Mahabharata
Дьюта-парва: прибытие Юдхиштхиры на игру · Verse 2.52.12–14
2582 / 3756
Mahabharata · 2.52.12–14
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
के तत्रान्ये कितवा दीव्यमाना; विना राज्ञो धृतराष्ट्रस्य पुत्रैः ॥
पृच्छामि त्वां विदुर ब्रूहि नस् तान्; यैर् दीव्यामः शतशः संनिपत्य ॥
विदुर उवाच
गान्धारराजः शकुनिर् विशां पते; राजातिदेवी कृतहस्तो मताक्षः ॥
विविंशतिश् चित्रसेनश् च राजा; सत्यव्रतः पुरुमित्रो जयश् च ॥
युधिष्ठिर उवाच
महाभयाः कितवाः संनिविष्टा; मायोपधा देवितारो ऽत्र सन्ति ॥
धात्रा तु दिष्टस्य वशे किलेदं; नादेवनं कितवैर् अद्य तैर् मे ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
ke tatrānye kitavā dīvyamānā; vinā rājño dhṛtarāṣṭrasya putraiḥ ||
pṛcchāmi tvāṃ vidura brūhi nas tān; yair dīvyāmaḥ śataśaḥ saṃnipatya ||
vidura uvāca
gāndhārarājaḥ śakunir viśāṃ pate; rājātidevī kṛtahasto matākṣaḥ ||
viviṃśatiś citrasenaś ca rājā; satyavrataḥ purumitro jayaś ca ||
yudhiṣṭhira uvāca
mahābhayāḥ kitavāḥ saṃniviṣṭā; māyopadhā devitāro 'tra santi ||
dhātrā tu diṣṭasya vaśe kiledaṃ; nādevanaṃ kitavair adya tair me ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
के तत्र अन्ये कितवा दीव्यमानाke tatra anye kitavā dīvyamānā[Юдх.:] «какие иные игроки будут играть там,
विना राज्ञो धृतराष्ट्रस्य पुत्रैःvinā rājño dhṛtarāṣṭrasya putraiḥпомимо сынов царя Дхритараштры?
पृच्छामि त्वां विदुर ब्रूहि नस् तान्pṛcchāmi tvāṃ vidura brūhi nas tānспрашиваю тебя, Видура; назови нам тех,
यैर् दीव्यामः शतशः संनिपत्यyair dīvyāmaḥ śataśaḥ saṃnipatyaс кем мы будем играть, сойдясь, сотнями»;
गान्धार-राजः शकुनिःgāndhāra-rājaḥ śakuniḥ[Видура:] «гандхарский царь Шакуни,
विशां पते राज-अतिदेवीviśāṃ pate rāja-atidevīо владыка народа, [искусный] сверх меры игрок,
कृत-हस्तो मत-अक्षःkṛta-hasto mata-akṣaḥс ловкою рукою, знающий кости;
विविंशतिश् चित्रसेनश् च राजाviviṃśatiś citrasenaś ca rājāВивимшати, и царь Читрасена,
सत्यव्रतः पुरुमित्रो जयश् चsatyavrataḥ purumitro jayaś caСатьяврата, Пурумитра и Джая;
महा-भयाः कितवाः संनिविष्टाmahā-bhayāḥ kitavāḥ saṃniviṣṭāпрегрозные игроки усевшись [там],
माया-उपधा देवितारो ऽत्र सन्तिmāyā-upadhā devitāro 'tra santiигроки, на обман опирающиеся, там собраны».
Translation

[Юдхиштхира:] «Какие иные игроки, помимо сынов царя Дхритараштры, будут играть там? Спрашиваю тебя, Видура; назови нам тех, с кем мы, сойдясь, будем играть». [Видура:] «Гандхарский царь Шакуни, о владыка народа, — игрок сверх меры [искусный], с ловкою рукою, знаток костей; Вивимшати, царь Читрасена, Сатьяврата, Пурумитра и Джая. Там собраны прегрозные игроки, опирающиеся на обман».

Commentary

Видура не утаивает правды: «игроки, опирающиеся на обман, там собраны». Знаменательно его прямодушие — он называет шулеров шулерами, предупреждая открыто. Стих учит, что верный советник не льстит и не приукрашивает: он кладёт пред идущим всю правду об опасности, чтобы тот шёл, по крайней мере, зрячим. Видура исполнил долг до конца — назвал обман обманом. И то, что Юдхиштхира всё же пойдёт, не на совести предупреждавшего: правдиво остеречь — вот предел власти честного, дальше начинается свобода и судьба зовомого. Кто открыто поименовал ловушку, тот чист, хотя бы предупреждённый и шагнул в неё.

Version

592777a5b6f1 · published Jun 16, 2026, 4:15:00 PM UTC

Page between verses with