Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1156.115.1-6
5938 / 15823
Махабхарата · 6.115.1-6
Деванагари

धृतराष्ट्र उवाच
कथम् आसंस् तदा योधा हीना भीष्मेण संजय ॥
बलिना देवकल्पेन गुर्वर्थे ब्रह्मचारिणा ॥
तदैव निहतान् मन्ये कुरून् अन्यांश् च पार्थिवान् ॥
न प्राहरद् यदा भीष्मो घृणित्वाद् द्रुपदात्मजे ॥
ततो दुःखतरं मन्ये किम् अन्यत् प्रभविष्यति ॥
यद् अद्य पितरं श्रुत्वा निहतं मम दुर्मतेः ॥
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम संजय ॥
श्रुत्वा विनिहतं भीष्मं शतधा यन् न दीर्यते ॥
पुनः पुनर् न मृष्यामि हतं देवव्रतं रणे ॥
न हतो जामदग्न्येन दिव्यैर् अस्त्रैः स्म यः पुरा ॥
यद् अद्य निहतेनाजौ भीष्मेण जयम् इच्छता ॥
चेष्टितं नरसिंहेन तन् मे कथय संजय ॥

Транслитерация (IAST)

dhṛtarāṣṭra uvāca
katham āsaṃs tadā yodhā hīnā bhīṣmeṇa saṃjaya ||
balinā devakalpena gurvarthe brahmacāriṇā ||
tadaiva nihatān manye kurūn anyāṃś ca pārthivān ||
na prāharad yadā bhīṣmo ghṛṇitvād drupadātmaje ||
tato duḥkhataraṃ manye kim anyat prabhaviṣyati ||
yad adya pitaraṃ śrutvā nihataṃ mama durmateḥ ||
aśmasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ mama saṃjaya ||
śrutvā vinihataṃ bhīṣmaṃ śatadhā yan na dīryate ||
punaḥ punar na mṛṣyāmi hataṃ devavrataṃ raṇe ||
na hato jāmadagnyena divyair astraiḥ sma yaḥ purā ||
yad adya nihatenājau bhīṣmeṇa jayam icchatā ||
ceṣṭitaṃ narasiṃhena tan me kathaya saṃjaya ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
धृतराष्ट्र उवाचdhṛtarāṣṭra uvācaДхритараштра сказал; Дхритараштра произнёс
कथम् आसन् तदा योधाःkatham āsan tadā yodhāḥкакими были тогда воины; как пребывали бойцы
हीनाः भीष्मेण संजयhīnāḥ bhīṣmeṇa saṃjayaлишённые Бхишмы, Санджая; оставшиеся без Бхишмы
बलिना देवकल्पेनbalinā devakalpenaсильного, подобного богу; могучего, богоравного
गुर्वर्थे ब्रह्मचारिणाgurvarthe brahmacāriṇāради учителя хранившего обет; брахмачарина ради отца
तदा एव निहतान् मन्येtadā eva nihatān manyeуже тогда убитыми считаю; сразу счёл погибшими
कुरून् अन्यान् च पार्थिवान्kurūn anyān ca pārthivānКуру и других царей; Куру и прочих владык
न प्राहरत् यदा भीष्मःna prāharat yadā bhīṣmaḥкогда Бхишма не ударил; когда не поразил
घृणित्वात् द्रुपदात्मजेghṛṇitvāt drupadātmajeиз жалости к сыну Друпады; из сострадания к Шикханди
ततः दुःखतरम् मन्येtataḥ duḥkhataram manyeболее мучительное считаю; ещё тяжелее думаю
किम् अन्यत् प्रभविष्यतिkim anyat prabhaviṣyatiчто другое может быть; что ещё возникнет
यत् अद्य पितरम् श्रुत्वाyat adya pitaram śrutvāчто сегодня отца услышав; когда услышал о предке
निहतम् मम दुर्मतेःnihatam mama durmateḥубитого из-за моей дурной мысли; сражённого моей глупостью
अश्मसारमयम् नूनम्aśmasāramayam nūnamиз каменной сути наверно; каменным несомненно
हृदयम् मम संजयhṛdayam mama saṃjayaсердце моё, Санджая; моё сердце
श्रुत्वा विनिहतम् भीष्मम्śrutvā vinihatam bhīṣmamуслышав убитого Бхишму; слыша о падении Бхишмы
शतधा यत् न दीर्यतेśatadhā yat na dīryateна сто частей что не рвётся; не разбивается на сотни
पुनः पुनः न मृष्यामिpunaḥ punaḥ na mṛṣyāmiснова и снова не выношу; не могу терпеть
हतम् देवव्रतम् रणेhatam devavratam raṇeубитого Деваврату в бою; падение Девавраты
न हतः जामदग्न्येनna hataḥ jāmadagnyenaне убитый Джамадагньей; кого не убил Парашурама
दिव्यैः अस्त्रैः स्म यः पुराdivyaiḥ astraiḥ sma yaḥ purāбожественными астрами прежде; небесным оружием некогда
यत् अद्य निहतेन आजौyat adya nihatena ājauчто сегодня поверженным в битве; когда он пал на поле
भीष्मेण जयम् इच्छताbhīṣmeṇa jayam icchatāБхишмой, желавшим победы; Бхишмой, искавшим победы
चेष्टितम् नरसिंहेनceṣṭitam narasiṃhenaсовершённое львом среди людей; действия мужа-льва
तत् मे कथय संजयtat me kathaya saṃjayaто мне расскажи, Санджая; поведай мне это
Литературный перевод

Дхритараштра сказал: «Каковы были тогда воины, Санджая, лишённые Бхишмы - могучего, подобного богу, хранившего брахмачарью ради долга перед отцом? Я думаю, что уже тогда Куру и другие цари были убиты, когда Бхишма из сострадания не ударил сына Друпады. Что может быть для меня мучительнее, чем услышать сегодня, что мой предок пал из-за моей дурной мысли? Сердце моё, Санджая, наверно, каменное, раз оно, услышав о падении Бхишмы, не разрывается на сотни частей. Снова и снова я не могу вынести, что Деваврата пал в бою, хотя некогда Джамадагнья не мог убить его божественными астрами. Расскажи мне, Санджая, что сделал сегодня в битве этот лев среди людей, Бхишма, желавший победы, когда он был повержен».

Версия

d021b55f7378 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 22:03:51 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами