युक्तेः शब्दान्तराच् च
yukteḥ śabdāntarāc ca
[Что «асат» = тонкое —] и из довода, и из другого слова [«Сущим было это вначале»].
असत्त्वं धर्मान्तरम् इत्य् अत्र हेतुं दर्शयति—
युक्तेः शब्दान्तराच् च ॥
मृत्-पिण्डस्य कम्बु-ग्रीवाद्य्-आकार-योगो घटोऽस्तीति व्यवहारस्य हेतुः । तद्-विरोधि-कपालाद्य्-अवस्थान्तर-योगस् तु घटो नास्तीति व्यवहारस्य । स्मृतिर् अप्य् एवम् एवाभिधत्ते—मृदि घटत्वं घटतः कपालिका कपालिकाच् चूर्ण-रजस् ततोऽणुर् इति । एतावतैव घटाद्य्-अभाव-व्यवहार-सिद्धेस् तद् अन्यः स न कल्प्यते, तत् न चोपलभ्यत इति युक्तिः । असच्-छब्दस्य पूर्वत्रोदाहृतत्वात् । ततोऽन्यः सच्-छब्दः । शब्दान्तरं सद् एव सौम्येदम् इति । एवं च युक्ति-सच्-छब्दाभ्याम् असत् सूक्ष्मम् इत्य् एवार्थः, न तु शश-विषाणादिवन् निरूपाख्यम् इति । उपमृदित-विशेषं जगत् परम-सूक्ष्मम् एव ब्रह्मणि विलीनं तदानीं सौक्ष्म्याद् असद् इत्य् उच्यते । तस्माद् उत्पत्तेः प्राग् अप्य् उपादान-वपुषा सत्त्वात् तद्-अभिन्नम् एवोपादेयम् इति सिद्धम् । यच् च नासद् उत्पद्यते असम्भवात्, नापि सत्-कारक-व्यापार-वैयर्थ्यात्, किन्तु अनिर्वाच्यम् एवेत्य् आह—तन् मन्दं सद् असद् विलक्षणताया दुरुपपादनत्वात् ॥18॥
asattvaṁ dharmāntaram ity atra hetuṁ darśayati—
yukteḥ śabdāntarāc ca ||
mṛt-piṇḍasya kambu-grīvādy-ākāra-yogo ghaṭo'stīti vyavahārasya hetuḥ | tad-virodhi-kapālādy-avasthāntara-yogas tu ghaṭo nāstīti vyavahārasya | smṛtir apy evam evābhidhatte—mṛdi ghaṭatvaṁ ghaṭataḥ kapālikā kapālikāc cūrṇa-rajas tato'ṇur iti | etāvataiva ghaṭādy-abhāva-vyavahāra-siddhes tad anyaḥ sa na kalpyate, tat na copalabhyata iti yuktiḥ | asac-chabdasya pūrvatrodāhṛtatvāt | tato'nyaḥ sac-chabdaḥ | śabdāntaraṁ sad eva saumyedam iti | evaṁ ca yukti-sac-chabdābhyām asat sūkṣmam ity evārthaḥ, na tu śaśa-viṣāṇādivan nirūpākhyam iti | upamṛdita-viśeṣaṁ jagat parama-sūkṣmam eva brahmaṇi vilīnaṁ tadānīṁ saukṣmyād asad ity ucyate | tasmād utpatteḥ prāg apy upādāna-vapuṣā sattvāt tad-abhinnam evopādeyam iti siddham | yac ca nāsad utpadyate asambhavāt, nāpi sat-kāraka-vyāpāra-vaiyarthyāt, kintu anirvācyam evety āha—tan mandaṁ sad asad vilakṣaṇatāyā durupapādanatvāt ||18||
a7eff8699273 · 发布于 2026年7月27日 04:31:31 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Являет основание тому, что «не-сущесть» — иное свойство:
«Из довода и из другого слова».
Связь кома глины с обликом «горло раковиной» — основание речи «горшок ЕСТЬ»; связь с противным — состоянием черепков — речи «горшка НЕТ». И смрити: «в глине — горшковость, из горшка — черепки, из черепков — пыль, из неё — ану». Лишь этим сбывается речь о небытии горшка; иное [абсолютное] небытие не домысливается и не воспринимается — вот довод. А «другое слово»: слово «асат» приведено прежде, другое же — «сат»: «СУЩИМ, дорогой, было это». Так, доводом и словом «сат», «асат» значит именно «тонкое», а не безымянное ничто, как рог зайца. Мир со стёртыми различиями, тончайший, свёрнутый в Брахмане, — тогда, по тонкости, зовётся «асат». Потому и до рождения [мир], сущий телом вещества, неотличен [от Него]: доказано. А говорящий «не-сущее не рождается — невозможно; и сущее не рождается — труд напрасен; рождается лишь НЕИЗРЕКАЕМОЕ» — слаб: «отличное и от сущего и от не-сущего» не обосновать.