Mahabharata
Дьюта-парва: прибытие Юдхиштхиры на игру · Verse 2.52.1–3
2578 / 3756
Mahabharata · 2.52.1–3
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततः प्रायाद् विदुरो ऽश्वैर् उदारैर्; महाजवैर् बलिभिः साधुदान्तैः ॥
बलान् नियुक्तो धृतराष्ट्रेण राज्ञा; मनीषिणां पाण्डवानां सकाशम् ॥
सो ऽभिपत्य तदध्वानम् आसाद्य नृपतेः पुरम् ॥
प्रविवेश महाबुद्धिः पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥
स राजगृहम् आसाद्य कुबेरभवनोपमम् ॥
अभ्यगच्छत धर्मात्मा धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ prāyād viduro 'śvair udārair; mahājavair balibhiḥ sādhudāntaiḥ ||
balān niyukto dhṛtarāṣṭreṇa rājñā; manīṣiṇāṃ pāṇḍavānāṃ sakāśam ||
so 'bhipatya tadadhvānam āsādya nṛpateḥ puram ||
praviveśa mahābuddhiḥ pūjyamāno dvijātibhiḥ ||
sa rājagṛham āsādya kuberabhavanopamam ||
abhyagacchata dharmātmā dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततः प्रायाद् विदुरो ऽश्वैर् उदारैःtataḥ prāyād viduro 'śvair udāraiḥзатем отправился Видура на конях отменных,
महा-जवैर् बलिभिः साधु-दान्तैःmahā-javair balibhiḥ sādhu-dāntaiḥвесьма быстрых, могучих, хорошо объезженных,
बलान् नियुक्तो धृतराष्ट्रेण राज्ञाbalān niyukto dhṛtarāṣṭreṇa rājñāсилою понуждённый царём Дхритараштрой,
मनीषिणां पाण्डवानां सकाशम्manīṣiṇāṃ pāṇḍavānāṃ sakāśamк мудрым Пандавам;
सो ऽभिपत्य तद्-अध्वानम्so 'bhipatya tad-adhvānamон, преодолев тот путь,
आसाद्य नृपतेः पुरम्āsādya nṛpateḥ puramдостигнув города царя,
प्रविवेश महाबुद्धिःpraviveśa mahābuddhiḥвступил [в него], великоразумный,
पूज्यमानो द्विजातिभिःpūjyamāno dvijātibhiḥпочитаемый дваждырождёнными;
स राज-गृहम् आसाद्यsa rāja-gṛham āsādyaдостигнув царского дворца,
कुबेर-भवन-उपमम्kubera-bhavana-upamamподобного обители Куберы,
अभ्यगच्छत धर्म-आत्माabhyagacchata dharma-ātmāприступил, праведный,
धर्म-पुत्रं युधिष्ठिरम्dharma-putraṃ yudhiṣṭhiramк сыну Дхармы Юдхиштхире.
Translation

Затем Видура, понуждённый силою [воли] царя Дхритараштры, отправился на отменных, весьма быстрых, могучих, хорошо объезженных конях к мудрым Пандавам. Преодолев путь и достигнув города царя, великоразумный вступил [в него], почитаемый дваждырождёнными. Достигнув царского дворца, подобного обители Куберы, праведный приступил к сыну Дхармы Юдхиштхире.

Commentary

Видура едет «понуждённый силою» — посланник против собственной воли. Знаменательно, что мудрый исполняет повеление, какое осуждает: послушание старшему он ставит выше своего несогласия, но несогласия не таит. Стих учит, что повиновение не требует одобрения: можно идти, куда послан, и при том сердцем быть против неправды. Так являет себя нелёгкий удел честного слуги — нести весть, чью пагубу он провидит, не властный отменить её. И самая поспешность коней, влекущих его к беде, оттеняет бессилие правды пред решённою волею: он спешит исполнить то, чего всем сердцем не желает.

Version

a23cd5ff1211 · published Jun 16, 2026, 4:15:00 PM UTC

Page between verses with