Mahabharata
The Dialogue of Death, Gautamī, Time, the Fowler, and the Serpent13.1.14-16
11691 / 15823
Mahabharata · 13.1.14-16
Devanāgarī

गौतम्य् उवाच
विसृजैनम् अबुद्धिस् त्वं न वध्यो ऽर्जुनक त्वया ॥
को ह्य् आत्मानं गुरुं कुर्यात् प्राप्तव्ये सति चिन्तयन् ॥
प्लवन्ते धर्मलघवो लोके ऽम्भसि यथा प्लवाः ॥
मज्जन्ति पापगुरवः शस्त्रं स्कन्नम् इवोदके ॥
न चामृत्युर् भविता वै हते ऽस्मिन्; को वात्ययः स्याद् अहते ऽस्मिञ् जनस्य ॥
अस्योत्सर्गे प्राणयुक्तस्य जन्तोर्; मृत्योर् लोकं को नु गच्छेद् अनन्तम् ॥

Transliteration (IAST)

gautamy uvāca
visṛjainam abuddhis tvaṃ na vadhyo 'rjunaka tvayā ||
ko hy ātmānaṃ guruṃ kuryāt prāptavye sati cintayan ||
plavante dharmalaghavo loke 'mbhasi yathā plavāḥ ||
majjanti pāpaguravaḥ śastraṃ skannam ivodake ||
na cāmṛtyur bhavitā vai hate 'smin; ko vātyayaḥ syād ahate 'smiñ janasya ||
asyotsarge prāṇayuktasya jantor; mṛtyor lokaṃ ko nu gacched anantam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विसृज एनम् अबुद्धिः त्वंvisṛja enam abuddhiḥ tvaṃотпусти его; неразумен ты
न वध्यः अर्जुनक त्वयाna vadhyaḥ arjunaka tvayāне должен быть убит, Арджунака, тобою
कः हि आत्मानं गुरुं कुर्यात्kaḥ hi ātmānaṃ guruṃ kuryātкто ведь себя отягчит грехом
प्राप्तव्ये सति चिन्तयन्prāptavye sati cintayanо неизбежном памятуя
प्लवन्ते धर्मलघवःplavante dharmalaghavaḥвсплывают лёгкие от дхармы
लोके अम्भसि यथा प्लवाःloke ambhasi yathā plavāḥв мире, словно в воде плоты
मज्जन्ति पापगुरवःmajjanti pāpaguravaḥтонут отягчённые грехом
शस्त्रं स्कन्नम् इव उदकेśastraṃ skannam iva udakeсловно оружие, упавшее в воду
न च अमृत्युः भविता वैna ca amṛtyuḥ bhavitā vaiи не настанет бессмертие
हते अस्मिन्hate asminколи убит этот
कः वा अत्ययः स्यात्kaḥ vā atyayaḥ syātи какая беда будет
अहते अस्मिन् जनस्यahate asmin janasyaколь не убит он, для человека
अस्य उत्सर्गे प्राणयुक्तस्य जन्तोःasya utsarge prāṇayuktasya jantoḥпри отпускании сего живого существа
मृत्योः लोकं को नु गच्छेत्mṛtyoḥ lokaṃ ko nu gacchetв мир Смерти кто же пойдёт
अनन्तम्anantamбесконечный
Translation

Гаутами сказала: «Отпусти его; неразумен ты, Арджунака, — не должно тебе убивать его. Кто же, памятуя о неизбежном, станет отягчать себя грехом? Лёгкие от дхармы всплывают в мире, словно плоты на воде; отягчённые же грехом тонут, словно упавшее в воду оружие. И не настанет бессмертие, коли убит он; и какая беда, коль не убит он, для человека? Отпустив сие живое существо, кто же тем пойдёт в бесконечный мир Смерти?»

Version

7e33198d2936 · published Jun 20, 2026, 7:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with