Sanandana
तृतीयपंचसप्तायकर्मगो वा निशाकरः । लग्नात्करोति संबंधं दंपत्योर्गुरुवीक्षितः
तुलागोकर्कटा लग्नसंस्थाः शुक्रेंदुसंयुताः । वीक्षिताः पृच्छतां नॄणां कन्यालाभो भवेत्तदा
स्त्रीद्रे ष्कोणः स्त्रीनवांशे युग्मलग्नं समागतम् । वीक्षितं चंद्र शुक्राभ्यां कन्यालाभो भवेत्तदा
एवं स्त्रीणां भर्तृलब्धिः पुंलग्ने पुंनवांशके । पृच्छकस्य भवेल्लग्नं पुंग्रहैरवलोकितम्
कृष्णपक्षे प्रश्नालग्नाद्यस्य राशौ शशी यदा । पापदृष्टोऽथ वा रंध्रे न संबंधो भवेत्तदा
पुण्यैर्निमित्तशकुनैः प्रश्नकाले तु मंगलम् । दंपत्योरशुभैरेतैरशुभं सर्वतो भवेत्
पंचांगशुद्धिदिवसे चंद्र ताराबलान्विते । विवाहभस्योदये वा कन्यावरणमन्वयैः
भूषणैः पुष्पतांबूलफलैर्गंधाक्षतादिभिः । शुक्लांबरैर्गीतवाद्यैर्विघ्नाशीर्वचनैः सह
कारयेत्कन्यकागेहे वरः प्रणवपूर्वकम् । तदा कुर्यात्पिता तस्याः प्रदानं प्रीतिपूर्वकम्
कुलशीलवयोरूपवित्तविद्यायुताय च । वराय च रूपवतीं कन्यां दद्याद्यवीयसीम्
संपूज्य प्रार्थयित्वा च शचीं देवीं गुणाश्रयाम् । त्रैलोक्यसुन्दरीं दिव्यगंधमाल्यांबरावृताम्
सर्वलक्षणसंयुक्तां सर्वाभरणभूषिताम् । अनर्घमणिमालाभिर्भासयंतीं दिगंतरान्
विलासिनीसहस्राद्यैः सेवमानामहर्निशम् । एवंविधां कुमारीं तां पूजांते प्रार्थयेदिति
देवींद्रा णि नमस्तुभ्यं देवेंद्र प्रियभामिनि । विवाहे भाग्यमारोग्यं पुत्रलाभं च देहि मे ४१४अं । युग्मेऽब्दे जन्मतः स्त्रीणां प्रीतिदं पाणिपीडनम् । एतत्पुंसामयुग्मेऽब्दे व्यत्यये नाशनं तयोः
माघफाल्गुनवैशाखज्येष्ठमासाः शुभप्रदाः । मध्यमः कार्तिको मार्गशीर्षो वै निंदिताः परे
न कदाचिद्वशर्क्षेषु भानोराद्रा र्प्र!वेशनात् । विवाहो देवतानां च प्रतिष्ठा चोपनायनम्
नास्तंगते सिते जीवे न तयोर्बालवृद्धयोः । न गुरौ सिंहराशिस्थे सिंहांशकगतेपि वा
पश्चात्प्रागुदितः शुक्रो दशत्रिदिवसं शिशुः । वृद्धः पंचदिनं पक्षं गुरुः पक्षं च सर्वतः
अप्रबुद्धो हृषीकेशो यावत्तावन्न मंगलम् । उत्सवे वासुदेवस्य दिवसे नान्यमंगलम्
न जन्ममासे जन्मर्क्षे न जन्मदिवसेऽपि च । आद्यगर्भसुतस्याथ दुहितुर्वा करग्रहः
नैवोद्वाहो ज्येष्ठपुत्रीपुत्रयोश्च परस्परम् । ज्येष्ठमासे तयोरेकज्येष्ठे श्रेष्ठश्च नान्यथा
उत्पातग्रहणादूर्द्ध्वं सप्ताहमखिलग्रहे । नाखिले त्रिदिनं नेष्टं त्रिद्युस्पृक् च क्षयं तथा
ग्रस्तास्ते त्रिदिनं पूर्वं पश्चाद्ग्रस्तोदयेऽथवा । संध्यायां त्रिदिनं तद्वन्निशीथे सप्त एव च
मासान्ते पंच दिवसांस्त्यजेद्रि क्तां तथाष्टमीम् । व्यतीपातं वैधृतिं च संपूर्णं परिघार्द्धकम्
पौष्णभत्र्! युत्तरामैत्रमरुच्चंद्रा र्कपित्र्! यभैः । समूलभैरविद्धैस्तैः स्त्रीकरग्रह इष्यते
tṛtīyapaṃcasaptāyakarmago vā niśākaraḥ | lagnātkaroti saṃbaṃdhaṃ daṃpatyorguruvīkṣitaḥ
tulāgokarkaṭā lagnasaṃsthāḥ śukreṃdusaṃyutāḥ | vīkṣitāḥ pṛcchatāṃ nṝṇāṃ kanyālābho bhavettadā
strīdre ṣkoṇaḥ strīnavāṃśe yugmalagnaṃ samāgatam | vīkṣitaṃ caṃdra śukrābhyāṃ kanyālābho bhavettadā
evaṃ strīṇāṃ bhartṛlabdhiḥ puṃlagne puṃnavāṃśake | pṛcchakasya bhavellagnaṃ puṃgrahairavalokitam
kṛṣṇapakṣe praśnālagnādyasya rāśau śaśī yadā | pāpadṛṣṭo'tha vā raṃdhre na saṃbaṃdho bhavettadā
puṇyairnimittaśakunaiḥ praśnakāle tu maṃgalam | daṃpatyoraśubhairetairaśubhaṃ sarvato bhavet
paṃcāṃgaśuddhidivase caṃdra tārābalānvite | vivāhabhasyodaye vā kanyāvaraṇamanvayaiḥ
bhūṣaṇaiḥ puṣpatāṃbūlaphalairgaṃdhākṣatādibhiḥ | śuklāṃbarairgītavādyairvighnāśīrvacanaiḥ saha
kārayetkanyakāgehe varaḥ praṇavapūrvakam | tadā kuryātpitā tasyāḥ pradānaṃ prītipūrvakam
kulaśīlavayorūpavittavidyāyutāya ca | varāya ca rūpavatīṃ kanyāṃ dadyādyavīyasīm
saṃpūjya prārthayitvā ca śacīṃ devīṃ guṇāśrayām | trailokyasundarīṃ divyagaṃdhamālyāṃbarāvṛtām
sarvalakṣaṇasaṃyuktāṃ sarvābharaṇabhūṣitām | anarghamaṇimālābhirbhāsayaṃtīṃ digaṃtarān
vilāsinīsahasrādyaiḥ sevamānāmaharniśam | evaṃvidhāṃ kumārīṃ tāṃ pūjāṃte prārthayediti
devīṃdrā ṇi namastubhyaṃ deveṃdra priyabhāmini | vivāhe bhāgyamārogyaṃ putralābhaṃ ca dehi me 414aṃ | yugme'bde janmataḥ strīṇāṃ prītidaṃ pāṇipīḍanam | etatpuṃsāmayugme'bde vyatyaye nāśanaṃ tayoḥ
māghaphālgunavaiśākhajyeṣṭhamāsāḥ śubhapradāḥ | madhyamaḥ kārtiko mārgaśīrṣo vai niṃditāḥ pare
na kadācidvaśarkṣeṣu bhānorādrā rpra!veśanāt | vivāho devatānāṃ ca pratiṣṭhā copanāyanam
nāstaṃgate site jīve na tayorbālavṛddhayoḥ | na gurau siṃharāśisthe siṃhāṃśakagatepi vā
paścātprāguditaḥ śukro daśatridivasaṃ śiśuḥ | vṛddhaḥ paṃcadinaṃ pakṣaṃ guruḥ pakṣaṃ ca sarvataḥ
aprabuddho hṛṣīkeśo yāvattāvanna maṃgalam | utsave vāsudevasya divase nānyamaṃgalam
na janmamāse janmarkṣe na janmadivase'pi ca | ādyagarbhasutasyātha duhiturvā karagrahaḥ
naivodvāho jyeṣṭhaputrīputrayośca parasparam | jyeṣṭhamāse tayorekajyeṣṭhe śreṣṭhaśca nānyathā
utpātagrahaṇādūrddhvaṃ saptāhamakhilagrahe | nākhile tridinaṃ neṣṭaṃ tridyuspṛk ca kṣayaṃ tathā
grastāste tridinaṃ pūrvaṃ paścādgrastodaye'thavā | saṃdhyāyāṃ tridinaṃ tadvanniśīthe sapta eva ca
māsānte paṃca divasāṃstyajedri ktāṃ tathāṣṭamīm | vyatīpātaṃ vaidhṛtiṃ ca saṃpūrṇaṃ parighārddhakam
pauṣṇabhatr! yuttarāmaitramaruccaṃdrā rkapitr! yabhaiḥ | samūlabhairaviddhaistaiḥ strīkaragraha iṣyate
Луна, стоящая в третьем, пятом, седьмом, одиннадцатом и десятом от лагны, под взглядом Юпитера, творит союз супругов. Весы, Телец и Рак, стоящие в лагне, соединённые с Венерой и Луной и видимые ими, дают у вопрошающих обретение невесты; так же женская дреккана, женская навамша, чётная лагна, видимая Луною и Венерой. Так же у женщин обретение мужа бывает при мужской лагне, мужской навамше и лагне вопрошающего, видимой мужскими планетами. В тёмную половину, если Луна от лагны вопроса стоит в знаке под взглядом злотворных или в восьмом, союза не будет. При благих знамениях и приметах птиц во время вопроса у супругов бывает благо, при неблагих же во всём неблаго. В день с чистой панчангой, при силе Луны и звезды, или при восходе свадебного созвездия совершают сватовство невесты с роднёю: с украшениями, цветами, бетелем, плодами, благовониями и рисом, в белых одеждах, с пением, музыкой и благословениями пусть жених совершит это в доме невесты, предварив пранавой; тогда отец её с любовью совершит отдание. Прекрасную и младшую деву пусть отдаст жениху, наделённому родом, нравом, возрастом, обликом, достатком и знанием. Почтив и умолив богиню Шачи, прибежище достоинств, прекраснейшую в трёх мирах, облечённую дивными благовониями, венками и одеждами, наделённую всеми признаками, украшенную всеми уборами, озаряющую стороны света бесценными самоцветными ожерельями, почитаемую день и ночь тысячами прелестниц, — такую деву по окончании почитания пусть умолит так: «Богиня Индры, поклон тебе, возлюбленная супруга владыки богов! Дай мне в браке долю, здоровье и обретение сына». В чётный год от рождения взятие руки даёт женщинам радость, а мужчинам — в нечётный; при обратном обоим гибель. Месяцы магха, пхальгуна, вайшакха и джьештха дают благо, картика средний, маргаширша поистине средний, прочие же порицаемы. Никогда — в созвездиях Васу и от вхождения Солнца в Ардру — не бывает ни свадьбы, ни освящения богов, ни посвящения; не бывает при зашедших Венере и Юпитере, при их младенчестве и старости, при Юпитере, стоящем во Льве или в доле Льва. Венера, взошедшая на западе и востоке, младенцем считается десять и три дня, стариком пять дней, Юпитер же полмесяца и полмесяца во всём. Пока не пробуждён Хришикеша, благого дела нет, и в день праздника Васудевы иного благого дела не совершают. Не бывает взятия руки в месяц рождения, в созвездие рождения и в день рождения у первенца — сына или дочери. Нет свадьбы у старшей дочери и старшего сына друг с другом; в месяце джьештха у них наилучше лишь при одном старшем, и не иначе. После знамения и затмения нежеланны семь дней при полном затмении и три дня при неполном, а также касающееся трёх дней и убыль. Затмённые светила порицаемы три дня прежде и после, а при восходе затмённым — так же; в сумерки три дня, в полночь семь. В конце месяца пусть отбросит пять дней, а также рикту, восьмую, вьятипату, вайдхрити целиком и половину паригхи. Взятие руки жены желаемо в Ревати, трёх Уттарах, Анурадхе, Свати, Мригашире, Хасте, Магхе и Муле, когда они не пронзены.
09362be5f402 · publicado 5 sept 2026, 8:03:59 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Свадьбе отдана самая длинная и самая живая часть главы. Молитва к Шачи, супруге Индры, приведена целиком: дай мне в браке долю, здоровье и сына. Обращаются не к отвлечённому благу, а к той, чей брак считался образцом; и просят самого простого. За всей громоздкой техникой стоит одно человеческое желание — чтобы союз был счастливым и не бездетным.
Замечательно правило о родителях: нет свадьбы у старшего сына и старшей дочери друг с другом, и не берут руки первенца в месяц, созвездие и день его рождения. Первый ребёнок в семье окружён особыми предосторожностями. Такие оговорки сохраняют древние страхи лучше любой хроники: чем дороже, тем осторожнее.
Отдельно стоит запрет на всякое благое дело, пока не пробуждён Хришикеша, — то есть в четыре месяца дождей, когда Господь, по преданию, спит. Здесь календарь примет впервые уступает календарю преданности: не расположение светил, а сон Вишну определяет, когда людям играть свадьбы. Астрология в этой книге не самостоятельна — она встроена в порядок, который старше её.