Mahabharata
Кхандавадаха-парва: рассуждение птенцов · Verse 1.222.2–4
1862 / 3756
Mahabharata · 1.222.2–4
Devanāgarī

शार्ङ्गका ऊचुः
न हृतं तं वयं विद्मः श्येनेनाखुं कथं चन ॥
अन्ये ऽपि भवितारो ऽत्र तेभ्यो ऽपि भयम् एव नः ॥
संशयो ह्य् अग्निर् आगच्छेद् दृष्टं वायोर् निवर्तनम् ॥
मृत्युर् नो बिलवासिभ्यो भवेन् मातर् असंशयम् ॥
निःसंशयात् संशयितो मृत्युर् मातर् विशिष्यते ॥
चर खे त्वं यथान्यायं पुत्रान् वेत्स्यसि शोभनान् ॥

Transliteration (IAST)

śārṅgakā ūcuḥ
na hṛtaṃ taṃ vayaṃ vidmaḥ śyenenākhuṃ kathaṃ cana ||
anye 'pi bhavitāro 'tra tebhyo 'pi bhayam eva naḥ ||
saṃśayo hy agnir āgacched dṛṣṭaṃ vāyor nivartanam ||
mṛtyur no bilavāsibhyo bhaven mātar asaṃśayam ||
niḥsaṃśayāt saṃśayito mṛtyur mātar viśiṣyate ||
cara khe tvaṃ yathānyāyaṃ putrān vetsyasi śobhanān ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
न हृतं तं वयं विद्मः श्येनेन आखुं कथं चनna hṛtaṃ taṃ vayaṃ vidmaḥ śyenena ākhuṃ kathaṃ cana«не ведаем мы вовсе, что мышь унесена ястребом;
अन्ये अपि भवितारः अत्र तेभ्यः अपि भयम् एव नःanye api bhavitāraḥ atra tebhyaḥ api bhayam eva naḥи иные [мыши] могут быть здесь, и от них тоже [есть] нам страх;
संशयः हि अग्निः आगच्छेत् दृष्टं वायोः निवर्तनम्saṃśayaḥ hi agniḥ āgacchet dṛṣṭaṃ vāyoḥ nivartanamсомнительно, придёт ли огонь, [а] поворот ветра [уже] виден;
मृत्युः नः बिलवासिभ्यः भवेत् मातः असंशयम्mṛtyuḥ naḥ bilavāsibhyaḥ bhavet mātaḥ asaṃśayam[но] смерть нам, обитателям норы, была бы несомненна, мать;
निःसंशयात् संशयितः मृत्युः मातः विशिष्यतेniḥsaṃśayāt saṃśayitaḥ mṛtyuḥ mātaḥ viśiṣyateнесомненной — сомнительная смерть, мать, предпочтительнее;
चर खे त्वं यथान्यायं पुत्रान् वेत्स्यसि शोभनान्cara khe tvaṃ yathānyāyaṃ putrān vetsyasi śobhanānстранствуй в небе, как должно; [вновь] обретёшь добрых сынов»;
Translation

Шарнгаки сказали: «Не ведаем мы вовсе, что мышь унесена ястребом; и иные мыши могут быть здесь, и от них тоже есть нам страх; сомнительно, придёт ли огонь, а поворот ветра уже виден; но смерть нам, обитателям норы, была бы несомненна, мать; несомненной — сомнительная смерть предпочтительнее; странствуй в небе, как должно; вновь обретёшь добрых сынов».

Commentary

Здесь дети рассуждают трезво, взвешивая верное и шаткое. Знаменательно правило: «сомнительная смерть предпочтительнее несомненной»: разумный избирает меньший и неверный риск пред верною гибелью. В этом — дар различения [вивека], не обманывающийся желанием. Так писание являет рассудительность птенцов; и они не вверяются непроверенной надежде.

Version

03653a0a8e83 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with