Mahabharata · 1.221.13–14
॥
Devanāgarī
अन्ववेक्ष्यैतद् उभयं क्षमं स्याद् यत् कुलस्य नः ॥
तद् वै कर्तुं परः कालो मातर् एष भवेत् तव ॥
मा वै कुलविनाशाय स्नेहं कार्षीः सुतेषु नः ॥
न हीदं कर्म मोघं स्याल् लोककामस्य नः पितुः ॥
Transliteration (IAST)
anvavekṣyaitad ubhayaṃ kṣamaṃ syād yat kulasya naḥ ||
tad vai kartuṃ paraḥ kālo mātar eṣa bhavet tava ||
mā vai kulavināśāya snehaṃ kārṣīḥ suteṣu naḥ ||
na hīdaṃ karma moghaṃ syāl lokakāmasya naḥ pituḥ ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अन्ववेक्ष्य एतत् उभयं क्षमं स्यात् यत् कुलस्य नःanvavekṣya etat ubhayaṃ kṣamaṃ syāt yat kulasya naḥрассудив то и другое, [сделай] что было бы во благо рода нашего;
तत् वै कर्तुं परः कालः मातः एषः भवेत् तवtat vai kartuṃ paraḥ kālaḥ mātaḥ eṣaḥ bhavet tavaведь это совершить — самое время, мать, для тебя;
मा वै कुलविनाशाय स्नेहं कार्षीः सुतेषु नःmā vai kulavināśāya snehaṃ kārṣīḥ suteṣu naḥне ради гибели рода твори любовь к нам, сынам [твоим];
न हि इदं कर्म मोघं स्यात् लोककामस्य नः पितुःna hi idaṃ karma moghaṃ syāt lokakāmasya naḥ pituḥибо да не будет тщетным сие деяние отца нашего, жаждавшего [небесных] миров»;
Translation
«Рассудив то и другое, сделай что было бы во благо рода нашего; ведь это совершить — самое время, мать, для тебя; не ради гибели рода твори любовь к нам, сынам твоим; ибо да не будет тщетным сие деяние отца нашего, жаждавшего небесных миров».
Commentary
Version
a3d2ce1c7969 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC
Page between verses with
Здесь любовь призывается покориться благу рода. Знаменательно, что дети остерегают мать: «не ради гибели рода твори любовь»: привязанность, не сдержанная разумом, может погубить то, что любит. В этом — истина, что и любовь должна быть просвещена дхармою. Так писание являет высшую заботу детей о роде; и они ставят преемство рода выше своей участи.