Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1036.103.90-96
5866 / 15823
Махабхарата · 6.103.90-96
Деванагари

श्रीकृष्ण उवाच
प्रतिज्ञाय वधं जिष्णो पुरा भीष्मस्य संयुगे ॥
क्षत्रधर्मे स्थितः पार्थ कथं नैनं हनिष्यसि ॥
पातयैनं रथात् पार्थ वज्राहतम् इव द्रुमम् ॥
नाहत्वा युधि गाङ्गेयं विजयस् ते भविष्यति ॥
दिष्टम् एतत् पुरा देवैर् भविष्यत्य् अवशस्य ते ॥
हन्ता भीष्मस्य पूर्वेन्द्र इति तन् न तद् अन्यथा ॥
न हि भीष्मं दुराधर्षं व्यात्ताननम् इवान्तकम् ॥
त्वद् अन्यः शक्नुयाद् धन्तुम् अपि वज्रधरः स्वयम् ॥
जहि भीष्मं महाबाहो शृणु चेदं वचो मम ॥
यथोवाच पुरा शक्रं महाबुद्धिर् बृहस्पतिः ॥
ज्यायांसम् अपि चेच् छक्र गुणैर् अपि समन्वितम् ॥
आततायिनम् आमन्त्र्य हन्याद् घातकम् आगतम् ॥
शाश्वतो ऽयं स्थितो धर्मः क्षत्रियाणां धनंजय ॥
योद्धव्यं रक्षितव्यं च यष्टव्यं चानसूयुभिः ॥

Транслитерация (IAST)

śrīkṛṣṇa uvāca
pratijñāya vadhaṃ jiṣṇo purā bhīṣmasya saṃyuge ||
kṣatradharme sthitaḥ pārtha kathaṃ nainaṃ haniṣyasi ||
pātayainaṃ rathāt pārtha vajrāhatam iva drumam ||
nāhatvā yudhi gāṅgeyaṃ vijayas te bhaviṣyati ||
diṣṭam etat purā devair bhaviṣyaty avaśasya te ||
hantā bhīṣmasya pūrvendra iti tan na tad anyathā ||
na hi bhīṣmaṃ durādharṣaṃ vyāttānanam ivāntakam ||
tvad anyaḥ śaknuyād dhantum api vajradharaḥ svayam ||
jahi bhīṣmaṃ mahābāho śṛṇu cedaṃ vaco mama ||
yathovāca purā śakraṃ mahābuddhir bṛhaspatiḥ ||
jyāyāṃsam api cec chakra guṇair api samanvitam ||
ātatāyinam āmantrya hanyād ghātakam āgatam ||
śāśvato 'yaṃ sthito dharmaḥ kṣatriyāṇāṃ dhanaṃjaya ||
yoddhavyaṃ rakṣitavyaṃ ca yaṣṭavyaṃ cānasūyubhiḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
श्रीकृष्ण उवाचśrīkṛṣṇa uvācaШри Кришна сказал; Кришна произнёс
प्रतिज्ञाय वधम् जिष्णोpratijñāya vadham jiṣṇoобещав убийство, Джишну; дав обет сразить
पुरा भीष्मस्य संयुगेpurā bhīṣmasya saṃyugeпрежде Бхишмы в бою; Бхишму на поле
क्षत्रधर्मे स्थितः पार्थkṣatradharme sthitaḥ pārthaв кшатрийской дхарме стоящий, Партха; утвердившийся в долге воина
कथम् न एनम् हनिष्यसिkatham na enam haniṣyasiкак не убьёшь его; как ты его не сразишь
पातय एनम् रथात् पार्थpātaya enam rathāt pārthaсбрось его с колесницы, Партха; повали его с ратхи
वज्राहतम् इव द्रुमम्vajrāhatam iva drumamкак дерево поражённое ваджрой; словно дерево от молнии
न अहत्वा युधि गाङ्गेयम्na ahatvā yudhi gāṅgeyamне убив в бою Гангею; не сразив сына Ганги
विजयः ते भविष्यतिvijayaḥ te bhaviṣyatiпобеда твоя будет; у тебя будет победа
दिष्टम् एतत् पुरा देवैःdiṣṭam etat purā devaiḥназначено это прежде богами; это было предопределено
भविष्यति अवशस्य तेbhaviṣyati avaśasya teбудет для тебя неизбежного; случится помимо воли
हन्ता भीष्मस्य पूर्वेन्द्रःhantā bhīṣmasya pūrvendraḥубийцей Бхишмы бывший Индра; древний Индра сразит Бхишму
इति तत् न अन्यथाiti tat na anyathāтак это, не иначе; это не будет иначе
न हि भीष्मम् दुराधर्षम्na hi bhīṣmam durādharṣamведь Бхишму трудноприступного; неодолимого Бхишму
व्यात्ताननम् इव अन्तकम्vyāttānanam iva antakamкак Антаку с раскрытой пастью; словно разинутую смерть
त्वत् अन्यः शक्नुयात् हन्तुम्tvat anyaḥ śaknuyāt hantumкроме тебя другой может убить; никто кроме тебя не способен
अपि वज्रधरः स्वयम्api vajradharaḥ svayamдаже громоносец сам; даже Индра лично
जहि भीष्मम् महाबाहोjahi bhīṣmam mahābāhoсрази Бхишму, сильнорукий; убей Бхишму
शृणु च इदम् वचः ममśṛṇu ca idam vacaḥ mamaи услышь это слово моё; слушай мою речь
यथा उवाच पुरा शक्रम्yathā uvāca purā śakramкак сказал прежде Шакре; как когда-то Индре
महाबुद्धिः बृहस्पतिःmahābuddhiḥ bṛhaspatiḥвеликомудрый Брихаспати; мудрый Брихаспати
ज्यायांसम् अपि चेत् शक्रjyāyāṃsam api cet śakraдаже старшего если, Шакра; пусть он и старше
गुणैः अपि समन्वितम्guṇaiḥ api samanvitamи качествами наделённого; обладающего достоинствами
आततायिनम् आमन्त्र्यātatāyinam āmantryaнападающего встретив; обратившись к злодею
हन्यात् घातकम् आगतम्hanyāt ghātakam āgatamследует убить пришедшего убийцу; сразить явившегося губителя
शाश्वतः अयम् स्थितः धर्मःśāśvataḥ ayam sthitaḥ dharmaḥвечная эта установленная дхарма; таков постоянный закон
क्षत्रियाणाम् धनंजयkṣatriyāṇām dhanaṃjayaкшатриев, Дхананджая; для воинов
योद्धव्यम् रक्षितव्यम् चyoddhavyam rakṣitavyam caнадо сражаться и защищать; следует биться и охранять
यष्टव्यम् च अनसूयुभिःyaṣṭavyam ca anasūyubhiḥи совершать жертву без зависти; и приносить жертвы
Литературный перевод

Шри Кришна сказал: «Джишну, ты прежде дал обет сразить Бхишму в бою. Утвердившись в кшатрийской дхарме, Партха, как же ты его не убьёшь? Повали его с колесницы, Партха, словно дерево, поражённое ваджрой. Не сразив в бою сына Ганги, ты не получишь победы. Это прежде назначено богами и случится для тебя неизбежно: древний Индра станет убийцей Бхишмы; это не будет иначе. Ведь никто, кроме тебя, не способен убить трудноприступного Бхишму, подобного Антаке с раскрытой пастью, даже сам громоносец. Срази Бхишму, сильнорукий, и выслушай моё слово — то, что прежде великомудрый Брихаспати сказал Шакре: “Даже если он старше и наделён достоинствами, но пришёл как нападающий и убийца, его следует сразить. Таков вечный установленный закон кшатриев, Дхананджая: им следует сражаться, защищать и без зависти совершать жертвы”».

Версия

422b63cf6d32 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:55:41 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами