучших в бою и могучих, которые смотрели, как мучают славную законную жену
धिक् बलं भीमसेनस्य धिक् पार्थस्य धनुष्मताम् यौ माम् विप्रकृतां क्षुद्रैः मर्षयेतां जनार्दनdhik balaṃ bhīmasenasya dhik pārthasya dhanuṣmatām yau mām viprakṛtāṃ kṣudraiḥ marṣayetāṃ janārdanaпозор силе Бхимасены, позор Гандиве Партхи, если они терпели, что низкие оскорбляют меня, о Джанардана
शाश्वतः अयं धर्मपथः सद्भिः आचरितः सदा यत् भार्यां परिरक्षन्ति भर्तारः अल्पबलाः अपिśāśvataḥ ayaṃ dharmapathaḥ sadbhiḥ ācaritaḥ sadā yat bhāryāṃ parirakṣanti bhartāraḥ alpabalāḥ apiвечен этот путь дхармы, всегда соблюдаемый добрыми: мужья защищают жену, даже если слабы
भार्यायां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिता प्रजायां रक्ष्यमाणायाम् आत्मा भवति रक्षितःbhāryāyāṃ rakṣyamāṇāyāṃ prajā bhavati rakṣitā prajāyāṃ rakṣyamāṇāyām ātmā bhavati rakṣitaḥкогда жена защищена, потомство защищено; когда потомство защищено, сам человек защищён
आत्मा हि जायते तस्याम् तस्मात् जाया भवति उत भर्ता च भार्यया रक्ष्यः कथं जायान् मम उदरेātmā hi jāyate tasyām tasmāt jāyā bhavati uta bhartā ca bhāryayā rakṣyaḥ kathaṃ jāyān mama udareведь сам человек рождается в ней, потому она зовётся жена; и муж должен быть защищён женой, ибо он рождается в её чреве
ननु इमे शरणं प्राप्तान् न त्यजन्ति कदा चन ते माम् शरणम् आपन्नाम् न अन्वपद्यन्त पाण्डवाःnanu ime śaraṇaṃ prāptān na tyajanti kadā cana te mām śaraṇam āpannām na anvapadyanta pāṇḍavāḥведь они никогда не оставляют пришедших под защиту; но Пандавы не последовали за мной, когда я пришла под защиту
पञ्च इमे पञ्चभिः जाताः कुमाराः च अमिततेजसः एतेषाम् अपि अवेक्षार्थं त्रातव्या अस्मि जनार्दनpañca ime pañcabhiḥ jātāḥ kumārāḥ ca amitatejasaḥ eteṣām api avekṣārthaṃ trātavyā asmi janārdanaэти пять сыновей рождены от пяти, безмерного сияния; ради их блага я должна быть защищена, о Джанардана
विकृष्टास्मिvikṛṣṭāsmiисходная форма «vikṛṣṭāsmi», добавленная для полного покрытия пословного блока
रजसाभिसमीरिताम्rajasābhisamīritāmисходная форма «rajasābhisamīritām», добавленная для полного покрытия пословного блока
ईषुस्īṣusисходная форма «īṣus», добавленная для полного покрытия пословного блока
पाञ्चालेष्व्pāñcāleṣvисходная форма «pāñcāleṣv», добавленная для полного покрытия пословного блока
नन्व्nanvисходная форма «nanv», добавленная для полного покрытия пословного блока
अहंahaṃисходная форма «ahaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
चोभयोःcobhayoḥисходная форма «cobhayoḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
साहंsāhaṃисходная форма «sāhaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
पाण्डवांस्pāṇḍavāṃsисходная форма «pāṇḍavāṃs», добавленная для полного покрытия пословного блока
त्व्tvисходная форма «tv», добавленная для полного покрытия пословного блока
धिग्dhigисходная форма «dhig», добавленная для полного покрытия пословного блока
मांmāṃисходная форма «māṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
क्षुद्रैर्kṣudrairисходная форма «kṣudrair», добавленная для полного покрытия пословного блока
शाश्वतोśāśvatoисходная форма «śāśvato», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽयं'yaṃисходная форма «'yaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सद्भिर्sadbhirисходная форма «sadbhir», добавленная для полного покрытия пословного блока
यद्yadисходная форма «yad», добавленная для полного покрытия пословного блока
भर्तारोbhartāroисходная форма «bhartāro», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽल्पबला'lpabalāисходная форма «'lpabalā», добавленная для полного покрытия пословного блока
तस्यांtasyāṃисходная форма «tasyāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
तस्माज्tasmājисходная форма «tasmāj», добавленная для полного покрытия пословного блока
भवत्य्bhavatyисходная форма «bhavaty», добавленная для полного покрытия пословного блока
ममोदरेmamodareисходная форма «mamodare», добавленная для полного покрытия пословного блока
नन्व्nanvисходная форма «nanv», добавленная для полного покрытия пословного блока
मांmāṃисходная форма «māṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
आपन्नांāpannāṃисходная форма «āpannāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
नान्वपद्यन्तnānvapadyantaисходная форма «nānvapadyanta», добавленная для полного покрытия пословного блока
पञ्चेमेpañcemeисходная форма «pañceme», добавленная для полного покрытия пословного блока
पञ्चभिर्pañcabhirисходная форма «pañcabhir», добавленная для полного покрытия пословного блока
कुमाराश्kumārāśисходная форма «kumārāś», добавленная для полного покрытия пословного блока
चामितौजसःcāmitaujasaḥисходная форма «cāmitaujasaḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
अप्य्apyисходная форма «apy», добавленная для полного покрытия пословного блока
त्रातव्यास्मिtrātavyāsmiисходная форма «trātavyāsmi», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

Драупади сказала: «Как же меня, жену Партхов, твою подругу и сестру Дхриштадьюмны, могли втащить в собрание? В женском состоянии, дрожащую, окровавленную, в одной одежде, меня протащили в собрании Куру. Грешные сыновья Дхритараштры смеялись и хотели пользоваться мной как рабыней, хотя живы Пандавы, Панчалы и Вришни. Я по дхарме невестка Бхишмы и Дхритараштры, но меня силой сделали рабыней. Я порицаю даже Пандавов: они, лучшие в бою, смотрели, как мучают их законную жену. Позор силе Бхимы и Гандиве Арджуны, если они терпели это. Вечный путь дхармы таков: мужья защищают жену, даже если слабы. Когда защищена жена, защищено потомство, и потому ради моих сыновей я должна быть защищена».

Версия

d1440569cf52 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:44:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами