युधिष्ठिर उवाच
गवाश्वं बहुधेनूकम् असंख्येयम् अजाविकम् ॥
यत् किं चिद् अनुवर्णानां प्राक् सिन्धोर् अपि सौबल ॥
एतन् मम धनं राजंस् तेन दीव्याम्य् अहं त्वया ॥
वैशंपायन उवाच
एतच् छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः ॥
जितम् इत्य् एव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥
युधिष्ठिर उवाच
पुरं जनपदो भूमिर् अब्राह्मणधनैः सह ॥
अब्राह्मणाश् च पुरुषा राजञ् शिष्टं धनं मम ॥
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्य् अहं त्वया ॥
वैशंपायन उवाच
एतच् छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः ॥
जितम् इत्य् एव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥
yudhiṣṭhira uvāca
gavāśvaṃ bahudhenūkam asaṃkhyeyam ajāvikam ||
yat kiṃ cid anuvarṇānāṃ prāk sindhor api saubala ||
etan mama dhanaṃ rājaṃs tena dīvyāmy ahaṃ tvayā ||
vaiśaṃpāyana uvāca
etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ ||
jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||
yudhiṣṭhira uvāca
puraṃ janapado bhūmir abrāhmaṇadhanaiḥ saha ||
abrāhmaṇāś ca puruṣā rājañ śiṣṭaṃ dhanaṃ mama ||
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā ||
vaiśaṃpāyana uvāca
etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ ||
jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||
[Юдхиштхира:] «Скот и коней, многодойных [коров], несчётных коз и овец, и всё, что есть у [людей низших] разрядов к западу от Синдху, о Саубала, [ставлю]». — «Выиграно!» [сказал Шакуни]. [Юдхиштхира:] «Град, страну, землю с богатством небрахманов и небрахманов-людей, о царь, — [вот] оставшееся моё богатство». — «Выиграно!»
4c1a2cb037f9 · published Jun 16, 2026, 4:45:00 PM UTC
Page between verses with
Юдхиштхира ставит уже не своё личное, а самоё царство и его людей. Знаменательно, что в проигрыш идёт благосостояние подданных: страсть правителя обрекает на чужую власть тех, кто ему вверен. Стих учит, сколь широко простирается грех властителя: проигрывая, он проигрывает не себя одного, а судьбы многих. Примечательно, однако, что брахманов и их достояние он не ставит — даже в помрачении святыня изъята из заклада. Так и в падении остаётся черта, за которую дхарма не пускает: царство можно проиграть, но не достояние священного. Где совсем стёрта эта черта, там уже не падение, а гибель; и то, что Юдхиштхира хранит её, являет, что и в бездне он остаётся праведным.