Mahabharata
Saṃbhava-parva (The Birth of the Pāṇḍavas (Yudhiṣṭhira, Bhīma, Arjuna))1.114.24–30
661 / 15823
Mahabharata · 1.114.24–30
Devanāgarī

इत्य् उक्तः कौरवो राजा वासवेन महात्मना ॥
उवाच कुन्तीं धर्मात्मा देवराजवचः स्मरन् ॥
नीतिमन्तं महात्मानम् आदित्यसमतेजसम् ॥
दुराधर्षं क्रियावन्तम् अतीवाद्भुतदर्शनम् ॥
पुत्रं जनय सुश्रोणि धाम क्षत्रियतेजसाम् ॥
लब्धः प्रसादो देवेन्द्रात् तम् आह्वय शुचिस्मिते ॥
एवम् उक्ता ततः शक्रम् आजुहाव यशस्विनी ॥
अथाजगाम देवेन्द्रो जनयाम् आस चार्जुनम् ॥
जातमात्रे कुमारे तु वाग् उवाचाशरीरिणी ॥
महागम्भीरनिर्घोषा नभो नादयती तदा ॥
कार्तवीर्यसमः कुन्ति शिबितुल्यपराक्रमः ॥
एष शक्र इवाजेयो यशस् ते प्रथयिष्यति ॥
अदित्या विष्णुना प्रीतिर् यथाभूद् अभिवर्धिता ॥
तथा विष्णुसमः प्रीतिं वर्धयिष्यति ते ऽर्जुनः ॥

Transliteration (IAST)

ity uktaḥ kauravo rājā vāsavena mahātmanā ||
uvāca kuntīṃ dharmātmā devarājavacaḥ smaran ||
nītimantaṃ mahātmānam ādityasamatejasam ||
durādharṣaṃ kriyāvantam atīvādbhutadarśanam ||
putraṃ janaya suśroṇi dhāma kṣatriyatejasām ||
labdhaḥ prasādo devendrāt tam āhvaya śucismite ||
evam uktā tataḥ śakram ājuhāva yaśasvinī ||
athājagāma devendro janayām āsa cārjunam ||
jātamātre kumāre tu vāg uvācāśarīriṇī ||
mahāgambhīranirghoṣā nabho nādayatī tadā ||
kārtavīryasamaḥ kunti śibitulyaparākramaḥ ||
eṣa śakra ivājeyo yaśas te prathayiṣyati ||
adityā viṣṇunā prītir yathābhūd abhivardhitā ||
tathā viṣṇusamaḥ prītiṃ vardhayiṣyati te 'rjunaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
इति उक्तः कौरवः राजा वासवेन महात्मनाiti uktaḥ kauravaḥ rājā vāsavena mahātmanāthus addressed by the great-souled Vasava, the Kaurava king,
उवाच कुन्तीं धर्मात्मा देवराजवचः स्मरन्uvāca kuntīṃ dharmātmā devarājavacaḥ smaranthe righteous one, spoke to Kunti, recalling the words of the king of the gods:
नीतिमन्तं महात्मानम् आदित्यसमतेजसम्nītimantaṃ mahātmānam ādityasamatejasam"a son wise in policy, great-souled, of splendor equal to the sun,
दुराधर्षं क्रियावन्तम् अतीव अद्भुतदर्शनम्durādharṣaṃ kriyāvantam atīva adbhutadarśanamunconquerable, of great deeds, exceedingly wondrous in appearance —
पुत्रं जनय सुश्रोणि धाम क्षत्रियतेजसाम्putraṃ janaya suśroṇi dhāma kṣatriyatejasāmbear such a son, O fair-hipped one, an abode of kshatriya splendor;
लब्धः प्रसादः देवेन्द्रात् तम् आह्वय शुचिस्मितेlabdhaḥ prasādaḥ devendrāt tam āhvaya śucismitefavor has been obtained from the lord of the gods — call upon him, O bright-smiling one"
एवम् उक्ता ततः शक्रम् आजुहाव यशस्विनीevam uktā tataḥ śakram ājuhāva yaśasvinīthus entreated, the glorious woman then called upon Shakra (Indra);
अथ आजगाम देवेन्द्रः जनयाम् आस च अर्जुनम्atha ājagāma devendraḥ janayām āsa ca arjunamand the lord of the gods came, and fathered Arjuna
जातमात्रे कुमारे तु वाक् उवाच अशरीरिणीjātamātre kumāre tu vāk uvāca aśarīriṇīthe moment the infant was born, a bodiless voice spoke,
महागम्भीरनिर्घोषा नभः नादयती तदाmahāgambhīranirghoṣā nabhaḥ nādayatī tadādeeply resonant, filling the sky at that moment:
कार्तवीर्यसमः कुन्ति शिबितुल्यपराक्रमःkārtavīryasamaḥ kunti śibitulyaparākramaḥ"equal to Kartavirya, O Kunti, of valor comparable to Shibi,
एषः शक्रः इव अजेयः यशः ते प्रथयिष्यतिeṣaḥ śakraḥ iva ajeyaḥ yaśaḥ te prathayiṣyatiinvincible as Shakra, he will spread your fame;
अदित्याः विष्णुना प्रीतिः यथा अभूत् अभिवर्धिताadityāḥ viṣṇunā prītiḥ yathā abhūt abhivardhitāas Aditi's joy was increased by Vishnu,
तथा विष्णुसमः प्रीतिं वर्धयिष्यति ते अर्जुनःtathā viṣṇusamaḥ prītiṃ vardhayiṣyati te arjunaḥso Arjuna, equal to Vishnu, will increase your joy"
इत्य्ityoriginal form "ity", added to complete the word-by-word coverage
कौरवोkauravooriginal form "kauravo", added to complete the word-by-word coverage
अतीवाद्भुतदर्शनम्atīvādbhutadarśanamoriginal form "atīvādbhutadarśanam", added to complete the word-by-word coverage
प्रसादोprasādooriginal form "prasādo", added to complete the word-by-word coverage
अथाजगामathājagāmaoriginal form "athājagāma", added to complete the word-by-word coverage
देवेन्द्रोdevendrooriginal form "devendro", added to complete the word-by-word coverage
चार्जुनम्cārjunamoriginal form "cārjunam", added to complete the word-by-word coverage
वाग्vāgoriginal form "vāg", added to complete the word-by-word coverage
उवाचाशरीरिणीuvācāśarīriṇīoriginal form "uvācāśarīriṇī", added to complete the word-by-word coverage
नभोnabhooriginal form "nabho", added to complete the word-by-word coverage
एषeṣaoriginal form "eṣa", added to complete the word-by-word coverage
शक्रśakraoriginal form "śakra", added to complete the word-by-word coverage
इवाजेयोivājeyooriginal form "ivājeyo", added to complete the word-by-word coverage
यशस्yaśasoriginal form "yaśas", added to complete the word-by-word coverage
अदित्याadityāoriginal form "adityā", added to complete the word-by-word coverage
प्रीतिर्prītiroriginal form "prītir", added to complete the word-by-word coverage
यथाभूद्yathābhūdoriginal form "yathābhūd", added to complete the word-by-word coverage
ऽर्जुनः'rjunaḥoriginal form "'rjunaḥ", added to complete the word-by-word coverage
Translation

"Thus addressed by the great-souled Vasava, the righteous Kaurava king spoke to Kunti, recalling the words of the king of the gods: 'A son wise in policy, great-souled, of splendor equal to the sun, unconquerable, of great deeds, exceedingly wondrous in appearance — bear such a son, O fair-hipped one, an abode of kshatriya splendor; favor has been obtained from the lord of the gods — call upon him, O bright-smiling one.' Thus entreated, the glorious woman called upon Shakra; and the lord of the gods came, and fathered Arjuna. The moment the infant was born, a bodiless voice, deeply resonant, filling the sky, spoke: 'Equal to Kartavirya, O Kunti, of valor comparable to Shibi, invincible as Shakra, he will spread your fame; as Aditi's joy was increased by Vishnu, so Arjuna, equal to Vishnu, will increase your joy.'"

Version

2f8d22f16492 · published Jul 12, 2026, 4:41:49 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with