Mahabharata
Дьюта-парва: прибытие Юдхиштхиры на игру · Verse 2.52.26–29
2587 / 3756
Mahabharata · 2.52.26–29
Devanāgarī

ततः सर्वैर् महाबाहुर् भ्रातृभिः परिवारितः ॥
प्रविवेश गृहं राज्ञो धृतराष्ट्रस्य धीमतः ॥
ददर्श तत्र गान्धारीं देवीं पतिम् अनुव्रताम् ॥
स्नुषाभिः संवृतां शश्वत् ताराभिर् इव रोहिणीम् ॥
अभिवाद्य स गान्धारीं तया च प्रतिनन्दितः ॥
ददर्श पितरं वृद्धं प्रज्ञाचक्षुषम् ईश्वरम् ॥
राज्ञा मूर्धन्य् उपाघ्रातास् ते च कौरवनन्दनाः ॥
चत्वारः पाण्डवा राजन् भीमसेनपुरोगमाः ॥

Transliteration (IAST)

tataḥ sarvair mahābāhur bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ ||
praviveśa gṛhaṃ rājño dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ ||
dadarśa tatra gāndhārīṃ devīṃ patim anuvratām ||
snuṣābhiḥ saṃvṛtāṃ śaśvat tārābhir iva rohiṇīm ||
abhivādya sa gāndhārīṃ tayā ca pratinanditaḥ ||
dadarśa pitaraṃ vṛddhaṃ prajñācakṣuṣam īśvaram ||
rājñā mūrdhany upāghrātās te ca kauravanandanāḥ ||
catvāraḥ pāṇḍavā rājan bhīmasenapurogamāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततः सर्वैर् महाबाहुर्tataḥ sarvair mahābāhurзатем, [окружённый] всеми, мощнорукий,
भ्रातृभिः परिवारितःbhrātṛbhiḥ parivāritaḥбратьями окружённый,
प्रविवेश गृहं राज्ञोpraviveśa gṛhaṃ rājñoвступил в дом царя
धृतराष्ट्रस्य धीमतःdhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥДхритараштры, премудрого;
ददर्श तत्र गान्धारींdadarśa tatra gāndhārīṃузрел он там Гандхари,
देवीं पतिम् अनुव्रताम्devīṃ patim anuvratāmбогиню, мужу верную,
स्नुषाभिः संवृतां शश्वत्snuṣābhiḥ saṃvṛtāṃ śaśvatневестками окружённую неотступно,
ताराभिर् इव रोहिणीम्tārābhir iva rohiṇīmкак Рохини — звёздами;
अभिवाद्य स गान्धारींabhivādya sa gāndhārīṃпоприветствовав Гандхари,
तया च प्रतिनन्दितःtayā ca pratinanditaḥи приветствуемый ею,
ददर्श पितरं वृद्धंdadarśa pitaraṃ vṛddhaṃузрел старца-отца,
प्रज्ञा-चक्षुषम् ईश्वरम्prajñā-cakṣuṣam īśvaram[чьё] око — мудрость, владыку;
राज्ञा मूर्धन्य् उपाघ्रातास्rājñā mūrdhany upāghrātāsобоняны царём в темя
ते च कौरव-नन्दनाःte ca kaurava-nandanāḥте потомки Куру —
चत्वारः पाण्डवा राजन्catvāraḥ pāṇḍavā rājanчетверо Пандавов, о царь,
भीमसेन-पुरोगमाःbhīmasena-purogamāḥво главе с Бхимасеной.
Translation

Затем, окружённый всеми братьями, мощнорукий вступил в дом премудрого царя Дхритараштры. Узрел он там богиню Гандхари, верную мужу, неотступно окружённую невестками, как Рохини — звёздами. Поприветствовав Гандхари и приветствуемый ею, узрел он старца-отца, чьё око — [лишь] мудрость, владыку. И царь обонял в темя тех потомков Куру — четверых Пандавов, о царь, во главе с Бхимасеною.

Commentary

Встреча полна отеческой нежности: слепой царь «обоняет в темя» племянников, как родных сыновей. Знаменательно это противоречие — та же рука, что ныне ласкает, дозволила сети, в кои они ввергнутся. Стих учит, сколь раздвоено бывает сердце слабого: подлинная любовь в нём борется с потворством злу, и ласка соседствует с попущением гибели. Дхритараштра любит Пандавов — и губит их, не имея воли обуздать сына. Привязанность без твёрдости пагубна: нежность, не подкреплённая правдою, не спасёт обнимаемого. Кто ласкает того, кого предаёт, тот вдвойне виновен пред ним; и поцелуй любви бессилен там, где не достаёт мужества отвратить беду.

Version

4955a3b506bc · published Jun 16, 2026, 4:15:00 PM UTC

Page between verses with