Mahabharata
Дьюта-парва: ставка братьев, себя и Драупади · Verse 2.58.32–37
2635 / 3756
Mahabharata · 2.58.32–37
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
नैव ह्रस्वा न महती नातिकृष्णा न रोहिणी ॥
सरागरक्तनेत्रा च तया दीव्याम्य् अहं त्वया ॥
शारदोत्पलपत्राक्ष्या शारदोत्पलगन्धया ॥
शारदोत्पलसेविन्या रूपेण श्रीसमानया ॥
तथैव स्याद् आनृशंस्यात् तथा स्याद् रूपसंपदा ॥
तथा स्याच् छीलसंपत्त्या याम् इच्छेत् पुरुषः स्त्रियम् ॥
चरमं संविशति या प्रथमं प्रतिबुध्यते ॥
आ गोपालाविपालेभ्यः सर्वं वेद कृताकृतम् ॥
आभाति पद्मवद् वक्त्रं सस्वेदं मल्लिकेव च ॥
वेदीमध्या दीर्घकेशी ताम्राक्षी नातिरोमशा ॥
तयैवंविधया राजन् पाञ्चाल्याहं सुमध्यया ॥
ग्लहं दीव्यामि चार्वङ्ग्या द्रौपद्या हन्त सौबल ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
naiva hrasvā na mahatī nātikṛṣṇā na rohiṇī ||
sarāgaraktanetrā ca tayā dīvyāmy ahaṃ tvayā ||
śāradotpalapatrākṣyā śāradotpalagandhayā ||
śāradotpalasevinyā rūpeṇa śrīsamānayā ||
tathaiva syād ānṛśaṃsyāt tathā syād rūpasaṃpadā ||
tathā syāc chīlasaṃpattyā yām icchet puruṣaḥ striyam ||
caramaṃ saṃviśati yā prathamaṃ pratibudhyate ||
ā gopālāvipālebhyaḥ sarvaṃ veda kṛtākṛtam ||
ābhāti padmavad vaktraṃ sasvedaṃ mallikeva ca ||
vedīmadhyā dīrghakeśī tāmrākṣī nātiromaśā ||
tayaivaṃvidhayā rājan pāñcālyāhaṃ sumadhyayā ||
glahaṃ dīvyāmi cārvaṅgyā draupadyā hanta saubala ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
न एव ह्रस्वा न महतीna eva hrasvā na mahatī«не низка [ростом], не высока,
न अतिकृष्णा न रोहिणीna atikṛṣṇā na rohiṇīне слишком смугла, не [красна, как] Рохини,
सराग-रक्त-नेत्रा चsarāga-rakta-netrā caс очами, тронутыми страстною краснотою,
तया दीव्याम्य् अहं त्वयाtayā dīvyāmy ahaṃ tvayāею я играю с тобою;
शारद-उत्पल-पत्र-अक्ष्याśārada-utpala-patra-akṣyāс очами, [как] лепестки осеннего лотоса,
शारद-उत्पल-गन्धयाśārada-utpala-gandhayāс ароматом осеннего лотоса,
रूपेण श्री-समानयाrūpeṇa śrī-samānayāкрасотою равной Шри;
तथा स्याद् आनृशंस्यात् ... रूप-संपदा ... शील-संपत्त्याtathā syād ānṛśaṃsyāt ... rūpa-saṃpadā ... śīla-saṃpattyāтакой по незлобию, по совершенству красоты и нрава,
याम् इच्छेत् पुरुषः स्त्रियम्yām icchet puruṣaḥ striyamкакую желал бы муж жену;
चरमं संविशति या प्रथमं प्रतिबुध्यतेcaramaṃ saṃviśati yā prathamaṃ pratibudhyateпоследней ложится, первой пробуждается,
आ गोपाल-अविपालेभ्यः सर्वं वेद कृत-अकृतम्ā gopāla-avipālebhyaḥ sarvaṃ veda kṛta-akṛtamдо пастухов и овчаров всё ведает, сделанное и нет;
आभाति पद्मवद् वक्त्रं सस्वेदं मल्लिकेव चābhāti padmavad vaktraṃ sasvedaṃ mallikeva caсияет лотосом лицо, с испариною — как жасмин,
वेदी-मध्या दीर्घ-केशी ताम्र-अक्षी न अति-रोमशाvedī-madhyā dīrgha-keśī tāmra-akṣī na ati-romaśāтонкая в стане, длиннокудрая, меднооких, не слишком волосистая,
तया ... पाञ्चाल्या ... ग्लहं दीव्यामि ... द्रौपद्या ... सौबलtayā ... pāñcālyā ... glahaṃ dīvyāmi ... draupadyā ... saubalaтакою Панчалийкой Драупади играю я, о Саубала».
Translation

[Шакуни, называя Драупади ставкою:] «Не низка [ростом] и не высока, не слишком смугла, с очами, тронутыми [как бы] страстною краснотою, — ею я играю с тобою. С очами, [как] лепестки осеннего лотоса, с ароматом осеннего лотоса, красотою равной Шри; такой [жена бывает] по незлобию, по совершенству красоты и нрава, какую желал бы [иметь] муж: последней ложится спать, первой пробуждается, и всё — до пастухов и овчаров — ведает, что сделано и что нет. Лицо её сияет лотосом, с испариною — словно жасмин; тонкая в стане, длиннокудрая, медноокая, — такою-то Панчалийкой, тонкостанной, прекрасноликой Драупади играю я, о Саубала».

Commentary

Шакуни выставляет на кон достоинства Драупади — её красоту, незлобие, добронравие, заботливость хозяйки, что последней спит и первой встаёт, пекущаяся обо всех. Знаменательно, что самые добродетели благородной жены, достойные благоговения, обращены в перечень товара: восхваляя её, он торгует ею. Стих учит, сколь глубоко оскверняет неправда: она хвалит святое, чтобы продать его, обращая предмет почтения в предмет заклада. И описание её самоотверженного служения (последней ложится, первой встаёт) лишь оттеняет чудовищность: ту, что пеклась обо всех, ставят как вещь. Так являет себя дно поругания достоинства; но чем ниже падёт человек в глазах попирающих, тем выше вознесёт его Господь — и поруганная станет той, к кому склонится Сам Кришна.

Version

204fd7243789 · published Jun 16, 2026, 4:45:00 PM UTC

Page between verses with