अपि चैवम् एकम्
api caivam ekam
И так [читают] — ЕДИНОЕ: «вне мер — и бесконечно-мерное»; [самоцвет и актёр — Его образы].
अपि चैवम् एकम् ॥
अपि चेति किं चेत्य् अर्थः । अमात्रोऽनन्त-मात्रश् च [माण्डूक्य-कारिका 29] इत्य् एके शाखिन एवम् अभेदेनानन्त-रूपत्वेन चैनं पठन्ति । अमात्रः स्वांश-भेद-शून्यः । अनन्त-मात्रोऽसङ्ख्येय-स्वांशः ।
एक एव परो विष्णुः सर्वत्रापि न संशयः ।
ऐश्वर्याद् रूपम् एकं च सूर्यवद् बहुधेयते ॥ इति स्मृतेश् च ।
अयं भावः—यथैक एव वैदूर्य-मणिर् द्रष्टृ-भेदाद् रूप-भेदान् दधानोऽपि, यथा वाभिनेता नटः स्व-स्थितान् भावान् प्रकटयन् बहुधावभातोऽप्य् ऐक्यं स्वस्मिन् न विमुञ्चति, एवं ध्यातृ-भाव-भेदात् कार्य-भेदाच् चानेकतया प्रतीतोऽपि हरिः स्वरूपैक्यं स्वस्मिन् न मुञ्चति ।
मणिर् यथा विभागेन नील-पीतादिभिर् युतः ।
रूप-भेदम् अवाप्नोति ध्यान-भेदात् तथाच्युतः ॥ [विष्णु-तन्त्र]
यत् तद् वपुर् भाति विभूषणायुधैर्
अव्यक्त-चिद्-व्यक्तम् अधारयद् धरिः ।
बभूव तेनैव स वामनो वटुः
सम्पश्यतोर् दिव्य-गतिर् यथा नटः ॥ [भा.पु. 8.18.12]
इत्य् आदि स्मृतिभ्यः । मणिर् अत्र वैदूर्यः । नटोऽभिनेता । तथा चैकस्यैव सतोऽविचिन्त्य-शक्तेर् विरुद्ध-गुणाश्रयस्य युगपद् बहुधावभासोऽपि तस्मिन् विरुद्ध-धी-विषयो गुण एवेति । तस्मिन्न् एकस्मिन्न् एवाविचिन्त्य-शक्तिके सर्वेश्वरे भक्तिर् उपपन्नेति ॥13॥
--ओ)0(ओ--
api caivam ekam ||
api ceti kiṁ cety arthaḥ | amātro'nanta-mātraś ca [māṇḍūkya-kārikā 29] ity eke śākhina evam abhedenānanta-rūpatvena cainaṁ paṭhanti | amātraḥ svāṁśa-bheda-śūnyaḥ | ananta-mātro'saṅkhyeya-svāṁśaḥ |
eka eva paro viṣṇuḥ sarvatrāpi na saṁśayaḥ |
aiśvaryād rūpam ekaṁ ca sūryavad bahudheyate || iti smṛteś ca |
ayaṁ bhāvaḥ—yathaika eva vaidūrya-maṇir draṣṭṛ-bhedād rūpa-bhedān dadhāno'pi, yathā vābhinetā naṭaḥ sva-sthitān bhāvān prakaṭayan bahudhāvabhāto'py aikyaṁ svasmin na vimuñcati, evaṁ dhyātṛ-bhāva-bhedāt kārya-bhedāc cānekatayā pratīto'pi hariḥ svarūpaikyaṁ svasmin na muñcati |
maṇir yathā vibhāgena nīla-pītādibhir yutaḥ |
rūpa-bhedam avāpnoti dhyāna-bhedāt tathācyutaḥ || [viṣṇu-tantra]
yat tad vapur bhāti vibhūṣaṇāyudhair
avyakta-cid-vyaktam adhārayad dhariḥ |
babhūva tenaiva sa vāmano vaṭuḥ
sampaśyator divya-gatir yathā naṭaḥ || [bhā.pu. 8.18.12]
ity ādi smṛtibhyaḥ | maṇir atra vaidūryaḥ | naṭo'bhinetā | tathā caikasyaiva sato'vicintya-śakter viruddha-guṇāśrayasya yugapad bahudhāvabhāso'pi tasmin viruddha-dhī-viṣayo guṇa eveti | tasminn ekasminn evāvicintya-śaktike sarveśvare bhaktir upapanneti ||13||
--o)0(o--
decf816aaa0d · опубликовано 27 июл. 2026 г., 05:11:31 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
«И так — единое».
«Вне мер — и бесконечно-мерный» — читают ветви: «вне мер» — без различия Своих амш, «бесконечно-мерный» — с бессчётными амшами; и смрити: «один Вишну владычеством, как солнце, идёт многовидно». Вот суть: как один вайдурья носит разные цвета по разным зрителям, как актёр, являя сущие в себе образы, единости не отпускает, — так Хари, узнаваемый многим по разности БХАВ созерцающих и дел, единости сущности не отпускает: «как самоцвет… — так от разности созерцаний Ачьюта»; «тот облик с украшениями и оружием принял Хари — и им же стал Ваманой-отроком на глазах у обоих, дивно-ходный, как актёр» [Бхагавата 8.18.12]. Итак: у одного Сущего с непостижимой шакти — разом многовидное явление; [и это] Его КАЧЕСТВО — предмет противо-мыслия. В Нём, одном, бхакти состоятельна.