Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1156.115.51-59
5944 / 15823
Махабхарата · 6.115.51-59
Деванагари

उपातिष्ठन्न् अथो वैद्याः शल्योद्धरणकोविदाः ॥
सर्वोपकरणैर् युक्ताः कुशलास् ते सुशिक्षिताः ॥
तान् दृष्ट्वा जाह्नवीपुत्रः प्रोवाच वचनं तदा ॥
दत्तदेया विसृज्यन्तां पूजयित्वा चिकित्सकाः ॥
एवंगते न हीदानीं वैद्यैः कार्यम् इहास्ति मे ॥
क्षत्रधर्मप्रशस्तां हि प्राप्तो ऽस्मि परमां गतिम् ॥
नैष धर्मो महीपालाः शरतल्पगतस्य मे ॥
एतैर् एव शरैश् चाहं दग्धव्यो ऽन्ते नराधिपाः ॥
तच् छ्रुत्वा वचनं तस्य पुत्रो दुर्योधनस् तव ॥
वैद्यान् विसर्जयाम् आस पूजयित्वा यथार्हतः ॥
ततस् ते विस्मयं जग्मुर् नानाजनपदेश्वराः ॥
स्थितिं धर्मे परां दृष्ट्वा भीष्मस्यामिततेजसः ॥
उपधानं ततो दत्त्वा पितुस् तव जनेश्वर ॥
सहिताः पाण्डवाः सर्वे कुरवश् च महारथाः ॥
उपगम्य महात्मानं शयानं शयने शुभे ॥
ते ऽभिवाद्य ततो भीष्मं कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ॥
विधाय रक्षां भीष्मस्य सर्व एव समन्ततः ॥
वीराः स्वशिबिराण्य् एव ध्यायन्तः परमातुराः ॥
निवेशायाभ्युपागच्छन् सायाह्ने रुधिरोक्षिताः ॥

Транслитерация (IAST)

upātiṣṭhann atho vaidyāḥ śalyoddharaṇakovidāḥ ||
sarvopakaraṇair yuktāḥ kuśalās te suśikṣitāḥ ||
tān dṛṣṭvā jāhnavīputraḥ provāca vacanaṃ tadā ||
dattadeyā visṛjyantāṃ pūjayitvā cikitsakāḥ ||
evaṃgate na hīdānīṃ vaidyaiḥ kāryam ihāsti me ||
kṣatradharmapraśastāṃ hi prāpto 'smi paramāṃ gatim ||
naiṣa dharmo mahīpālāḥ śaratalpagatasya me ||
etair eva śaraiś cāhaṃ dagdhavyo 'nte narādhipāḥ ||
tac chrutvā vacanaṃ tasya putro duryodhanas tava ||
vaidyān visarjayām āsa pūjayitvā yathārhataḥ ||
tatas te vismayaṃ jagmur nānājanapadeśvarāḥ ||
sthitiṃ dharme parāṃ dṛṣṭvā bhīṣmasyāmitatejasaḥ ||
upadhānaṃ tato dattvā pitus tava janeśvara ||
sahitāḥ pāṇḍavāḥ sarve kuravaś ca mahārathāḥ ||
upagamya mahātmānaṃ śayānaṃ śayane śubhe ||
te 'bhivādya tato bhīṣmaṃ kṛtvā cābhipradakṣiṇam ||
vidhāya rakṣāṃ bhīṣmasya sarva eva samantataḥ ||
vīrāḥ svaśibirāṇy eva dhyāyantaḥ paramāturāḥ ||
niveśāyābhyupāgacchan sāyāhne rudhirokṣitāḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
उपातिष्ठन् अथ वैद्याःupātiṣṭhan atha vaidyāḥзатем подошли врачи; после этого предстали лекари
शल्योद्धरणकोविदाःśalyoddharaṇakovidāḥискусные в извлечении стрел; знатоки удаления осколков
सर्वोपकरणैः युक्ताःsarvopakaraṇaiḥ yuktāḥсо всеми принадлежностями снабжённые; со всем оснащением
कुशलाः ते सुशिक्षिताःkuśalāḥ te suśikṣitāḥумелые, хорошо обученные; искусные и подготовленные
तान् दृष्ट्वा जाह्नवीपुत्रःtān dṛṣṭvā jāhnavīputraḥих увидев сын Джахну; сын Ганги увидев
प्रोवाच वचनम् तदाprovāca vacanam tadāпроизнёс слово тогда; сказал тогда
दत्तदेयाः विसृज्यन्ताम्dattadeyāḥ visṛjyantāmс дарами пусть отпускаются; наградите и отпустите
पूजयित्वा चिकित्सकाःpūjayitvā cikitsakāḥпочтив врачей; оказав честь лекарям
एवम्गते न हि इदानीम्evamgate na hi idānīmв таком состоянии ведь теперь; при таком исходе
वैद्यैः कार्यम् इह अस्ति मेvaidyaiḥ kāryam iha asti meс врачами дело здесь есть у меня; врачи мне не нужны
क्षत्रधर्मप्रशस्ताम् हिkṣatradharmapraśastām hiвосхвалённую кшатрийской дхармой; одобренную долгом воина
प्राप्तः अस्मि परमाम् गतिम्prāptaḥ asmi paramām gatimя достиг высшей участи; получил высшее состояние
न एष धर्मः महीपालाःna eṣa dharmaḥ mahīpālāḥэто не дхарма, земные владыки; не таков долг
शरतल्पगतस्य मेśaratalpagatasya meмоего лежащего на ложе стрел; для меня на стрелах
एतैः एव शरैः च अहम्etaiḥ eva śaraiḥ ca ahamэтими же стрелами и я; именно этими стрелами
दग्धव्यः अन्ते नराधिपाःdagdhavyaḥ ante narādhipāḥдолжен быть сожжён в конце, цари; буду сожжён позже
तत् श्रुत्वा वचनम् तस्यtat śrutvā vacanam tasyaто слово его услышав; выслушав его речь
पुत्रः दुर्योधनः तवputraḥ duryodhanaḥ tavaтвой сын Дурьодхана; сын твой Дурьодхана
वैद्यान् विसर्जयाम् आसvaidyān visarjayām āsaврачей отпустил; лекарей отослал
पूजयित्वा यथार्हतःpūjayitvā yathārhataḥпочтив как подобает; оказав должную честь
ततः ते विस्मयम् जग्मुःtataḥ te vismayam jagmuḥзатем они пришли в изумление; тогда они удивились
नानाजनपदेश्वराःnānājanapadeśvarāḥвладыки разных стран; цари многих земель
स्थितिम् धर्मे पराम् दृष्ट्वाsthitim dharme parām dṛṣṭvāувидев высшую стойкость в дхарме; видя твёрдость в долге
भीष्मस्य अमिततेजसःbhīṣmasya amitatejasaḥБхишмы неизмеримого сияния; безмерно могучего Бхишмы
उपधानम् ततः दत्त्वाupadhānam tataḥ dattvāзатем подушку дав; после дарования опоры
पितुः तव जनेश्वरpituḥ tava janeśvaraтвоему отцу, владыка людей; твоему предку
सहिताः पाण्डवाः सर्वेsahitāḥ pāṇḍavāḥ sarveвместе все Пандавы; Пандавы все вместе
कुरवः च महारथाःkuravaḥ ca mahārathāḥи Куру махаратхи; и великие Кауравы
उपगम्य महात्मानम्upagamya mahātmānamподойдя к махатме; приблизившись к великому
शयानम् शयने शुभेśayānam śayane śubheлежащему на прекрасном ложе; покоящемуся на святом ложе
ते अभिवाद्य ततः भीष्मम्te abhivādya tataḥ bhīṣmamони поклонившись затем Бхишме; почтив Бхишму
कृत्वा च अभिप्रदक्षिणम्kṛtvā ca abhipradakṣiṇamи совершив обход справа; сделав прадакшину
विधाय रक्षाम् भीष्मस्यvidhāya rakṣām bhīṣmasyaустроив охрану Бхишмы; поставив защиту
सर्वे एव समन्ततःsarve eva samantataḥвсе именно со всех сторон; кругом
वीराः स्वशिबिराणि एवvīrāḥ svaśibirāṇi evaгерои в свои лагеря; воины к своим станам
ध्यायन्तः परमातुराःdhyāyantaḥ paramāturāḥразмышляющие, крайне больные; скорбно погружённые в думы
निवेशाय अभ्युपागच्छन्niveśāya abhyupāgacchanдля размещения вернулись; отошли на стоянку
सायाह्ने रुधिरोक्षिताःsāyāhne rudhirokṣitāḥвечером кровью орошённые; к вечеру окровавленные
Литературный перевод

Затем подошли врачи, искусные в извлечении стрел, умелые, хорошо обученные и снабжённые всеми принадлежностями. Увидев их, сын Ганги тогда сказал: «Почтите врачей дарами и отпустите их. В моём нынешнем состоянии здесь уже нет дела для врачей. Я достиг высшей участи, восхвалённой кшатрийской дхармой. О земные владыки, не таков долг для меня, лежащего на ложе стрел: этими же стрелами я должен быть сожжён в конце». Услышав его слова, твой сын Дурьодхана почтил врачей как подобает и отпустил их. Тогда владыки разных стран пришли в изумление, увидев высшую стойкость в дхарме Бхишмы неизмеримого сияния. После того как твоему предку дали изголовье, все Пандавы вместе с махаратхами Куру подошли к великому Бхишме, лежащему на прекрасном ложе. Они поклонились ему, совершили обход справа и, устроив охрану Бхишмы со всех сторон, вечером, окровавленные, скорбно погружённые в думы, вернулись в свои лагеря».

Версия

18abeea135e9 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 22:03:51 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами