Mahabharata · 1.217.8–9
॥
Devanāgarī
दग्धपक्षाक्षिचरणा विचेष्टन्तो महीतले ॥
तत्र तत्र स्म दृश्यन्ते विनश्यन्तः शरीरिणः ॥
जलस्थानेषु सर्वेषु क्वाथ्यमानेषु भारत ॥
गतसत्त्वाः स्म दृश्यन्ते कूर्ममत्स्याः सहस्रशः ॥
Transliteration (IAST)
dagdhapakṣākṣicaraṇā viceṣṭanto mahītale ||
tatra tatra sma dṛśyante vinaśyantaḥ śarīriṇaḥ ||
jalasthāneṣu sarveṣu kvāthyamāneṣu bhārata ||
gatasattvāḥ sma dṛśyante kūrmamatsyāḥ sahasraśaḥ ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
दग्धपक्षाक्षिचरणाः विचेष्टन्तः महीतलेdagdhapakṣākṣicaraṇāḥ viceṣṭantaḥ mahītaleс обгоревшими крыльями, глазами, ногами, корчась на земле,
तत्र तत्र स्म दृश्यन्ते विनश्यन्तः शरीरिणःtatra tatra sma dṛśyante vinaśyantaḥ śarīriṇaḥтам и сям виделись гибнущие существа;
जलस्थानेषु सर्वेषु क्वाथ्यमानेषु भारतjalasthāneṣu sarveṣu kvāthyamāneṣu bhārataво всех водоёмах, [когда вода] вскипала, о Бхарата,
गतसत्त्वाः स्म दृश्यन्ते कूर्ममत्स्याः सहस्रशःgatasattvāḥ sma dṛśyante kūrmamatsyāḥ sahasraśaḥбездыханными виделись черепахи и рыбы тысячами;
Translation
«С обгоревшими крыльями, глазами, ногами, корчась на земле, там и сям виделись гибнущие существа; во всех водоёмах, когда вода вскипала, о Бхарата, бездыханными виделись черепахи и рыбы тысячами».
Commentary
Version
ff1fb80c6827 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC
Page between verses with
Здесь гибель настигает тварь и в воздухе, и на земле, и в воде. Знаменательно, что даже водные твари гибнут в кипящих водоёмах: пред грозным огнём не спасает ни одна стихия. В этом — всеохватность сего бедствия. Так писание являет полноту разрушения; и сострадательному горестно зреть гибель малых тварей.