इतरेतर-प्रत्ययत्वाद् इति चेन् नोत्पत्ति-मात्र-निमित्तत्वात्
itaretara-pratyayatvād iti cen notpatti-mātra-nimittatvāt
Если скажут: [звенья цепи] взаимно обусловлены, — нет: каждое — повод лишь РОЖДЕНИЯ [следующего], не сложения.
ननु सौगत-समयेऽविद्यादयो मिथो हेतु-फल-भावम् आपन्नाः स्वीक्रियन्ते अप्रत्याख्येयाश् च ते सर्वेषाम् । तेषु च मिथस् तथा-भावेन घटीयन्त्रवत् सन्ततम् आवर्तमानेष्व् अर्थाक्षिप्तः सङ्घातस् तम् अन्तरेणैषाम् असिद्धेः । ते चाविद्या संस्कारो विज्ञानं नाम रूपं षड्-आयतनं स्पर्शो वेदना तृष्णोपादानं भवो जातिर् जरा मरणं शोकः परिवेदना दुःखं दुर्मनस् ता चेति, तत्राह—
इतरेतर-प्रत्ययत्वाद् इति चेन् नोत्पत्ति-मात्र-निमित्तत्वात् ॥
प्रत्यय-शब्दो हेतु-वाची । अविद्यादीनां परस्पर-हेतुत्वाद् उपपन्नः संघातः इति यद् उक्तं तन् न । कुतः ? उत्पत्तीति । तेषां पूर्व-पूर्वम् उत्तरोत्तरस्योत्पत्ति-मात्रं प्रति निमित्तं स्यान् न तु सङ्घातं प्रति किञ्चित् तद् अस्तीति । किं च भोगार्थं सङ्घातः । न च क्षणिकेष्व् आत्मसु भोगः सम्भवति । तद्-धेतोर् धर्माधर्मादेस् तैः पूर्वम् असम्पादनात् । न च तत्-सन्तानेन स सम्पादितः । तस्य स्थायित्वे सर्व-क्षणिकत्व-प्रतिज्ञा-व्याकोपात् । क्षणिकत्वे प्राग्-उक्त-दोषानतिवृत्तेः । तस्माद् असङ्गतः सौगत-समयः ॥19॥
nanu saugata-samaye'vidyādayo mitho hetu-phala-bhāvam āpannāḥ svīkriyante apratyākhyeyāś ca te sarveṣām | teṣu ca mithas tathā-bhāvena ghaṭīyantravat santatam āvartamāneṣv arthākṣiptaḥ saṅghātas tam antareṇaiṣām asiddheḥ | te cāvidyā saṁskāro vijñānaṁ nāma rūpaṁ ṣaḍ-āyatanaṁ sparśo vedanā tṛṣṇopādānaṁ bhavo jātir jarā maraṇaṁ śokaḥ parivedanā duḥkhaṁ durmanas tā ceti, tatrāha—
itaretara-pratyayatvād iti cen notpatti-mātra-nimittatvāt ||
pratyaya-śabdo hetu-vācī | avidyādīnāṁ paraspara-hetutvād upapannaḥ saṁghātaḥ iti yad uktaṁ tan na | kutaḥ ? utpattīti | teṣāṁ pūrva-pūrvam uttarottarasyotpatti-mātraṁ prati nimittaṁ syān na tu saṅghātaṁ prati kiñcit tad astīti | kiṁ ca bhogārthaṁ saṅghātaḥ | na ca kṣaṇikeṣv ātmasu bhogaḥ sambhavati | tad-dhetor dharmādharmādes taiḥ pūrvam asampādanāt | na ca tat-santānena sa sampāditaḥ | tasya sthāyitve sarva-kṣaṇikatva-pratijñā-vyākopāt | kṣaṇikatve prāg-ukta-doṣānativṛtteḥ | tasmād asaṅgataḥ saugata-samayaḥ ||19||
0f9d69164830 · опубликовано 27 июл. 2026 г., 04:41:38 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Но [скажут]: в уставе саугатов приняты авидья и прочие во взаимной причинности, и они неоспоримы; когда они вращаются непрерывно, как ковши водоподъёмного колеса, — сложение вытребовано самим делом: без него им не осуществиться. (Звенья же: авидья, санскары, сознание, имя-форма, шесть опор, касание, чувство, жажда, схватывание, становление, рождение, старость-смерть, скорбь…) На это говорит:
«Если „по взаимной обусловленности“ — нет: [каждое —] повод лишь рождения».
У них каждое прежнее — повод лишь к РОЖДЕНИЮ последующего, а к СЛОЖЕНИЮ — ничто из них. К тому же сложение — ради вкушения, а у мгновенных «атманов» вкушение невозможно: его повода — дхармы-адхармы — ими прежде не наработано; и не потоком: устойчив поток — взбунтуется присяга всемгновенности, мгновенен — прежний изъян не превзойдён. Потому бессвязен устав саугатов.