तथान्य-प्रतिषेधात्
tathānya-pratiṣedhāt
Так же — по запрету иного [высшего]: «выше Него нет ничего, о Дхананджая».
अथ भगवतः सर्व-परत्वम् उच्यते । ततोऽन्यस्य परत्वे तत्र भक्तिर् नोद्भवेत् । तथा हि श्वेताश्वतरैर् वेदाहम् एतम् [श्वे.उ. 3.8] इत्य् आदिना सर्वतो वरिष्ठं ब्रह्म-रूपं निरूप्य ततो यद् उत्तरतरम् इत्य् आदिना तस्माद् अपि परं वस्त्व् अस्तीति दर्शितम् । तत्र संशयः—उपास्याद् ब्रह्मणः परं वस्त्व् अस्ति न वेति । शब्द-स्वारास्याद् अस्तीति प्राप्ते—
तथान्य-प्रतिषेधात् ॥
यथा ब्रह्मैव सर्वस्माच् छ्रेष्ठं न ततोऽन्यत् किञ्चित् । कुतः ? अन्येति ।
यस्मात् परं नापरम् अस्ति किंचिद्
यस्मान् नाणीयो न ज्यायोऽस्ति कश्चित् [श्वे.उ. 3.9] इति ।
तैर् एव तद् अन्यस्य श्रेष्ठस्य निराकरणात् । अयम् अर्थः—
वेदाहम् एतं पुरुषं महान्तम्
आदित्य-वर्णं तमसः परस्तात् ।
तम् एव विदित्वातिमृत्युम् एति
नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय ॥ [श्वे.उ. 3.8]
इति महा-पुरुष-ज्ञानम् अमृतस्य पन्थास् ततो नान्योऽस्तीत्य् उपदिश्य तत्-प्रतिपादनाय यस्मात् परं नापरम् अस्तीत्य् आदिना तस्यैव परतरत्वं तद्-अन्यस्य तद् असम्भवं चोपपाद्य,
ततो यद् उत्तरतरं तद् अरूपम् अनामयम् ।
य एतद् विदुर् अमृतास् ते भवन्ति अथेतरे दुःखम् एवापि यन्ति ॥ [श्वे.उ. 3.10]
इति प्राग् उक्तम् एव निगमयन्ति, न तु ततोऽपि श्रेष्ठं वस्त्व् अस्तीति वदन्ति । तथा सति तेषां मृषाभासितापत्तेः । एवं च स्वयम् आह—मत्तः परतरं नान्यत् किंचिद् अस्ति धनंजय [गीता 7.7] इति ॥37॥
--ओ)0(ओ--
atha bhagavataḥ sarva-paratvam ucyate | tato'nyasya paratve tatra bhaktir nodbhavet | tathā hi śvetāśvatarair vedāham etam [śve.u. 3.8] ity ādinā sarvato variṣṭhaṁ brahma-rūpaṁ nirūpya tato yad uttarataram ity ādinā tasmād api paraṁ vastv astīti darśitam | tatra saṁśayaḥ—upāsyād brahmaṇaḥ paraṁ vastv asti na veti | śabda-svārāsyād astīti prāpte—
tathānya-pratiṣedhāt ||
yathā brahmaiva sarvasmāc chreṣṭhaṁ na tato'nyat kiñcit | kutaḥ ? anyeti |
yasmāt paraṁ nāparam asti kiṁcid
yasmān nāṇīyo na jyāyo'sti kaścit [śve.u. 3.9] iti |
tair eva tad anyasya śreṣṭhasya nirākaraṇāt | ayam arthaḥ—
vedāham etaṁ puruṣaṁ mahāntam
āditya-varṇaṁ tamasaḥ parastāt |
tam eva viditvātimṛtyum eti
nānyaḥ panthā vidyate'yanāya || [śve.u. 3.8]
iti mahā-puruṣa-jñānam amṛtasya panthās tato nānyo'stīty upadiśya tat-pratipādanāya yasmāt paraṁ nāparam astīty ādinā tasyaiva parataratvaṁ tad-anyasya tad asambhavaṁ copapādya,
tato yad uttarataraṁ tad arūpam anāmayam |
ya etad vidur amṛtās te bhavanti athetare duḥkham evāpi yanti || [śve.u. 3.10]
iti prāg uktam eva nigamayanti, na tu tato'pi śreṣṭhaṁ vastv astīti vadanti | tathā sati teṣāṁ mṛṣābhāsitāpatteḥ | evaṁ ca svayam āha—mattaḥ parataraṁ nānyat kiṁcid asti dhanaṁjaya [gītā 7.7] iti ||37||
--o)0(o--
07a7ad08711d · опубликовано 27 июл. 2026 г., 05:11:31 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Теперь — всевышесть: будь высшим иной — бхакти не взойти. Шветашватара, выписав Брахмана всевысшим («знаю Я Пурушу великого, солнцецветного, за пределами тьмы; лишь Его познав, минуют смерть — ИНОГО ПУТИ нет»), затем говорит «что ВЫШЕ ТОГО…» — есть ли высшее? «По естеству слова — есть». При полученном —
«Так же: по запрету иного».
Именно Брахман выше всего: «выше коего нет ничего, нет ни меньшего, ни большего» — ими же отвергнут иной высший. «Что выше того» — закрепление прежде сказанного [о том же Пуруше за пределами тьмы], не введение вещи над Ним (иначе их речения — лживы). И Сам: «ВЫШЕ МЕНЯ НЕТ ИНОГО ничего, о Дхананджая» [Гита 7.7].