Mahabharata · 2.9.21–22
॥
Devanāgarī
कूपाश् च सप्रस्रवणा देहवन्तो युधिष्ठिर ॥
पल्वलानि तडागानि देहवन्त्य् अथ भारत ॥
दिशस् तथा मही चैव तथा सर्वे महीधराः ॥
उपासते महात्मानं सर्वे जलचरास् तथा ॥
Transliteration (IAST)
kūpāś ca saprasravaṇā dehavanto yudhiṣṭhira ||
palvalāni taḍāgāni dehavanty atha bhārata ||
diśas tathā mahī caiva tathā sarve mahīdharāḥ ||
upāsate mahātmānaṃ sarve jalacarās tathā ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कूपाः च स-प्रस्रवणाःkūpāḥ ca sa-prasravaṇāḥколодцы с родниками,
देह-वन्तः युधिष्ठिरdeha-vantaḥ yudhiṣṭhiraвоплощённые, Юдхиштхира,
पल्वलानि तडागानिpalvalāni taḍāgāniпруды и водоёмы,
देह-वन्ति अथ भारतdeha-vanti atha bhārataвоплощённые, о Бхарата,
दिशः तथा मही च एवdiśaḥ tathā mahī ca evaстраны света и земля,
तथा सर्वे मही-धराःtathā sarve mahī-dharāḥи все горы [земледержцы],
उपासते महात्मानम्upāsate mahātmānamпочитают великого духом,
सर्वे जल-चराः तथाsarve jala-carāḥ tathāи все водяные [твари];
Translation
«Колодцы с родниками, воплощённые, Юдхиштхира, пруды и водоёмы, воплощённые, о Бхарата, страны света и земля, и все горы, и все водяные твари — [все] почитают великого духом».
Commentary
Version
fa0ed4b849c4 · published Jun 16, 2026, 12:40:00 PM UTC
Page between verses with
Здесь даже колодцы, пруды и страны света предстают одушевлёнными. Знаменательно, что для ведического взора нет ничего бездушного: вся природа причастна сознанию и обращена к своему владыке. Так писание являет одушевлённость всего творения; и далее — небесные певцы при Варуне.