Mahabharata
Кхандавадаха-парва: пожар · Verse 1.217.2–3
1786 / 3756
Mahabharata · 1.217.2–3
Devanāgarī

यत्र यत्र हि दृश्यन्ते प्राणिनः खाण्डवालयाः ॥
पलायन्तस् तत्र तत्र तौ वीरौ पर्यधावताम् ॥
छिद्रं हि न प्रपश्यन्ति रथयोर् आशुविक्रमात् ॥
आविद्धाव् इव दृश्येते रथिनौ तौ रथोत्तमौ ॥

Transliteration (IAST)

yatra yatra hi dṛśyante prāṇinaḥ khāṇḍavālayāḥ ||
palāyantas tatra tatra tau vīrau paryadhāvatām ||
chidraṃ hi na prapaśyanti rathayor āśuvikramāt ||
āviddhāv iva dṛśyete rathinau tau rathottamau ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यत्र यत्र हि दृश्यन्ते प्राणिनः खाण्डवालयाःyatra yatra hi dṛśyante prāṇinaḥ khāṇḍavālayāḥгде бы ни виделись твари, обитатели Кхандавы,
पलायन्तः तत्र तत्र तौ वीरौ पर्यधावताम्palāyantaḥ tatra tatra tau vīrau paryadhāvatāmбегущие, туда и сюда те два героя устремлялись;
छिद्रं हि न प्रपश्यन्ति रथयोः आशुविक्रमात्chidraṃ hi na prapaśyanti rathayoḥ āśuvikramātибо просвета [бреши] не видать от стремительного хода [двух] колесниц;
आविद्धौ इव दृश्येते रथिनौ तौ रथोत्तमौāviddhau iva dṛśyete rathinau tau rathottamauсловно вихрем носимыми виделись те колесничие на лучших колесницах;
Translation

«Где бы ни виделись твари, обитатели Кхандавы, бегущие, туда и сюда те два героя устремлялись; ибо просвета не видать от стремительного хода колесниц; словно вихрем носимыми виделись те колесничие на лучших колесницах».

Commentary

Здесь кольцо огня и стрел не оставляет твари исхода. Знаменательно, что «просвета не видать»: бегущим негде укрыться. Здесь — грозный образ неотвратимости рока: когда настаёт назначенный час, нет твари убежища. Так писание являет неумолимость гибели; и сие — суровое напоминание о бренности всего живого.

Version

ea579acca8a9 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with