Mahabharata
Кхандавадаха-парва: сетование Джариты · Verse 1.221.3–4
1851 / 3756
Mahabharata · 1.221.3–4
Devanāgarī

अयम् अग्निर् दहन् कक्षम् इत आयाति भीषणः ॥
जगत् संदीपयन् भीमो मम दुःखविवर्धनः ॥
इमे च मां कर्षयन्ति शिशवो मन्दचेतसः ॥
अबर्हाश् चरणैर् हीनाः पूर्वेषां नः परायणम् ॥
त्रासयंश् चायम् आयाति लेलिहानो महीरुहान् ॥

Transliteration (IAST)

ayam agnir dahan kakṣam ita āyāti bhīṣaṇaḥ ||
jagat saṃdīpayan bhīmo mama duḥkhavivardhanaḥ ||
ime ca māṃ karṣayanti śiśavo mandacetasaḥ ||
abarhāś caraṇair hīnāḥ pūrveṣāṃ naḥ parāyaṇam ||
trāsayaṃś cāyam āyāti lelihāno mahīruhān ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अयम् अग्निः दहन् कक्षम् इतः आयाति भीषणःayam agniḥ dahan kakṣam itaḥ āyāti bhīṣaṇaḥ«вот огонь, сжигая чащу, сюда идёт, ужасный,
जगत् संदीपयन् भीमः मम दुःखविवर्धनःjagat saṃdīpayan bhīmaḥ mama duḥkhavivardhanaḥмир воспламеняя, грозный, умножитель моего горя;
इमे च मां कर्षयन्ति शिशवः मन्दचेतसःime ca māṃ karṣayanti śiśavaḥ mandacetasaḥи эти младенцы тревожат [терзают] меня, неразумные,
अबर्हाः चरणैः हीनाः पूर्वेषां नः परायणम्abarhāḥ caraṇaiḥ hīnāḥ pūrveṣāṃ naḥ parāyaṇamбесперые, без [владения] ногами, [они —] надежда наших предков;
त्रासयन् च अयम् आयाति लेलिहानः महीरुहान्trāsayan ca ayam āyāti lelihānaḥ mahīruhānи устрашая, [огонь] идёт, облизывая деревья;
Translation

Джарита сказала: «Вот огонь, сжигая чащу, сюда идёт, ужасный, мир воспламеняя, грозный, умножитель моего горя; и эти младенцы терзают меня, неразумные, бесперые, без владения ногами, они — надежда наших предков; и устрашая, огонь идёт, облизывая деревья».

Commentary

Здесь беспомощность детей удваивает скорбь матери. Знаменательно, что птенцы «бесперы и без ног» — не способны ни взлететь, ни бежать: их беззащитность ранит мать вдвойне. Знаменательно и слово «надежда предков»: в них — продолжение рода. В этом видна вся ценность детей как преемников рода. Так писание являет двойную тревогу Джариты — о жизни чад и о роде.

Version

171c369cd1b3 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with