अनुस्मृतेश् च
anusmṛteś ca
И память [губит мгновенность]: «это — то самое» может сказать лишь пребывший.
अथ भावस्य क्षणिकत्वं दूषयति—
अनुस्मृतेश् च ॥
पूर्वानुभूत-वस्तु-विषया धीर् अनुस्मृतिः । प्रत्यभिज्ञेति यावत् । समस्तं वस्तु तद् एवेदम् इति पूर्वानुभूतम् अनुसन्धीयतेऽतः क्षणिकत्वं भावस्य न । न च सेयं गङ्गा तद् इदं दीपार्चिर् इतिवत् सादृश्य-निबन्धना, न तु वस्त्व्-ऐक्य-निबन्धना सेति वाच्यम्, सादृश्य-ग्रहीतुर् एकस्य स्थायिनोऽभावेन तद्-अयोगात् । किं च बाह्ये वस्तुनि कदाचित् संशयः स्यात् तद् एवेदं तत्-सदृशं वेति आत्मनि तूपलब्धरि न कदाचित् अन्यानुभूतेऽन्य-स्मृत्य्-असम्भवात् । न च सन्तानैक्यं नियामकं स्थायि-सन्तान-स्वीकारे स एव स्थिर आत्मेति मतान्तरापत्तेः । अस्वीकारेऽन्यस्मृत्य्-असिद्धेः । अपि च किं नाम क्षणिकत्वम् । किं क्षण-सम्बन्धः किं वा क्षणेनैवोत्पत्ति-विनाशौ । न तावद् आद्यः स्थायिनः क्षण-सम्बन्ध-सत्त्वात् । न द्वितीयः प्रत्यक्ष-बोधात् । एतेन दृष्टि-सृष्टिर् अपि निराकृता । अत्राप्य् अर्थान् क्षणिकत्व-स्वीकारात् । तस्मान् न क्षणिको भावः ॥25॥
atha bhāvasya kṣaṇikatvaṁ dūṣayati—
anusmṛteś ca ||
pūrvānubhūta-vastu-viṣayā dhīr anusmṛtiḥ | pratyabhijñeti yāvat | samastaṁ vastu tad evedam iti pūrvānubhūtam anusandhīyate'taḥ kṣaṇikatvaṁ bhāvasya na | na ca seyaṁ gaṅgā tad idaṁ dīpārcir itivat sādṛśya-nibandhanā, na tu vastv-aikya-nibandhanā seti vācyam, sādṛśya-grahītur ekasya sthāyino'bhāvena tad-ayogāt | kiṁ ca bāhye vastuni kadācit saṁśayaḥ syāt tad evedaṁ tat-sadṛśaṁ veti ātmani tūpalabdhari na kadācit anyānubhūte'nya-smṛty-asambhavāt | na ca santānaikyaṁ niyāmakaṁ sthāyi-santāna-svīkāre sa eva sthira ātmeti matāntarāpatteḥ | asvīkāre'nyasmṛty-asiddheḥ | api ca kiṁ nāma kṣaṇikatvam | kiṁ kṣaṇa-sambandhaḥ kiṁ vā kṣaṇenaivotpatti-vināśau | na tāvad ādyaḥ sthāyinaḥ kṣaṇa-sambandha-sattvāt | na dvitīyaḥ pratyakṣa-bodhāt | etena dṛṣṭi-sṛṣṭir api nirākṛtā | atrāpy arthān kṣaṇikatva-svīkārāt | tasmān na kṣaṇiko bhāvaḥ ||25||
93dc7ffe21d1 · 发布于 2026年7月27日 04:41:38 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Теперь порицает мгновенность сущего:
«И по памятованию».
Памятование — мысль о вещи, испытанной прежде, то есть узнавание: всякая вещь схватывается как «ЭТО — ТО САМОЕ». Потому сущее не мгновенно. И не [скажешь]: [узнавание] основано на сходстве, как «та же Ганга», «то же пламя», — не на единстве вещи: и сходство схватывать некому — нет одного пребывшего. К тому же: о внешней вещи сомнение бывает («то самое или похожее?»), о себе же — воспринимателе — НИКОГДА: испытанное одним не вспомнится другому. И «единство потока» не выручит: признай поток пребывающим — вот тебе устойчивый атман, чужое учение; не признай — память не устроена. Да и что такое «мгновенность»: связь с мгновением (она есть и у пребывшего) или рождение-гибель за мгновение (восприятие учит иному)? Этим отклонена и дришти-сришти [«вещь существует, лишь пока видима»]: и в ней принята мгновенность предметов. Потому сущее не мгновенно.