Mahabharata
Дьюта-парва: волшебный чертог и зависть Дурьодханы · Verse 2.43.1–4
2479 / 3756
Mahabharata · 2.43.1–4
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
वसन् दुर्योधनस् तस्यां सभायां भरतर्षभ ॥
शनैर् ददर्श तां सर्वां सभां शकुनिना सह ॥
तस्यां दिव्यान् अभिप्रायान् ददर्श कुरुनन्दनः ॥
न दृष्टपूर्वा ये तेन नगरे नागसाह्वये ॥
स कदा चित् सभामध्ये धार्तराष्ट्रो महीपतिः ॥
स्फाटिकं तलम् आसाद्य जलम् इत्य् अभिशङ्कया ॥
स्ववस्त्रोत्कर्षणं राजा कृतवान् बुद्धिमोहितः ॥
दुर्मना विमुखश् चैव परिचक्राम तां सभाम् ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
vasan duryodhanas tasyāṃ sabhāyāṃ bharatarṣabha ||
śanair dadarśa tāṃ sarvāṃ sabhāṃ śakuninā saha ||
tasyāṃ divyān abhiprāyān dadarśa kurunandanaḥ ||
na dṛṣṭapūrvā ye tena nagare nāgasāhvaye ||
sa kadā cit sabhāmadhye dhārtarāṣṭro mahīpatiḥ ||
sphāṭikaṃ talam āsādya jalam ity abhiśaṅkayā ||
svavastrotkarṣaṇaṃ rājā kṛtavān buddhimohitaḥ ||
durmanā vimukhaś caiva paricakrāma tāṃ sabhām ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वसन् दुर्योधनस् तस्यांvasan duryodhanas tasyāṃпребывая, Дурьодхана, в той
सभायां भरतर्षभsabhāyāṃ bharatarṣabhaсабхе, о бык Бхаратов,
शनैर् ददर्श तां सर्वांśanair dadarśa tāṃ sarvāṃне спеша осмотрел всю ту
सभां शकुनिना सहsabhāṃ śakuninā sahaзалу вместе с Шакуни;
तस्यां दिव्यान् अभिप्रायान्tasyāṃ divyān abhiprāyānв ней дивные устроения
ददर्श कुरु-नन्दनःdadarśa kuru-nandanaḥузрел потомок Куру,
न दृष्ट-पूर्वा ये तेनna dṛṣṭa-pūrvā ye tenaкаких прежде не видел
नगरे नाग-साह्वयेnagare nāga-sāhvayeв городе Нагасахвая [Хастинапуре];
स कदा चित् सभा-मध्येsa kadā cit sabhā-madhyeоднажды посреди залы
धार्तराष्ट्रो महीपतिःdhārtarāṣṭro mahīpatiḥсын Дхритараштры, царь,
स्फाटिकं तलम् आसाद्यsphāṭikaṃ talam āsādyaдойдя до хрустального пола,
जलम् इत्य् अभिशङ्कयाjalam ity abhiśaṅkayāзаподозрив «вода»,
स्व-वस्त्र-उत्कर्षणं राजाsva-vastra-utkarṣaṇaṃ rājāподбирание своих одежд, царь,
कृतवान् बुद्धि-मोहितःkṛtavān buddhi-mohitaḥсовершил, омрачённый разумом;
दुर्मना विमुखश् च एवdurmanā vimukhaś ca evaудручённый и отвернувшийся,
परिचक्राम तां सभाम्paricakrāma tāṃ sabhāmбродил [далее] по той зале.
Translation

Пребывая в той сабхе, о бык Бхаратов, Дурьодхана вместе с Шакуни не спеша осмотрел всю залу. Узрел в ней потомок Куру дивные устроения, каких прежде не видывал в Хастинапуре. Однажды посреди залы царь, сын Дхритараштры, дойдя до хрустального пола и заподозрив воду, подобрал свои одежды, омрачённый разумом; и, удручённый, отвернувшись, побрёл по той зале.

Commentary

Чудесный чертог становится для Дурьодханы зерцалом его собственной слепоты: он не отличает хрусталь от воды, твердь от глади. Знаменательно, что та же сабха, что радует чистых, для него — череда обманов: дивное искусство он встречает не восхищением, а смятением. Стих учит, что мир являет себя сообразно оку смотрящего — чистому он открывается красотою, омрачённому оборачивается ловушкою. И первое замешательство Дурьодханы пред хрусталём предвещает большее: кто не различает видимости от сути в малом, тот заблудится и в великом. Слепота сердца искажает самое зрение.

Version

3fc4ea784011 · published Jun 16, 2026, 3:30:00 PM UTC

Page between verses with