Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1036.103.50-57
5862 / 15823
Махабхарата · 6.103.50-57
Деванагари

संजय उवाच
ततो ऽब्रवीन् महाराज वार्ष्णेयः कुरुनन्दनम् ॥
रोचते मे महाबाहो सततं तव भाषितम् ॥
देवव्रतः कृती भीष्मः प्रेक्षितेनापि निर्दहेत् ॥
गम्यतां स वधोपायं प्रष्टुं सागरगासुतः ॥
वक्तुम् अर्हति सत्यं स त्वया पृष्टो विशेषतः ॥
ते वयं तत्र गच्छामः प्रष्टुं कुरुपितामहम् ॥
प्रणम्य शिरसा चैनं मन्त्रं पृच्छाम माधव ॥
स नो दास्यति यं मन्त्रं तेन योत्स्यामहे परान् ॥
एवं संमन्त्र्य वै वीराः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज ॥
जग्मुस् ते सहिताः सर्वे वासुदेवश् च वीर्यवान् ॥
विमुक्तशस्त्रकवचा भीष्मस्य सदनं प्रति ॥
प्रविश्य च तदा भीष्मं शिरोभिः प्रतिपेदिरे ॥
पूजयन्तो महाराज पाण्डवा भरतर्षभ ॥
प्रणम्य शिरसा चैनं भीष्मं शरणम् अन्वयुः ॥
तान् उवाच महाबाहुर् भीष्मः कुरुपितामहः ॥
स्वागतं तव वार्ष्णेय स्वागतं ते धनंजय ॥
स्वागतं धर्मपुत्राय भीमाय यमयोस् तथा ॥
किं कार्यं वः करोम्य् अद्य युष्मत्प्रीतिविवर्धनम् ॥
सर्वात्मना च कर्तास्मि यद्य् अपि स्यात् सुदुष्करम् ॥
तथा ब्रुवाणं गाङ्गेयं प्रीतियुक्तं पुनः पुनः ॥
उवाच वाक्यं दीनात्मा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥

Транслитерация (IAST)

saṃjaya uvāca
tato 'bravīn mahārāja vārṣṇeyaḥ kurunandanam ||
rocate me mahābāho satataṃ tava bhāṣitam ||
devavrataḥ kṛtī bhīṣmaḥ prekṣitenāpi nirdahet ||
gamyatāṃ sa vadhopāyaṃ praṣṭuṃ sāgaragāsutaḥ ||
vaktum arhati satyaṃ sa tvayā pṛṣṭo viśeṣataḥ ||
te vayaṃ tatra gacchāmaḥ praṣṭuṃ kurupitāmaham ||
praṇamya śirasā cainaṃ mantraṃ pṛcchāma mādhava ||
sa no dāsyati yaṃ mantraṃ tena yotsyāmahe parān ||
evaṃ saṃmantrya vai vīrāḥ pāṇḍavāḥ pāṇḍupūrvaja ||
jagmus te sahitāḥ sarve vāsudevaś ca vīryavān ||
vimuktaśastrakavacā bhīṣmasya sadanaṃ prati ||
praviśya ca tadā bhīṣmaṃ śirobhiḥ pratipedire ||
pūjayanto mahārāja pāṇḍavā bharatarṣabha ||
praṇamya śirasā cainaṃ bhīṣmaṃ śaraṇam anvayuḥ ||
tān uvāca mahābāhur bhīṣmaḥ kurupitāmahaḥ ||
svāgataṃ tava vārṣṇeya svāgataṃ te dhanaṃjaya ||
svāgataṃ dharmaputrāya bhīmāya yamayos tathā ||
kiṃ kāryaṃ vaḥ karomy adya yuṣmatprītivivardhanam ||
sarvātmanā ca kartāsmi yady api syāt suduṣkaram ||
tathā bruvāṇaṃ gāṅgeyaṃ prītiyuktaṃ punaḥ punaḥ ||
uvāca vākyaṃ dīnātmā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
ततः अब्रवीत् महाराजtataḥ abravīt mahārājaзатем сказал, великий царь; после этого произнёс
वार्ष्णेयः कुरुनन्दनम्vārṣṇeyaḥ kurunandanamВаршнея сыну Куру; Кришна Юдхиштхире
रोचते मे महाबाहोrocate me mahābāhoнравится мне, сильнорукий; угодно мне
सततम् तव भाषितम्satatam tava bhāṣitamвсегда твоё сказанное; твоя речь
देवव्रतः कृती भीष्मःdevavrataḥ kṛtī bhīṣmaḥДеваврата, искусный Бхишма; Бхишма, совершенный Деваврата
प्रेक्षितेन अपि निर्दहेत्prekṣitena api nirdahetдаже взглядом сжёг бы; может испепелить взглядом
गम्यताम् सः वधोपायम्gamyatām saḥ vadhopāyamпусть идётся к нему за способом убийства; надо идти спросить средство
प्रष्टुम् सागरगासुतःpraṣṭum sāgaragāsutaḥспросить сына текущей в океан; к сыну Ганги
वक्तुम् अर्हति सत्यम् सःvaktum arhati satyam saḥсказать истину он должен; он способен сказать правду
त्वया पृष्टः विशेषतःtvayā pṛṣṭaḥ viśeṣataḥтобой спрошенный особенно; когда ты спросишь
ते वयम् तत्र गच्छामःte vayam tatra gacchāmaḥтак мы туда пойдём; поэтому идём туда
प्रष्टुम् कुरुपितामहम्praṣṭum kurupitāmahamспросить питамаху Куру; расспросить Бхишму
प्रणम्य शिरसा च एनम्praṇamya śirasā ca enamи поклонившись головой ему; склонив головы перед ним
मन्त्रम् पृच्छाम माधवmantram pṛcchāma mādhavaсовет спросим, Мадхава; узнаем наставление
सः नः दास्यति यम् मन्त्रम्saḥ naḥ dāsyati yam mantramон нам даст какой совет; какое наставление даст
तेन योत्स्यामहे परान्tena yotsyāmahe parānтем будем сражаться с врагами; по нему будем воевать
एवम् संमन्त्र्य वै वीराःevam saṃmantrya vai vīrāḥтак посоветовавшись герои; приняв такое решение
पाण्डवाः पाण्डुपूर्वजpāṇḍavāḥ pāṇḍupūrvajaПандавы, потомок Панду; сыновья Панду
जग्मुः ते सहिताः सर्वेjagmuḥ te sahitāḥ sarveпошли они все вместе; они отправились сообща
वासुदेवः च वीर्यवान्vāsudevaḥ ca vīryavānи Васудева могучий; и доблестный Кришна
विमुक्तशस्त्रकवचाःvimuktaśastrakavacāḥосвободившиеся от оружия и доспехов; сняв оружие и броню
भीष्मस्य सदनम् प्रतिbhīṣmasya sadanam pratiк жилищу Бхишмы; к месту Бхишмы
प्रविश्य च तदा भीष्मम्praviśya ca tadā bhīṣmamи войдя тогда к Бхишме; когда вошли к нему
शिरोभिः प्रतिपेदिरेśirobhiḥ pratipedireголовами приблизились; пали головами
पूजयन्तः महाराजpūjayantaḥ mahārājaпочитая, великий царь; воздавая честь
पाण्डवा भरतर्षभpāṇḍavā bharatarṣabhaПандавы, бык Бхаратов; сыновья Панду
प्रणम्य शिरसा च एनम्praṇamya śirasā ca enamи поклонившись головой ему; склонившись перед ним
भीष्मम् शरणम् अन्वयुःbhīṣmam śaraṇam anvayuḥк Бхишме как прибежищу пришли; искали защиты у Бхишмы
तान् उवाच महाबाहुःtān uvāca mahābāhuḥим сказал сильнорукий; к ним обратился
भीष्मः कुरुपितामहःbhīṣmaḥ kurupitāmahaḥБхишма, питамаха Куру; дед рода Куру
स्वागतम् तव वार्ष्णेयsvāgatam tava vārṣṇeyaдобро пожаловать тебе, Варшнея; привет тебе, Кришна
स्वागतम् ते धनंजयsvāgatam te dhanaṃjayaдобро пожаловать тебе, Дхананджая; привет тебе, Арджуна
स्वागतम् धर्मपुत्रायsvāgatam dharmaputrāyaдобро пожаловать сыну Дхармы; привет Юдхиштхире
भीमाय यमयोः तथाbhīmāya yamayoḥ tathāБхиме и близнецам также; Бхиме и двум сыновьям Мадри
किम् कार्यम् वः करोमि अद्यkim kāryam vaḥ karomi adyaкакое дело вам сделать сегодня; что мне исполнить для вас
युष्मत्प्रीतिविवर्धनम्yuṣmatprītivivardhanamувеличивающее вашу радость; приносящее вам удовлетворение
सर्वात्मना च कर्ता अस्मिsarvātmanā ca kartā asmiвсем существом сделаю; сделаю от всей души
यदि अपि स्यात् सुदुष्करम्yadi api syāt suduṣkaramдаже если будет труднейшим; пусть и чрезвычайно трудно
तथा ब्रुवाणम् गाङ्गेयम्tathā bruvāṇam gāṅgeyamтак говорящего Гангею; сына Ганги, говорившего так
प्रीतियुक्तम् पुनः पुनःprītiyuktam punaḥ punaḥполного любви снова и снова; неоднократно ласкового
उवाच वाक्यम् दीनात्माuvāca vākyam dīnātmāсказал слово удручённый душой; произнёс речь печальный
धर्मपुत्रः युधिष्ठिरःdharmaputraḥ yudhiṣṭhiraḥсын Дхармы Юдхиштхира; Юдхиштхира
Литературный перевод

Санджая сказал: «Тогда Варшнея сказал сыну Куру, великий царь: “Мне всегда нравится твоя речь, сильнорукий. Деваврата, искусный Бхишма, способен сжечь даже одним взглядом. Надо идти к сыну Ганги и спросить о способе его поражения. Если особенно ты спросишь его, он достоин сказать истину. Поэтому мы пойдём туда, чтобы спросить питамаху Куру; склонив перед ним головы, мы узнаем совет, Мадхава. Какое наставление он нам даст, по нему мы и будем сражаться с врагами”. Так посоветовавшись, герои Пандавы, потомок Панду, и доблестный Васудева все вместе пошли к жилищу Бхишмы, сняв оружие и доспехи. Войдя тогда к Бхишме, Пандавы, о бык Бхаратов, почитая его, пали перед ним головами; поклонившись ему, они пришли к Бхишме как к прибежищу. Могучерукий Бхишма, питамаха Куру, сказал им: “Добро пожаловать тебе, Варшнея; добро пожаловать тебе, Дхананджая; добро пожаловать сыну Дхармы, Бхиме и двум близнецам. Что мне сегодня сделать для вас, чтобы увеличить вашу радость? Я исполню это всем существом, даже если оно будет чрезвычайно трудно”. Когда сын Ганги снова и снова говорил так, полный любви, удручённый душой Юдхиштхира, сын Дхармы, произнёс речь».

Версия

c74a9bf51944 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:55:41 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами