Махабхарата
Драупади-кришна-самвада-парва: жалоба Драупади и обет Кришны3.13.93–104
2845 / 15823
Махабхарата · 3.13.93–104
Деванагари

तम् अभिद्रुत्य संक्रुद्धो वेगेन महता बली ॥
अगृह्णात् पाणिना पाणिं भीमसेनस्य राक्षसः ॥
इन्द्राशनिसमस्पर्शं वज्रसंहननं दृढम् ॥
संहत्य भीमसेनाय व्याक्षिपत् सहसा करम् ॥
गृहीतं पाणिना पाणिं भीमसेनो ऽथ रक्षसा ॥
नामृष्यत महाबाहुस् तत्राक्रुध्यद् वृकोदरः ॥
तत्रासीत् तुमुलं युद्धं भीमसेनहिडिम्बयोः ॥
सर्वास्त्रविदुषोर् घोरं वृत्रवासवयोर् इव ॥
हत्वा हिडिम्बं भीमो ऽथ प्रस्थितो भ्रातृभिः सह ॥
हिडिम्बाम् अग्रतः कृत्वा यस्यां जातो घटोत्कचः ॥
ततश् च प्राद्रवन् सर्वे सह मात्रा यशस्विनः ॥
एकचक्राम् अभिमुखाः संवृता ब्राह्मणव्रजैः ॥
प्रस्थाने व्यास एषां च मन्त्री प्रियहितो ऽभवत् ॥
ततो ऽगच्छन्न् एकचक्रां पाण्डवाः संशितव्रताः ॥
तत्राप्य् आसादयाम् आसुर् बकं नाम महाबलम् ॥
पुरुषादं प्रतिभयं हिडिम्बेनैव संमितम् ॥
तं चापि विनिहत्योग्रं भीमः प्रहरतां वरः ॥
सहितो भ्रातृभिः सर्वैर् द्रुपदस्य पुरं ययौ ॥
लब्धाहम् अपि तत्रैव वसता सव्यसाचिना ॥
यथा त्वया जिता कृष्ण रुक्मिणी भीष्मकात्मजा ॥
एवं सुयुद्धे पार्थेन जिताहं मधुसूदन ॥
स्वयंवरे महत् कर्म कृत्वा नसुकरं परैः ॥
एवं क्लेशैः सुबहुभिः क्लिश्यमानाः सुदुःखिताः ॥
निवसामार्यया हीनाः कृष्ण धौम्यपुरःसराः ॥

Транслитерация (IAST)

tam abhidrutya saṃkruddho vegena mahatā balī ||
agṛhṇāt pāṇinā pāṇiṃ bhīmasenasya rākṣasaḥ ||
indrāśanisamasparśaṃ vajrasaṃhananaṃ dṛḍham ||
saṃhatya bhīmasenāya vyākṣipat sahasā karam ||
gṛhītaṃ pāṇinā pāṇiṃ bhīmaseno 'tha rakṣasā ||
nāmṛṣyata mahābāhus tatrākrudhyad vṛkodaraḥ ||
tatrāsīt tumulaṃ yuddhaṃ bhīmasenahiḍimbayoḥ ||
sarvāstraviduṣor ghoraṃ vṛtravāsavayor iva ||
hatvā hiḍimbaṃ bhīmo 'tha prasthito bhrātṛbhiḥ saha ||
hiḍimbām agrataḥ kṛtvā yasyāṃ jāto ghaṭotkacaḥ ||
tataś ca prādravan sarve saha mātrā yaśasvinaḥ ||
ekacakrām abhimukhāḥ saṃvṛtā brāhmaṇavrajaiḥ ||
prasthāne vyāsa eṣāṃ ca mantrī priyahito 'bhavat ||
tato 'gacchann ekacakrāṃ pāṇḍavāḥ saṃśitavratāḥ ||
tatrāpy āsādayām āsur bakaṃ nāma mahābalam ||
puruṣādaṃ pratibhayaṃ hiḍimbenaiva saṃmitam ||
taṃ cāpi vinihatyograṃ bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ ||
sahito bhrātṛbhiḥ sarvair drupadasya puraṃ yayau ||
labdhāham api tatraiva vasatā savyasācinā ||
yathā tvayā jitā kṛṣṇa rukmiṇī bhīṣmakātmajā ||
evaṃ suyuddhe pārthena jitāhaṃ madhusūdana ||
svayaṃvare mahat karma kṛtvā nasukaraṃ paraiḥ ||
evaṃ kleśaiḥ subahubhiḥ kliśyamānāḥ suduḥkhitāḥ ||
nivasāmāryayā hīnāḥ kṛṣṇa dhaumyapuraḥsarāḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तम् अभिद्रुत्य संक्रुद्धः वेगेन महता बली अगृह्णात् पाणिना पाणिं भीमसेनस्य राक्षसःtam abhidrutya saṃkruddhaḥ vegena mahatā balī agṛhṇāt pāṇinā pāṇiṃ bhīmasenasya rākṣasaḥразгневанный сильный ракшас с великой скоростью напал и рукой схватил руку Бхимасены
इन्द्राशनिसमस्पर्शं वज्रसंहननं दृढम् संहत्य भीमसेनाय व्याक्षिपत् सहसा करम्indrāśanisamasparśaṃ vajrasaṃhananaṃ dṛḍham saṃhatya bhīmasenāya vyākṣipat sahasā karamсжав руку, твёрдую как ваджра и на ощупь как молния Индры, он внезапно дёрнул её у Бхимасены
गृहीतं पाणिना पाणिं भीमसेनः अथ रक्षसा न अमृष्यत महाबाहुः तत्र अक्रुध्यत् वृकोदरःgṛhītaṃ pāṇinā pāṇiṃ bhīmasenaḥ atha rakṣasā na amṛṣyata mahābāhuḥ tatra akrudhyat vṛkodaraḥБхимасена, могучерукий Врикодара, не стерпел, что ракшас схватил его руку, и разгневался
तत्र आसीत् तुमुलं युद्धं भीमसेनहिडिम्बयोः सर्वास्त्रविदुषोः घोरम् वृत्रवासवयोः इवtatra āsīt tumulaṃ yuddhaṃ bhīmasenahiḍimbayoḥ sarvāstraviduṣoḥ ghoram vṛtravāsavayoḥ ivaтам была шумная страшная битва Бхимасены и Хидимбы, знающих всё оружие, как у Вритры и Васавы
हत्वा हिडिम्बं भीमः अथ प्रस्थितः भ्रातृभिः सह हिडिम्बाम् अग्रतः कृत्वा यस्यां जातः घटोत्कचःhatvā hiḍimbaṃ bhīmaḥ atha prasthitaḥ bhrātṛbhiḥ saha hiḍimbām agrataḥ kṛtvā yasyāṃ jātaḥ ghaṭotkacaḥубив Хидимбу, Бхима затем пошёл с братьями, поставив впереди Хидимбу, от которой родился Гхатоткача
ततः च प्राद्रवन् सर्वे सह मात्रा यशस्विनः एकचक्राम् अभिमुखाः संवृताः ब्राह्मणव्रजैःtataḥ ca prādravan sarve saha mātrā yaśasvinaḥ ekacakrām abhimukhāḥ saṃvṛtāḥ brāhmaṇavrajaiḥзатем все славные с матерью пошли к Экачакре, окружённые группами брахманов
प्रस्थाने व्यासः एषाम् च मन्त्री प्रियहितः अभवत् ततः अगच्छन् एकचक्रां पाण्डवाः संशितव्रताःprasthāne vyāsaḥ eṣām ca mantrī priyahitaḥ abhavat tataḥ agacchan ekacakrāṃ pāṇḍavāḥ saṃśitavratāḥпри отправлении Вьяса был их советником, дорогим и благим; затем Пандавы строгих обетов пришли в Экачакру
तत्र अपि आसादयाम् आसुः बकं नाम महाबलम् पुरुषादं प्रतिभयम् हिडिम्बेन एव संमितम्tatra api āsādayām āsuḥ bakaṃ nāma mahābalam puruṣādaṃ pratibhayam hiḍimbena eva saṃmitamтам они встретили великосильного людоеда по имени Бака, страшного, равного Хидимбе
तं च अपि विनिहत्य उग्रम् भीमः प्रहरतां वरः सहितः भ्रातृभिः सर्वैः द्रुपदस्य पुरं ययौtaṃ ca api vinihatya ugram bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ sahitaḥ bhrātṛbhiḥ sarvaiḥ drupadasya puraṃ yayauубив и этого свирепого, Бхима, лучший из бьющих, вместе со всеми братьями пошёл в город Друпады
लब्धा अहम् अपि तत्र एव वसता सव्यसाचिना यथा त्वया जिता कृष्ण रुक्मिणी भीष्मकात्मजाlabdhā aham api tatra eva vasatā savyasācinā yathā tvayā jitā kṛṣṇa rukmiṇī bhīṣmakātmajāтам и я была добыта жившим там Савьясачином, как тобой, о Кришна, была завоёвана Рукмини, дочь Бхишмаки
एवं सुयुद्धे पार्थेन जिता अहम् मधुसूदन स्वयंवरे महत् कर्म कृत्वा न सुकरम् परैःevaṃ suyuddhe pārthena jitā aham madhusūdana svayaṃvare mahat karma kṛtvā na sukaram paraiḥтак в прекрасном состязании я была завоёвана Партхой, о Мадхусудана, на сваямваре после великого дела, трудного для других
एवं क्लेशैः सुबहुभिः क्लिश्यमानाः सुदुःखिताः निवसाम आर्यया हीनाः कृष्ण धौम्यपुरःसराःevaṃ kleśaiḥ subahubhiḥ kliśyamānāḥ suduḥkhitāḥ nivasāma āryayā hīnāḥ kṛṣṇa dhaumyapuraḥsarāḥтак, измученные многими страданиями и несчастные, мы живём, лишённые благородной матери, о Кришна, с Дхаумьей впереди
संक्रुद्धोsaṃkruddhoисходная форма «saṃkruddho», добавленная для полного покрытия пословного блока
भीमसेनोbhīmasenoисходная форма «bhīmaseno», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽथ'thaисходная форма «'tha», добавленная для полного покрытия пословного блока
नामृष्यतnāmṛṣyataисходная форма «nāmṛṣyata», добавленная для полного покрытия пословного блока
महाबाहुस्mahābāhusисходная форма «mahābāhus», добавленная для полного покрытия пословного блока
तत्राक्रुध्यद्tatrākrudhyadисходная форма «tatrākrudhyad», добавленная для полного покрытия пословного блока
तत्रासीत्tatrāsītисходная форма «tatrāsīt», добавленная для полного покрытия пословного блока
सर्वास्त्रविदुषोर्sarvāstraviduṣorисходная форма «sarvāstraviduṣor», добавленная для полного покрытия пословного блока
घोरंghoraṃисходная форма «ghoraṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
वृत्रवासवयोर्vṛtravāsavayorисходная форма «vṛtravāsavayor», добавленная для полного покрытия пословного блока
भीमोbhīmoисходная форма «bhīmo», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽथ'thaисходная форма «'tha», добавленная для полного покрытия пословного блока
प्रस्थितोprasthitoисходная форма «prasthito», добавленная для полного покрытия пословного блока
जातोjātoисходная форма «jāto», добавленная для полного покрытия пословного блока
ततश्tataśисходная форма «tataś», добавленная для полного покрытия пословного блока
संवृताsaṃvṛtāисходная форма «saṃvṛtā», добавленная для полного покрытия пословного блока
व्यासvyāsaисходная форма «vyāsa», добавленная для полного покрытия пословного блока
एषांeṣāṃисходная форма «eṣāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
प्रियहितोpriyahitoисходная форма «priyahito», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽभवत्'bhavatисходная форма «'bhavat», добавленная для полного покрытия пословного блока
ततोtatoисходная форма «tato», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽगच्छन्न्'gacchannисходная форма «'gacchann», добавленная для полного покрытия пословного блока
तत्राप्य्tatrāpyисходная форма «tatrāpy», добавленная для полного покрытия пословного блока
आसुर्āsurисходная форма «āsur», добавленная для полного покрытия пословного блока
प्रतिभयंpratibhayaṃисходная форма «pratibhayaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
हिडिम्बेनैवhiḍimbenaivaисходная форма «hiḍimbenaiva», добавленная для полного покрытия пословного блока
चापिcāpiисходная форма «cāpi», добавленная для полного покрытия пословного блока
विनिहत्योग्रंvinihatyograṃисходная форма «vinihatyograṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सहितोsahitoисходная форма «sahito», добавленная для полного покрытия пословного блока
सर्वैर्sarvairисходная форма «sarvair», добавленная для полного покрытия пословного блока
लब्धाहम्labdhāhamисходная форма «labdhāham», добавленная для полного покрытия пословного блока
तत्रैवtatraivaисходная форма «tatraiva», добавленная для полного покрытия пословного блока
जिताहंjitāhaṃисходная форма «jitāhaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
नसुकरंnasukaraṃисходная форма «nasukaraṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
निवसामार्ययाnivasāmāryayāисходная форма «nivasāmāryayā», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

Драупади продолжала: Хидимба схватил Бхиму, но Бхима разгневался, сразился с ним, как Индра с Вритрой, и убил его; от Хидимбы потом родился Гхатоткача. Затем Пандавы пришли в Экачакру, где Бхима убил людоеда Баку, а потом дошли до города Друпады. Там Арджуна завоевал Драупади на сваямваре, совершив подвиг, трудный для других. «И после стольких страданий мы теперь живём в лесу, лишённые Кунти, с Дхаумьей впереди».

Версия

8956481772f1 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:44:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами