Varāha Purāṇa
The tale of the vulture and the jackal137.151-156
898 / 1719
LinuxTurn pages
Varāha Purāṇa · 137.151-156

Śrī-Varāha

Devanāgarī

भर्तुर्गृहीत्वा चरणौ सा पतिं प्रत्यभाषत ॥ प्रसीद मे महाराज नेदं प्रष्टुं त्वमर्हसि
मम पूर्वकथां वीर दुष्टकर्मानुसारिणीम् ॥ ततो भार्यावचः श्रुत्वा कलिङ्गानां जनाधिपः
उवाच मधुरं वाक्यं सुहितेनान्तरात्मना ॥ किमिदं गोप्यते देवि ममाग्रे वरवर्णिनि
तथ्यमेव महाभागे पृच्छ्यमाना यशस्विनि ॥ ततो भर्तृवचः श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचना
उवाच मधुरं वाक्यं कलिङ्गानां महाधिपम् ॥ भर्त्ता धर्मो यशो भर्त्ता भर्त्तैव प्रियमात्मनः
अवश्यमेव तद्वाच्यं यन्मां त्वं परिपृच्छति ॥ तथापि नोत्सहे वक्तुं हृदि यत्परिवर्त्तते

Transliteration (IAST)

bharturgṛhītvā caraṇau sā patiṃ pratyabhāṣata || prasīda me mahārāja nedaṃ praṣṭuṃ tvamarhasi
mama pūrvakathāṃ vīra duṣṭakarmānusāriṇīm || tato bhāryāvacaḥ śrutvā kaliṅgānāṃ janādhipaḥ
uvāca madhuraṃ vākyaṃ suhitenāntarātmanā || kimidaṃ gopyate devi mamāgre varavarṇini
tathyameva mahābhāge pṛcchyamānā yaśasvini || tato bhartṛvacaḥ śrutvā vismayotphullalocanā
uvāca madhuraṃ vākyaṃ kaliṅgānāṃ mahādhipam || bharttā dharmo yaśo bharttā bharttaiva priyamātmanaḥ
avaśyameva tadvācyaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchati || tathāpi notsahe vaktuṃ hṛdi yatparivarttate

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भर्तुर्गृहीत्वाbharturgṛhītvāмужа взяв
चरणौcaraṇauстопы
साона
पतिंpatiṃмужу
प्रत्यभाषतpratyabhāṣataответила
प्रसीदprasīdaбудь милостив
मेmeко мне
महाराजmahārājaо великий царь
नेदंnedaṃне это
प्रष्टुंpraṣṭuṃспрашивать
त्वमर्हसिtvamarhasiтебе подобает
ममmamaмою
पूर्वकथांpūrvakathāṃпрежнюю повесть
वीरvīraо герой
दुष्टकर्मानुसारिणीम्duṣṭakarmānusāriṇīmдурным делам следующую
ततोtatoзатем
भार्यावचःbhāryāvacaḥслово жены
श्रुत्वाśrutvāуслышав
कलिङ्गानांkaliṅgānāṃкалингов
जनाधिपःjanādhipaḥвладыка людей
उवाचuvācaсказал
मधुरंmadhuraṃсладкое
वाक्यंvākyaṃслово
सुहितेनान्तरात्मनाsuhitenāntarātmanāс благожелательною внутреннею сущностью
किमिदंkimidaṃчто это
गोप्यतेgopyateутаивается
देविdeviо Богиня
ममाग्रेmamāgreпредо мною
वरवर्णिनिvaravarṇiniо прекрасноликая
तथ्यमेवtathyamevaистинное именно
महाभागेmahābhāgeо великодольная
पृच्छ्यमानाpṛcchyamānāспрашиваемая
यशस्विनिyaśasviniо славная
ततोtatoзатем
भर्तृवचःbhartṛvacaḥслово мужа
श्रुत्वाśrutvāуслышав
विस्मयोत्फुल्ललोचनाvismayotphullalocanāс очами, изумлением расширенными
उवाचuvācaсказала
मधुरंmadhuraṃсладкое
वाक्यंvākyaṃслово
कलिङ्गानांkaliṅgānāṃкалингов
महाधिपम्mahādhipamвеликому владыке
भर्त्ताbharttāмуж
धर्मोdharmoдхарма
यशोyaśoслава
भर्त्ताbharttāмуж
भर्त्तैवbharttaivaмуж именно
प्रियमात्मनःpriyamātmanaḥлюбезное себе
अवश्यमेवavaśyamevaнепременно именно
तद्वाच्यंtadvācyaṃто должно быть сказано
यन्मांyanmāṃо чём меня
त्वंtvaṃты
परिपृच्छतिparipṛcchatiвопрошаешь
तथापिtathāpiи всё же
नोत्सहेnotsaheне решаюсь
वक्तुंvaktuṃсказать
हृदिhṛdiв сердце
यत्परिवर्त्ततेyatparivarttateчто обращается
Translation

«...взяв стопы мужа, она ответила мужу: „Будь милостив ко мне, о великий царь; не это тебе подобает спрашивать — мою прежнюю повесть, о герой, следующую дурным делам“. Затем, услышав слово жены, владыка людей калингов сказал сладкое слово с благожелательною внутреннею сущностью: „Что это утаивается, о Богиня, предо мною, о прекрасноликая? Истинное именно, о великодольная, будучи спрашиваема, о славная“. Затем, услышав слово мужа, с очами, расширенными изумлением, сказала она сладкое слово великому владыке калингов: „Муж — дхарма, муж — слава, муж — само любезное себе. Непременно должно быть сказано то, о чём ты меня вопрошаешь; и всё же не решаюсь я сказать, что обращается в сердце“».

Version

6980f36b8d53 · published Sep 4, 2026, 8:10:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with