Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1156.115.21-30
5940 / 15823
Махабхарата · 6.115.21-30
Деванагари

दृष्ट्वा च पतितं भीष्मं पुत्रो दुःशासनस् तव ॥
उत्तमं जवम् आस्थाय द्रोणानीकं समाद्रवत् ॥
भ्रात्रा प्रस्थापितो वीरः स्वेनानीकेन दंशितः ॥
प्रययौ पुरुषव्याघ्रः स्वसैन्यम् अभिचोदयन् ॥
तम् आयान्तम् अभिप्रेक्ष्य कुरवः पर्यवारयन् ॥
दुःशासनं महाराज किम् अयं वक्ष्यतीति वै ॥
ततो द्रोणाय निहतं भीष्मम् आचष्ट कौरवः ॥
द्रोणस् तद् अप्रियं श्रुत्वा सहसा न्यपतद् रथात् ॥
स संज्ञाम् उपलभ्याथ भारद्वाजः प्रतापवान् ॥
निवारयाम् आस तदा स्वान्य् अनीकानि मारिष ॥
विनिवृत्तान् कुरून् दृष्ट्वा पाण्डवापि स्वसैनिकान् ॥
दूतैः शीघ्राश्वसंयुक्तैर् अवहारम् अकारयन् ॥
विनिवृत्तेषु सैन्येषु पारंपर्येण सर्वशः ॥
विमुक्तकवचाः सर्वे भीष्मम् ईयुर् नराधिपाः ॥
व्युपारम्य ततो युद्धाद् योधाः शतसहस्रशः ॥
उपतस्थुर् महात्मानं प्रजापतिम् इवामराः ॥
ते तु भीष्मं समासाद्य शयानं भरतर्षभम् ॥
अभिवाद्य व्यतिष्ठन्त पाण्डवाः कुरुभिः सह ॥
अथ पाण्डून् कुरूंश् चैव प्रणिपत्याग्रतः स्थितान् ॥
अभ्यभाषत धर्मात्मा भीष्मः शांतनवस् तदा ॥

Транслитерация (IAST)

dṛṣṭvā ca patitaṃ bhīṣmaṃ putro duḥśāsanas tava ||
uttamaṃ javam āsthāya droṇānīkaṃ samādravat ||
bhrātrā prasthāpito vīraḥ svenānīkena daṃśitaḥ ||
prayayau puruṣavyāghraḥ svasainyam abhicodayan ||
tam āyāntam abhiprekṣya kuravaḥ paryavārayan ||
duḥśāsanaṃ mahārāja kim ayaṃ vakṣyatīti vai ||
tato droṇāya nihataṃ bhīṣmam ācaṣṭa kauravaḥ ||
droṇas tad apriyaṃ śrutvā sahasā nyapatad rathāt ||
sa saṃjñām upalabhyātha bhāradvājaḥ pratāpavān ||
nivārayām āsa tadā svāny anīkāni māriṣa ||
vinivṛttān kurūn dṛṣṭvā pāṇḍavāpi svasainikān ||
dūtaiḥ śīghrāśvasaṃyuktair avahāram akārayan ||
vinivṛtteṣu sainyeṣu pāraṃparyeṇa sarvaśaḥ ||
vimuktakavacāḥ sarve bhīṣmam īyur narādhipāḥ ||
vyupāramya tato yuddhād yodhāḥ śatasahasraśaḥ ||
upatasthur mahātmānaṃ prajāpatim ivāmarāḥ ||
te tu bhīṣmaṃ samāsādya śayānaṃ bharatarṣabham ||
abhivādya vyatiṣṭhanta pāṇḍavāḥ kurubhiḥ saha ||
atha pāṇḍūn kurūṃś caiva praṇipatyāgrataḥ sthitān ||
abhyabhāṣata dharmātmā bhīṣmaḥ śāṃtanavas tadā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
दृष्ट्वा च पतितम् भीष्मम्dṛṣṭvā ca patitam bhīṣmamи увидев павшего Бхишму; когда увидел падение
पुत्रः दुःशासनः तवputraḥ duḥśāsanaḥ tavaтвой сын Духшасана; сын твой Духшасана
उत्तमम् जवम् आस्थायuttamam javam āsthāyaвысшую скорость приняв; с величайшей быстротой
द्रोणानीकम् समाद्रवत्droṇānīkam samādravatк войску Дроны побежал; устремился к строю Дроны
भ्रात्रा प्रस्थापितः वीरःbhrātrā prasthāpitaḥ vīraḥбратом посланный герой; герой, отправленный братом
स्वेन अनीकेन दंशितःsvena anīkena daṃśitaḥсо своим строем вооружённый; в броне со своим отрядом
प्रययौ पुरुषव्याघ्रःprayayau puruṣavyāghraḥпошёл тигр среди людей; устремился герой
स्वसैन्यम् अभिचोदयन्svasainyam abhicodayanсвоё войско побуждая; подгоняя собственных воинов
तम् आयान्तम् अभिप्रेक्ष्यtam āyāntam abhiprekṣyaего идущего увидев; заметив его приближение
कुरवः पर्यवारयन्kuravaḥ paryavārayanКуру окружили; Кауравы обступили
दुःशासनम् महाराजduḥśāsanam mahārājaДухшасану, великий царь; Духшасану
किम् अयम् वक्ष्यति इति वैkim ayam vakṣyati iti vaiчто он скажет так; что он сообщит
ततः द्रोणाय निहतम्tataḥ droṇāya nihatamзатем Дроне о поражённом; после этого Дроне
भीष्मम् आचष्ट कौरवःbhīṣmam ācaṣṭa kauravaḥБхишме сообщил Каурав; сказал о падении Бхишмы
द्रोणः तत् अप्रियम् श्रुत्वाdroṇaḥ tat apriyam śrutvāДрона то неприятное услышав; услышав горькую весть
सहसा न्यपतत् रथात्sahasā nyapatat rathātвнезапно упал с колесницы; сразу рухнул с ратхи
सः संज्ञाम् उपलभ्य अथsaḥ saṃjñām upalabhya athaон сознание обретя затем; придя в себя
भारद्वाजः प्रतापवान्bhāradvājaḥ pratāpavānБхарадваджа доблестный; могучий сын Бхарадваджи
निवारयाम् आस तदाnivārayām āsa tadāостановил тогда; стал удерживать
स्वानि अनीकानि मारिषsvāni anīkāni māriṣaсвои войска, почтенный; собственные строи
विनिवृत्तान् कुरून् दृष्ट्वाvinivṛttān kurūn dṛṣṭvāотступивших Куру увидев; увидев уход Куру
पाण्डवाः अपि स्वसैनिकान्pāṇḍavāḥ api svasainikānПандавы также своих воинов; Пандавы своих бойцов
दूतैः शीघ्राश्वसंयुक्तैःdūtaiḥ śīghrāśvasaṃyuktaiḥпосланцами с быстрыми конями; быстроконными вестниками
अवहारम् अकारयत्avahāram akārayatотвод сделали; приказали отвести
विनिवृत्तेषु सैन्येषुvinivṛtteṣu sainyeṣuкогда войска отступили; после отхода армий
पारंपर्येण सर्वशःpāraṃparyeṇa sarvaśaḥпо порядку полностью; ряд за рядом
विमुक्तकवचाः सर्वेvimuktakavacāḥ sarveснявшие броню все; все без доспехов
भीष्मम् ईयुः नराधिपाःbhīṣmam īyuḥ narādhipāḥк Бхишме пошли цари; владыки направились
व्युपारम्य ततः युद्धात्vyupāramya tataḥ yuddhātзатем прекратив битву; остановив сражение
योधाः शतसहस्रशःyodhāḥ śatasahasraśaḥвоины сотнями тысяч; бойцы во множестве
उपतस्थुः महात्मानम्upatasthuḥ mahātmānamприблизились к махатме; предстали перед великим
प्रजापतिम् इव अमराःprajāpatim iva amarāḥкак бессмертные к Праджапати; словно боги к творцу
ते तु भीष्मम् समासाद्यte tu bhīṣmam samāsādyaони же к Бхишме подойдя; достигнув Бхишмы
शयानम् भरतर्षभम्śayānam bharatarṣabhamлежащего быка Бхаратов; покоящегося героя
अभिवाद्य व्यतिष्ठन्तabhivādya vyatiṣṭhantaпоклонившись, остановились; почтив, встали
पाण्डवाः कुरुभिः सहpāṇḍavāḥ kurubhiḥ sahaПандавы вместе с Куру; Пандавы с Кауравами
अथ पाण्डून् कुरून् च एवatha pāṇḍūn kurūn ca evaзатем Панду и Куру; потом Пандавов и Куру
प्रणिपत्य अग्रतः स्थितान्praṇipatya agrataḥ sthitānпоклонившихся впереди стоящих; стоящих перед ним
अभ्यभाषत धर्मात्माabhyabhāṣata dharmātmāзаговорил праведнодушный; обратился
भीष्मः शांतनवः तदाbhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ tadāБхишма Шантанав тогда; сын Шантану
Литературный перевод

Увидев павшего Бхишму, твой сын Духшасана с величайшей быстротой устремился к строю Дроны. Этот герой, посланный братом, вооружённый и со своим отрядом, подгоняя своих воинов, направился туда. Когда Куру увидели приближающегося Духшасану, они окружили его, о великий царь, думая: “Что он скажет?” Тогда Каурав сообщил Дроне, что Бхишма пал. Услышав эту горькую весть, Дрона внезапно упал с колесницы. Придя в себя, доблестный сын Бхарадваджи тогда остановил свои войска, о почтенный. Увидев, что Куру отступили, Пандавы также через посланцев на быстрых конях приказали отвести своих воинов. Когда войска по порядку отступили, все цари, сняв броню, пошли к Бхишме. Прекратив битву, сотни тысяч воинов приблизились к великому духом Бхишме, как бессмертные к Праджапати. Пандавы вместе с Куру подошли к лежащему быку Бхаратов, поклонились ему и остановились. Тогда праведнодушный Шантанав Бхишма обратился к Пандавам и Куру, стоявшим перед ним с почтением».

Версия

3d4b3466e59f · опубликовано 17 июл. 2026 г., 22:03:51 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами