तदेतत्पर्यन्तं मधुकण्ठः प्रोच्य भ्रातरम् अवलोच्य प्राह स्म,— अत्र ‘तातऽ इति निजान्तःस्थापितपुत्रताभावनाया योग्यम् एव सम्बोधनम्; ‘ज्ञातीन्ऽ इति, तत्रापि ‘स्नेहदुःखितान्ऽ इति स्नेहस्य निरवधिकत्वात् प्रतिक्षणं दिदृक्षुषु तन्मुख्येषु तेष्व् एवावस्थानं प्रतिक्षणम् एव स्ववीक्षणदानं च विवक्षितम् । ‘वयम्ऽ इति ‘अस्मदो द्वयोश् चऽ इति पाणिनीयस्मरणाद् अस्तु तावन् मम वार्ता, किं त्व् आवां द्वाव् अप्य् एष्याव इति व्यञ्जितम् । ‘द्रष्टुम्ऽ इति तेषाम् इवात्मनोऽपि तद्दर्शनमात्रपुरुषार्थता समर्थिता । ‘अथापि भूमन् महिमा गुणस्य ते, विबोद्धुम् अर्हतिऽ इत्य् अत्र बोधविषयीभवितुम् इतिवद्दर्शनविषयीभवितुम् इत्य् अर्थान्तरेऽपि तद्वद् एव सिद्धान्तितम्; ‘सुहृदाम्ऽ इति यदूनाम् अज्ञातित्वम् उपकार्यत्वमात्रं च ध्वनिपात्रं कृतम् । तत्र च ‘सुखं विधायऽ इति क्त्वाप्रयोगेण सावधिकनिर्देशात् तद्भयादिनाशनानतरं पुनस् तद् अनपेक्षत्वम् अपि लक्षितम् इति ।
tad-etat-paryantaṁ madhukaṇṭhaḥ procya bhrātaram avalocya prāha sma,— atra ‘tāta’ iti nijāntaḥ-sthāpita-putratā-bhāvanāyā yogyam eva sambodhanam; ‘jñātīn’ iti, tatrāpi ‘sneha-duḥkhitān’ iti snehasya niravadhikatvāt prati-kṣaṇaṁ didṛkṣuṣu tan-mukhyeṣu teṣv evāvasthānaṁ prati-kṣaṇam eva sva-vīkṣaṇa-dānaṁ ca vivakṣitam | ‘vayam’ iti ‘asmado dvayoś ca’ iti pāṇinīya-smaraṇād astu tāvan mama vārtā, kiṁ tv āvāṁ dvāv apy eṣyāva iti vyañjitam | ‘draṣṭum’ iti teṣām ivātmano’pi tad-darśana-mātra-puruṣārthatā samarthitā | ‘athāpi bhūman mahimā guṇasya te, viboddhum arhati’ ity atra bodha-viṣayī-bhavitum iti-vad-darśana-viṣayī-bhavitum ity arthāntare’pi tad-vad eva siddhāntitam; ‘suhṛdām’ iti yadūnām ajñātitvam upakāryatva-mātraṁ ca dhvani-pātraṁ kṛtam | tatra ca ‘sukhaṁ vidhāya’ iti ktvā-prayogeṇa sāvadhika-nirdeśāt tad-bhayādi-nāśanānataraṁ punas tad anapekṣatvam api lakṣitam iti |
Досказав до этого места, Мадхукантха взглянул на брата и сказал: «Здесь „отец“ — обращение, подобающее чувству сыновства, хранимому в Его сердце. „Родных“, и притом „страдающих от любви“: раз любовь безгранична, имеется в виду, что Он будет жить среди тех, кто каждый миг жаждет Его видеть, и каждый миг дарить им себя. „Мы“ — по правилу Панини „и для двоих — местоимение первого лица“ — уж обо мне что говорить, но выражено: „мы оба приедем“. „Повидать“ — этим утверждено, что и для Него самого, как и для них, одно лишь свидание — высшая цель. Как в стихе „И всё же, о Великий, величие Твоих достоинств достойно быть постигнутым…“ толкуют „стать предметом постижения“, так и здесь в другом смысле выведено „стать предметом лицезрения“. „Друзей“ — этим намечено, что ядавы не родня и лишь получают помощь. А деепричастие „устроив счастье“ указывает на срок: после того как их страх и прочее будут устранены, в них уже не будет нужды».
0f56438a924c · publicado 25 sept 2026, 2:34:42 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Разбор слов стиха из «Бхагаватам», песнь 10, гл. 45; второй стих — песнь 10, гл. 14.