Mahabharata
Дьюта-парва: прибытие Юдхиштхиры на игру · Verse 2.52.33–37
2589 / 3756
Mahabharata · 2.52.33–37
Devanāgarī

ततस् ते पुरुषव्याघ्रा गत्वा स्त्रीभिस् तु संविदम् ॥
कृत्वा व्यायामपूर्वाणि कृत्यानि प्रतिकर्म च ॥
ततः कृताह्निकाः सर्वे दिव्यचन्दनरूषिताः ॥
कल्याणमनसश् चैव ब्राह्मणान् स्वस्ति वाच्य च ॥
मनोज्ञम् अशनं भुक्त्वा विविशुः शरणान्य् अथ ॥
उपगीयमाना नारीभिर् अस्वपन् कुरुनन्दनाः ॥
जगाम तेषां सा रात्रिः पुण्या रतिविहारिणाम् ॥
स्तूयमानाश् च विश्रान्ताः काले निद्राम् अथात्यजन् ॥
सुखोषितास् तां रजनीं प्रातः सर्वे कृताह्निकाः ॥
सभां रम्यां प्रविविशुः कितवैर् अभिसंवृताम् ॥

Transliteration (IAST)

tatas te puruṣavyāghrā gatvā strībhis tu saṃvidam ||
kṛtvā vyāyāmapūrvāṇi kṛtyāni pratikarma ca ||
tataḥ kṛtāhnikāḥ sarve divyacandanarūṣitāḥ ||
kalyāṇamanasaś caiva brāhmaṇān svasti vācya ca ||
manojñam aśanaṃ bhuktvā viviśuḥ śaraṇāny atha ||
upagīyamānā nārībhir asvapan kurunandanāḥ ||
jagāma teṣāṃ sā rātriḥ puṇyā rativihāriṇām ||
stūyamānāś ca viśrāntāḥ kāle nidrām athātyajan ||
sukhoṣitās tāṃ rajanīṃ prātaḥ sarve kṛtāhnikāḥ ||
sabhāṃ ramyāṃ praviviśuḥ kitavair abhisaṃvṛtām ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततस् ते पुरुष-व्याघ्राtatas te puruṣa-vyāghrāзатем те тигры-мужи,
गत्वा स्त्रीभिस् तु संविदम्gatvā strībhis tu saṃvidamпобеседовав с женщинами,
कृत्वा व्यायाम-पूर्वाणिkṛtvā vyāyāma-pūrvāṇiсовершив телесные упражнения,
कृत्यानि प्रतिकर्म चkṛtyāni pratikarma ca[омовения] и уход [за телом],
ततः कृत-आह्निकाः सर्वेtataḥ kṛta-āhnikāḥ sarveвсе, сотворив ежедневные [обряды],
दिव्य-चन्दन-रूषिताःdivya-candana-rūṣitāḥумащённые дивным сандалом,
कल्याण-मनसश् चैवkalyāṇa-manasaś caivaс благим умом,
ब्राह्मणान् स्वस्ति वाच्य चbrāhmaṇān svasti vācya ca[велев] брахманам возгласить «свасти»,
मनोज्ञम् अशनं भुक्त्वाmanojñam aśanaṃ bhuktvāи вкусив пленительную пищу,
विविशुः शरणान्य् अथviviśuḥ śaraṇāny athaвступили в [свои] покои;
उपगीयमाना नारीभिर्upagīyamānā nārībhirвоспеваемые жёнами,
अस्वपन् कुरु-नन्दनाःasvapan kuru-nandanāḥуснули потомки Куру;
जगाम तेषां सा रात्रिःjagāma teṣāṃ sā rātriḥпрошла та ночь у них,
पुण्या रति-विहारिणाम्puṇyā rati-vihāriṇāmсвятая, у наслаждавшихся отрадою;
स्तूयमानाश् च विश्रान्ताःstūyamānāś ca viśrāntāḥвосхваляемые и отдохнувшие,
काले निद्राम् अथ अत्यजन्kāle nidrām atha atyajanв [должное] время оставили сон;
सुख-उषितास् तां रजनींsukha-uṣitās tāṃ rajanīṃудобно проведя ту ночь,
प्रातः सर्वे कृत-आह्निकाःprātaḥ sarve kṛta-āhnikāḥпоутру все, совершив ежедневные [обряды],
सभां रम्यां प्रविविशुःsabhāṃ ramyāṃ praviviśuḥвступили в прекрасную залу,
कितवैर् अभिसंवृताम्kitavair abhisaṃvṛtāmпереполненную игроками.
Translation

Затем те тигры-мужи, побеседовав с женщинами и совершив телесные упражнения, омовения и уход [за телом], — все, сотворив ежедневные обряды, умащённые дивным сандалом, с благим умом, [велев] брахманам возгласить «свасти» и вкусив пленительную пищу, вступили в свои покои. Воспеваемые жёнами, уснули потомки Куру; и прошла та святая ночь у них, наслаждавшихся отрадою. Восхваляемые и отдохнувшие, они в должное время оставили сон. Удобно проведя ту ночь, поутру все, совершив ежедневные обряды, вступили в прекрасную залу, переполненную игроками.

Commentary

Последняя мирная ночь Пандавов проходит в покое и благочестии — омовение, сандал, «свасти», отдых. Знаменательно это затишье пред бурей: накануне рокового дня течёт безмятежный вечер, и герои не ведают, что наутро вступят в залу своей погибели. Стих учит, сколь близок бывает день беды к дню покоя: жизнь не возвещает наперёд своих поворотов, и за тихою ночью встаёт грозное утро. И верность Пандавов обряду даже в гостях — «сотворив ежедневное» — являет, что праведный хранит свой долг и в чужом доме, и на пороге испытания. Кто и в последний свой мирный час верен дхарме, тот встречает беду неосквернённым; и чистота кануна пребудет с ним в самой буре.

Version

93b3da07725a · published Jun 16, 2026, 4:15:00 PM UTC

Page between verses with