Mahabharata
Локапала-сабхакхьяна: собрание Варуны · Verse 2.9.18–20
2053 / 3756
Mahabharata · 2.9.18–20
Devanāgarī

तथा समुद्राश् चत्वारो नदी भागीरथी च या ॥
कालिन्दी विदिशा वेण्णा नर्मदा वेगवाहिनी ॥
विपाशा च शतद्रुश् च चन्द्रभागा सरस्वती ॥
इरावती वितस्ता च सिन्धुर् देवनदस् तथा ॥
गोदावरी कृष्णवेण्णा कावेरी च सरिद्वरा ॥
एताश् चान्याश् च सरितस् तीर्थानि च सरांसि च ॥

Transliteration (IAST)

tathā samudrāś catvāro nadī bhāgīrathī ca yā ||
kālindī vidiśā veṇṇā narmadā vegavāhinī ||
vipāśā ca śatadruś ca candrabhāgā sarasvatī ||
irāvatī vitastā ca sindhur devanadas tathā ||
godāvarī kṛṣṇaveṇṇā kāverī ca saridvarā ||
etāś cānyāś ca saritas tīrthāni ca sarāṃsi ca ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तथा समुद्राः चत्वारःtathā samudrāḥ catvāraḥтак же четыре океана
नदी भागीरथी च याnadī bhāgīrathī ca yāи река, что Бхагиратхи [Ганга],
कालिन्दी विदिशा वेण्णाkālindī vidiśā veṇṇāКалинди [Ямуна], Видиша, Венна,
नर्मदा वेग-वाहिनीnarmadā vega-vāhinīНармада быстротечная,
विपाशा च शतद्रुः चvipāśā ca śatadruḥ caВипаша и Шатадру,
चन्द्रभागा सरस्वतीcandrabhāgā sarasvatīЧандрабхага, Сарасвати,
इरावती वितस्ता चirāvatī vitastā caИравати, Витаста,
सिन्धुः देव-नदः तथाsindhuḥ deva-nadaḥ tathāСиндху, божественная река,
गोदावरी कृष्णवेण्णाgodāvarī kṛṣṇaveṇṇāГодавари, Кришнавенна,
कावेरी च सरित्-वराkāverī ca sarit-varāи Кавери, лучшая из рек,
एताः च अन्याः च सरितःetāḥ ca anyāḥ ca saritaḥэти и иные реки,
तीर्थानि च सरांसि चtīrthāni ca sarāṃsi caи тиртхи, и озёра;
Translation

«Так же четыре океана и река Бхагиратхи [Ганга], Калинди [Ямуна], Видиша, Венна, быстротечная Нармада, Випаша и Шатадру, Чандрабхага, Сарасвати, Иравати, Витаста, Синдху — божественная река, Годавари, Кришнавенна и Кавери, лучшая из рек, — эти и иные реки, и тиртхи, и озёра».

Commentary

Здесь сами священные реки предстоят владыке вод как живые почитательницы. Знаменательно, что Ганга, Ямуна, Сарасвати и прочие — не просто потоки, а одушевлённые святыни: воды, очищающие мир, сами склоняются пред источником своего владычества. Так писание являет святость рек и их подчинённость высшему; и перечень вод длится.

Version

f0a0074766d8 · published Jun 16, 2026, 12:40:00 PM UTC

Page between verses with