39 / 558
Говинда-бхашья · 1.2.8
Деванагари

सम्भोग-प्राप्तिर् इति चेन्, न, वैशेष्यात्

Транслитерация (IAST)

sambhoga-prāptir iti cen, na, vaiśeṣyāt

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संभोग-प्राप्तिःsaṃbhoga-prāptiḥдостижение [общего] вкушения; sam + bhoga «вкушение» + prāpti «достижение»; раз Он в теле — не вкушает ли Он телесные радости и боли?
इति चेत्iti cetесли так [возразят]; частицы; таково сомнение
naнет; отрицание; ответ сутры
वैशेष्यात्vaiśeṣyātиз-за особости; viśeṣa «отличие» + -ya, отложительный падеж; Его бытие в теле иное: Он правит, не вкушая
Литературный перевод

Если скажут: [Ему в теле] — совместное вкушение, — нет: по особости — вкушают по карме, а её у Него нет.

Говинда-бхашья Баладевы Видьябхушаны
Деванагари

ननु जीववत् परमात्मनोऽपि शरीरान्तर्वर्तित्वेन तत्-सम्बन्ध-कृतः सुख-दुःखोपभोगस् तेन सह समः स्याद् इति चेत् तत्राह—

सम्भोग-प्राप्तिर् इति चेन्, न, वैशेष्यात् ॥

इह समिति सहार्थे वर्तते संवाद-शब्दवत् । सम्भोगः सह भोगस् तत्-प्राप्तिर् नेश्वरस्य । कुतः ? वैशेष्यात् । अयम् अभिप्रायः । न हि देह-सम्बन्ध-मात्रं तअद्-उपभोग-हेतुः, किन्तु कर्म-पारतन्त्र्यम् एव । तच् च न तस्यास्ति, अनश्नन्न् अन्योऽभिचाकशीति श्रवणात् । न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्म-फले स्पृहा [गीता 4.14] इति स्मृतिश् चेति । कठ-वल्ल्यां पठ्यतेए—

यस्या ब्रह्म च क्षत्रं च उभे भवत ओदनः ।

मृत्युर् यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ [क.उ. 1.2.25] इति ॥8॥

Транслитерация (IAST)

nanu jīvavat paramātmano'pi śarīrāntarvartitvena tat-sambandha-kṛtaḥ sukha-duḥkhopabhogas tena saha samaḥ syād iti cet tatrāha—

sambhoga-prāptir iti cen, na, vaiśeṣyāt ||

iha samiti sahārthe vartate saṁvāda-śabdavat | sambhogaḥ saha bhogas tat-prāptir neśvarasya | kutaḥ ? vaiśeṣyāt | ayam abhiprāyaḥ | na hi deha-sambandha-mātraṁ taad-upabhoga-hetuḥ, kintu karma-pāratantryam eva | tac ca na tasyāsti, anaśnann anyo'bhicākaśīti śravaṇāt | na māṁ karmāṇi limpanti na me karma-phale spṛhā [gītā 4.14] iti smṛtiś ceti | kaṭha-vallyāṁ paṭhyatee—

yasyā brahma ca kṣatraṁ ca ubhe bhavata odanaḥ |

mṛtyur yasyopasecanaṁ ka itthā veda yatra saḥ || [ka.u. 1.2.25] iti ||8||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ननु जीव-वत् परमात्मनः अपिnanu jīva-vat paramātmanaḥ apiно [скажут]: как у дживы, и у Параматмы; параллель
शरीर-अन्तर्वर्तित्वेनśarīra-antarvartitvenaпо пребыванию внутри тела; antarvartitva
तत्-सम्बन्ध-कृतः सुख-दुःख-उपभोगःtat-sambandha-kṛtaḥ sukha-duḥkha-upabhogaḥвкушение счастья и горя, творимое той связью; upabhoga
तेन सह समः स्यात् इति चेत्tena saha samaḥ syāt iti cetбыло бы наравне с ним [с дживой] — если так [скажут]; sama
तत्र आहtatra āhaна это говорит; формула
सम्भोग-प्राप्तिः इति चेत् न वैशेष्यात्sambhoga-prāptiḥ iti cet na vaiśeṣyāt«если скажут: достижение со-вкушения, — нет: по особости»; сутра 1.2.8
इह सम् इति सह-अर्थे वर्ततेiha sam iti saha-arthe vartateздесь «сам-» — в смысле «вместе»; sa(m)
संवाद-शब्द-वत्saṁvāda-śabda-vatкак в слове «самвада» [со-беседа]; пример
सम्भोगः सह भोगःsambhogaḥ saha bhogaḥсамбхога — совместное вкушение; глосса
तत्-प्राप्तिः न ईश्वरस्यtat-prāptiḥ na īśvarasyaего достижения у Ишвары нет; prāpti
कुतः वैशेष्यात्kutaḥ vaiśeṣyātпочему? — по особости; vaiśeṣya
अयम् अभिप्रायःayam abhiprāyaḥсмысл таков; abhiprāya
न हि देह-सम्बन्ध-मात्रम्na hi deha-sambandha-mātramне сама ведь связь с телом; mātra
तत्-उपभोग-हेतुःtat-upabhoga-hetuḥпричина того вкушения; hetu
किन्तु कर्म-पारतन्त्र्यम् एवkintu karma-pāratantryam evaно именно подвластность карме; pāratantrya
तत् च न तस्य अस्तिtat ca na tasya astiа её у Него нет; отрицание
अनश्नन् अन्यः अभिचाकशीतिanaśnan anyaḥ abhicākaśīti«не вкушая, другой взирает»; Мундака 3.1.1
इति श्रवणात्iti śravaṇātпо слышанию; отлож.
न माम् कर्माणि लिम्पन्तिna mām karmāṇi limpanti«Меня дела не пятнают»; Гита 4.14
न मे कर्म-फले स्पृहाna me karma-phale spṛhā«нет у Меня жажды к плоду дел»; там же
इति स्मृतिः च इतिiti smṛtiḥ ca itiи по смрити; отлож.
कठ-वल्ल्याम् पठ्यतेkaṭha-vallyām paṭhyateв Катха-валли читается; пассив
यस्य ब्रह्म च क्षत्रम् चyasya brahma ca kṣatram ca«кому брахманство и кшатра»; Катха 1.2.25
उभे भवतः ओदनःubhe bhavataḥ odanaḥ«оба — [лишь] варёный рис»; odana
मृत्युः यस्य उपसेचनम्mṛtyuḥ yasya upasecanam«у кого смерть — приправа»; upasecana
कः इत्था वेद यत्र सःkaḥ itthā veda yatra saḥ«кто воистину знает, где Он?»; вопрос-восхищение
Перевод комментария

Но [скажут]: как у дживы, и у Параматмы — по пребыванию внутри тела — было бы творимое той связью вкушение счастья и горя, наравне с ним. На это говорит:

«Если скажут: достижение со-вкушения, — нет: по особости».

Здесь «сам-» — в смысле «вместе», как в слове «самвада». Самбхога — совместное вкушение; его достижения у Ишвары нет. Почему? По особости. Смысл таков: не сама связь с телом — причина того вкушения, но именно подвластность карме; а её у Него нет: «не вкушая, другой взирает» — по слышанию; «Меня дела не пятнают, нет у Меня жажды к плоду дел» [Гита 4.14] — и по смрити. В Катха-валли читается: «Кому брахманство и кшатра — оба лишь варёный рис, у кого смерть — приправа: кто воистину знает, где Он?» [1.2.25].

Версия

55f736efc826 · опубликовано 27 июл. 2026 г., 04:03:47 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами