Махабхарата
Удьога-парва: беседа Кришны и Карны, главы 138-1505.141.16-20
4945 / 15823
Махабхарата · 5.141.16-20
Деванагари

अपसव्या मृगाः सर्वे धार्तराष्ट्रस्य केशव ॥
वाचश् चाप्य् अशरीरिण्यस् तत् पराभवलक्षणम् ॥
मयूराः पुष्पशकुना हंसाः सारसचातकाः ॥
जीवं जीवकसंघाश् चाप्य् अनुगच्छन्ति पाण्डवान् ॥
गृध्राः काका बडाः श्येना यातुधानाः शलावृकाः ॥
मक्षिकाणां च संघाता अनुगच्छन्ति कौरवान् ॥
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु भेरीणां नास्ति निस्वनः ॥
अनाहताः पाण्डवानां नदन्ति पटहाः किल ॥
उदपानाश् च नर्दन्ति यथा गोवृषभास् तथा ॥
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु तत् पराभवलक्षणम् ॥

Транслитерация (IAST)

apasavyā mṛgāḥ sarve dhārtarāṣṭrasya keśava ||
vācaś cāpy aśarīriṇyas tat parābhavalakṣaṇam ||
mayūrāḥ puṣpaśakunā haṃsāḥ sārasacātakāḥ ||
jīvaṃ jīvakasaṃghāś cāpy anugacchanti pāṇḍavān ||
gṛdhrāḥ kākā baḍāḥ śyenā yātudhānāḥ śalāvṛkāḥ ||
makṣikāṇāṃ ca saṃghātā anugacchanti kauravān ||
dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu bherīṇāṃ nāsti nisvanaḥ ||
anāhatāḥ pāṇḍavānāṃ nadanti paṭahāḥ kila ||
udapānāś ca nardanti yathā govṛṣabhās tathā ||
dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu tat parābhavalakṣaṇam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अपसव्याapasavyāидущие слева; неблагоприятно обходящие
मृगाःmṛgāḥзвери; дикие животные; олени
सर्वेsarveвсе; каждый
धार्तराष्ट्रस्यdhārtarāṣṭrasyaсына Дхритараштры; Дурьодханы
केशवkeśavaо Кешава; о Кришна
वाचश्vācaśголоса; речи
चाप्य्cāpyи также; к тому же
अशरीरिण्यस्aśarīriṇyasбестелесные; без видимого источника
तत्tatэто; тот
पराभवलक्षणम्parābhavalakṣaṇamпризнак поражения; знак разгрома
मयूराःmayūrāḥпавлины; павлины
पुष्पशकुनाpuṣpaśakunāптицы пушпашакуна; цветные птицы
हंसाःhaṃsāḥгуси-лебеди; хамсы
सारसचातकाःsārasacātakāḥжуравли и чатаки; сарасы и чатаки
जीवंjīvaṃптицы дживам; птицы джива
जीवकसंघाश्jīvakasaṃghāśстаи дживак; скопления птиц дживака
चाप्य्cāpyи также; к тому же
अनुगच्छन्तिanugacchantiследуют за; сопровождают
पाण्डवान्pāṇḍavānПандавов; сыновей Панду
गृध्राःgṛdhrāḥгрифы; стервятники
काकाkākāвороны; черные вороны
बडाःbaḍāḥпадальщики; хищные птицы
श्येनाśyenāястребы; соколы
यातुधानाःyātudhānāḥдемоны-людоеды; ятудханы
शलावृकाःśalāvṛkāḥшакалы; дикие хищники
मक्षिकाणांmakṣikāṇāṃмух; насекомых
caи; также
संघाताsaṃghātāскопления; рои
अनुगच्छन्तिanugacchantiследуют за; сопровождают
कौरवान्kauravānКауравов; сыновей Куру
धार्तराष्ट्रस्यdhārtarāṣṭrasyaсына Дхритараштры; Дурьодханы
सैन्येषुsainyeṣuв войсках; в армиях
भेरीणांbherīṇāṃбарабанов бхери; боевых барабанов
नास्तिnāstiнет; не существует
निस्वनःnisvanaḥзвука; грохота
अनाहताःanāhatāḥнеударенные; сами собой
पाण्डवानांpāṇḍavānāṃПандавов; сыновей Панду
नदन्तिnadantiзвучат; гремят
पटहाःpaṭahāḥбарабаны патаха; военные барабаны
किलkilaкак говорят; поистине
उदपानाश्udapānāśколодцы; водоемы
caи; также
नर्दन्तिnardantiревут; гудят
यथाyathāкак; каким образом
गोवृषभास्govṛṣabhāsбыки; быки стада
तथाtathāтакже; так
धार्तराष्ट्रस्यdhārtarāṣṭrasyaсына Дхритараштры; Дурьодханы
सैन्येषुsainyeṣuв войсках; в армиях
तत्tatэто; тот
पराभवलक्षणम्parābhavalakṣaṇamпризнак поражения; знак разгрома
Литературный перевод

«Все звери сына Дхритараштры идут слева, о Кешава, и слышатся бестелесные голоса: это знак поражения. Павлины, цветные птицы, хамсы, журавли, чатаки и стаи дживак следуют за Пандавами; грифы, вороны, хищные птицы, ястребы, ятудханы, шакалы и рои мух следуют за Кауравами. В войсках сына Дхритараштры нет звука барабанов бхери, а у Пандавов сами собой гремят неударенные барабаны патаха. Колодцы в войсках сына Дхритараштры ревут, словно быки; это знак поражения».

Версия

19c188f24748 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 06:17:17 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами