Mahābhārata
Prajāgara (034) (Dhṛtarāṣṭra's Night of Anxiety, Chapters 33–40)5.34.36-40
4213 / 15823
Mahābhārata · 5.34.36-40
Devanāgarī

पर्जन्यनाथाः पशवो राजानो मित्रबान्धवाः ॥
पतयो बान्धवाः स्त्रीणां ब्राह्मणा वेदबान्धवाः ॥
सत्येन रक्ष्यते धर्मो विद्या योगेन रक्ष्यते ॥
मृजया रक्ष्यते रूपं कुलं वृत्तेन रक्ष्यते ॥
मानेन रक्ष्यते धान्यम् अश्वान् रक्षत्य् अनुक्रमः ॥
अभीक्ष्णदर्शनाद् गावः स्त्रियो रक्ष्याः कुचेलतः ॥
न कुलं वृत्तहीनस्य प्रमाणम् इति मे मतिः ॥
अन्त्येष्व् अपि हि जातानां वृत्तम् एव विशिष्यते ॥
य ईर्ष्युः परवित्तेषु रूपे वीर्ये कुलान्वये ॥
सुखे सौभाग्यसत्कारे तस्य व्याधिर् अनन्तकः ॥

Transliteración (IAST)

parjanyanāthāḥ paśavo rājāno mitrabāndhavāḥ ||
patayo bāndhavāḥ strīṇāṃ brāhmaṇā vedabāndhavāḥ ||
satyena rakṣyate dharmo vidyā yogena rakṣyate ||
mṛjayā rakṣyate rūpaṃ kulaṃ vṛttena rakṣyate ||
mānena rakṣyate dhānyam aśvān rakṣaty anukramaḥ ||
abhīkṣṇadarśanād gāvaḥ striyo rakṣyāḥ kucelataḥ ||
na kulaṃ vṛttahīnasya pramāṇam iti me matiḥ ||
antyeṣv api hi jātānāṃ vṛttam eva viśiṣyate ||
ya īrṣyuḥ paravitteṣu rūpe vīrye kulānvaye ||
sukhe saubhāgyasatkāre tasya vyādhir anantakaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
पर्जन्यनाथाःparjanyanāthāḥhaving rain as lord; dependent on rain
पशवोpaśavoanimals; cattle
राजानोrājānokings; rulers
मित्रबान्धवाःmitrabāndhavāḥhaving friends as kin; dependent on allies
पतयोpatayohusbands; lords
बान्धवाःbāndhavāḥkinsfolk; protectors
स्त्रीणांstrīṇāṃof women; of wives
ब्राह्मणाbrāhmaṇābrahmins; priests
वेदबान्धवाःvedabāndhavāḥhaving sacred knowledge as kin; connected with the Vedas
सत्येनsatyenaby truth; by honesty
रक्ष्यतेrakṣyateis preserved; is protected
धर्मोdharmodharma; righteousness
विद्याvidyāknowledge; learning
योगेनyogenaby practice; by application
रक्ष्यतेrakṣyateis preserved; is protected
मृजयाmṛjayāby cleansing; by care
रक्ष्यतेrakṣyateis preserved; is protected
रूपंrūpaṃappearance; form
कुलंkulaṃfamily; clan
वृत्तेनvṛttenaby conduct; by way of life
रक्ष्यतेrakṣyateis preserved; is protected
मानेनmānenaby measure; by keeping proportion
रक्ष्यतेrakṣyateis preserved; is protected
धान्यम्dhānyamgrain; stores of grain
अश्वान्aśvānhorses; steeds
रक्षत्य्rakṣatypreserves; keeps
अनुक्रमःanukramaḥregular order; regular care
अभीक्ष्णदर्शनाद्abhīkṣṇadarśanādby frequent inspection; by constant watching
गावःgāvaḥcows; cattle
स्त्रियोstriyowomen; wives
रक्ष्याःrakṣyāḥshould be guarded; one should protect
कुचेलतःkucelataḥfrom poor clothing; from slovenliness
nanot; no
कुलंkulaṃfamily; clan
वृत्तहीनस्यvṛttahīnasyaof one lacking conduct; without good character
प्रमाणम्pramāṇamauthority; measure of truth
इतिitithus; so
मेmemy; for me
मतिःmatiḥopinion; thought
अन्त्येष्व्antyeṣvamong the lowborn; among people of low origin
अपिapieven; also
हिhiindeed; for
जातानांjātānāṃborn; come into the world
वृत्तम्vṛttamconduct; what has occurred
एवevaindeed; just
विशिष्यतेviśiṣyateexcels; surpasses
yawho; those who
ईर्ष्युःīrṣyuḥenvious; jealous
परवित्तेषुparavitteṣutoward another's wealth; toward others' possessions
रूपेrūpein beauty; in appearance
वीर्येvīryein strength; in valor
कुलान्वयेkulānvayein family lineage; in ancestry
सुखेsukhein happiness; in well-being
सौभाग्यसत्कारेsaubhāgyasatkārein good fortune and honor; in prosperity and respect
तस्यtasyahis; of that one
व्याधिर्vyādhirdisease; malady
अनन्तकःanantakaḥwithout end; having no end
Traducción

Cattle depend on rain as their lord, kings depend on their friends as kin, women's husbands are their kinsfolk, and brahmins are bound to the sacred knowledge as their kin. Dharma is preserved by truth, learning is preserved by practice; beauty is preserved by care, and a family is preserved by conduct. Grain is preserved by measure, and horses are kept in order by regular care; cows are preserved by frequent inspection, women by protecting them from neglect. It is my opinion that lineage is no true measure for one without good conduct — even among those of low birth, it is conduct alone that sets a person apart. He who envies another's wealth, beauty, valor, lineage, happiness, or good fortune and honor suffers from a disease that knows no end.

Versión

079a0510061e · publicado 17 jul 2026, 4:02:44 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con