दर्शयति चाथो अपि स्मर्यते
darśayati cātho api smaryate
И показывает [шрути: «Гопала — сам Высший»], и памятуется: «Ишвара парамах Кришнах…»
दर्शयति चाथो अपि स्मर्यते ॥
साक्षात्-प्रकृति-परो योऽयम् आत्मा गोपालः कथं त्व् अवतीर्णो भूम्यां हि वै [गो.ता.उ. 2.23] इति तत्रैवोत्तरत्र पठिता श्रुतिः परमात्मानम् एव विग्रहं दर्शयति । गोपाल-शब्दः खलु परम-कमनीय-पाद-मुखादि-संनिवेशिन्य् अभ्र-श्यामे सर्वेशे वस्तुनि मुख्यः । पूर्वत्र--गोप-वेशम् अभ्राभं तरुणं कल्प-द्रुमाश्रितम्, सत्-पुण्डरीक-नयनं [गो.ता.उ. 1.8-9] इत्य् आदि श्रवणात् । स्मर्यते चात्मैव विग्रह इति ।
ईश्वरः परमः कृष्णः सच्-चिद्-आनन्द-विग्रहः ।
अनादिर् आदिर् गोविन्दः सर्व-कारण-कारणम् ॥ इत्य् आदिभिः ।
अथो-शब्दः कार्त्स्न्ये । सूत्राभ्यां व्यतिहारो दर्शितः । विग्रह एवात्मा । आत्मैव विग्रह इति । तथा च श्रुत्य्-आदि-गम्येऽविचिन्त्येऽर्थे तर्कानवताराद् आत्म-विग्रहत्वं सिद्धम् । तेन परैव तत्र भक्तिः स्याद् इति । विज्ञानानन्दस्यात्मनो मूर्तत्वम् अलौकिक-वस्तुत्वात् श्रुति-मात्रात् प्रतिपत्तव्यम् । तन्-मूर्तत्वं खलु भक्ति-भावित्वेन हृदा ग्राह्यं गान्धर्व-वासितेन श्रोत्रेण राग-मूर्तित्वम् इव । अन्यथा विज्ञान-घनानन्द-घनेति श्रुतिर् व्याकुप्येत् । तद् एवं प्रत्यक्त्वादयो धर्माः श्री-विग्रहस्यैव । तस्मिन्न् अन्यथा विभानं तु माययैव भवति ।
एतत् त्वया न विज्ञेयं रूपवान् इति दृश्यते ।
इच्छन् मुहूर्तान् नश्येयम् ईशोऽहं जगतो गुरुः ।
माया ह्य् एषा मया सृष्टा यन् मां पश्यसि नारद ।
सर्व-भूत-गुणैर् युक्तं नैव त्वं ज्ञातुम् अर्हसि ॥ इति स्मृतेः ।
नश्येयम् अदृश्यः स्याम् इत्य् अर्थः ॥17॥
--ओ)0(ओ--
darśayati cātho api smaryate ||
sākṣāt-prakṛti-paro yo'yam ātmā gopālaḥ kathaṁ tv avatīrṇo bhūmyāṁ hi vai [go.tā.u. 2.23] iti tatraivottaratra paṭhitā śrutiḥ paramātmānam eva vigrahaṁ darśayati | gopāla-śabdaḥ khalu parama-kamanīya-pāda-mukhādi-saṁniveśiny abhra-śyāme sarveśe vastuni mukhyaḥ | pūrvatra--gopa-veśam abhrābhaṁ taruṇaṁ kalpa-drumāśritam, sat-puṇḍarīka-nayanaṁ [go.tā.u. 1.8-9] ity ādi śravaṇāt | smaryate cātmaiva vigraha iti |
īśvaraḥ paramaḥ kṛṣṇaḥ sac-cid-ānanda-vigrahaḥ |
anādir ādir govindaḥ sarva-kāraṇa-kāraṇam || ity ādibhiḥ |
atho-śabdaḥ kārtsnye | sūtrābhyāṁ vyatihāro darśitaḥ | vigraha evātmā | ātmaiva vigraha iti | tathā ca śruty-ādi-gamye'vicintye'rthe tarkānavatārād ātma-vigrahatvaṁ siddham | tena paraiva tatra bhaktiḥ syād iti | vijñānānandasyātmano mūrtatvam alaukika-vastutvāt śruti-mātrāt pratipattavyam | tan-mūrtatvaṁ khalu bhakti-bhāvitvena hṛdā grāhyaṁ gāndharva-vāsitena śrotreṇa rāga-mūrtitvam iva | anyathā vijñāna-ghanānanda-ghaneti śrutir vyākupyet | tad evaṁ pratyaktvādayo dharmāḥ śrī-vigrahasyaiva | tasminn anyathā vibhānaṁ tu māyayaiva bhavati |
etat tvayā na vijñeyaṁ rūpavān iti dṛśyate |
icchan muhūrtān naśyeyam īśo'haṁ jagato guruḥ |
māyā hy eṣā mayā sṛṣṭā yan māṁ paśyasi nārada |
sarva-bhūta-guṇair yuktaṁ naiva tvaṁ jñātum arhasi || iti smṛteḥ |
naśyeyam adṛśyaḥ syām ity arthaḥ ||17||
--o)0(o--
0f56766d9405 · опубликовано 27 июл. 2026 г., 05:11:31 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
«И показывает; и также памятуется».
«Сам сверхпракритный Атман — ГОПАЛА; как же нисшёл на землю?» — шрути являет Параматмой именно образ: слово «Гопала» прямо [сидит] в туче-тёмном Всевладыке с пленительнейшими стопами и ликом («в пастушьем наряде, цвета тучи, юного, под древом желаний»). И памятуется: «Владыка высший — КРИШНА, сач-чид-ананда-виграха, безначальный Начало, ГОВИНДА, причина всех причин» [Брахма-самхита]. Двумя сутрами показан оборот-обмен: «образ и есть самость; самость и есть образ». В непостижимом предмете довод не спускается: самость-образность доказана — потому бхакти к нему ВЫСШАЯ. Образность Атмана прими из одной шрути: вещь немирская; и схватима она сердцем, БХАКТИ ВЗРАЩЁННЫМ, — как образность РАГИ — слухом, воспитанным музыкой. (Иначе взбунтуется «сгусток знания…».) Инаковидение же — майей: «Не думай: „видим, ибо имеет [вещественный] образ“ — захоти, и вмиг исчезну; майя эта Мной сотворена, что ты [так] видишь Меня, Нарада: связанным с качествами стихий мыслить Меня не должен».