Sanandana
विवाहे बलमावश्यं दंपत्योर्गुरुसूर्ययोः । चेत्पूजा यत्नतः कार्या दुर्बलग्रहयोस्तयोः
गोचरं वेधजं चाष्टवर्गजं रूपजं बलम् । यथोत्तरं बलाधिक्यं स्थूलं गोचरमार्गजम्
चंद्र ताराबलं वीक्ष्य ततःपंचांगजं बलम् । तिथिरेकगुणा वारो द्विगुणस्त्रिगुणं च भम्
योगश्चतुर्गुणः पञ्चगुणं तिथ्यर्द्धसंज्ञितम् । ततो मुहूर्तो बलवांस्ततो लग्नं बलाधिकम्
ततो बलवती होरा द्रे ष्कोणो बलवांस्ततः । ततो नवांशो बलवान्द्वादशांशो बली ततः
त्रिंशांशो बलवांस्तस्माद्वीक्ष्यमेतद्बलाबलम् । शुभेक्षितयुताः शस्ता उद्वाहेऽखिलराशयः
चंद्रा र्केज्यादयः पंच यस्य राशेस्तु खेचराः । इष्टास्तच्छुभदं लग्नं चत्वारोऽपि बलान्विताः
जामित्रशुद्ध्य्कैविंशन्महादोषविवर्जितम् । एकविंशतिदोषाणां नामरूपफलानि च
वक्ष्यंतेऽत्र समासेन शृणु नारद सांप्रतम् । पञ्चांगशुद्धिराहित्यं दोषस्त्वाद्यः प्रकीर्तितः
उदयास्तशुद्धिर्हानिर्द्वितीयः सूर्यसंक्रमः । तृतीयः पापषड्वर्गो भृगुः षष्ठः कुजोऽष्टमः
गंडांतं कर्तरी रिष्फषडष्टेन्दुगतो ग्रहः । दंपत्योरष्टमं लग्नं राशिर्विषघटी तथा
दुर्मुहूर्तो वारदोषः खार्जूरिकसमाङ्घ्रिभम् । ग्रहणोत्पातभं क्रूरविद्धर्क्षं क्रूरसंयुतम्
कुनवांशो महापातो वैधृतिश्चैकविंशतिः । तिथिवारर्क्षयोगानां करणस्य च मेलनम्
पंचांगमस्य शुद्धिस्तु पंचांगशुद्धिरीरिता । यस्मिन्पंचांगदोषोऽस्ति तस्मिँ ल्लग्ने निरर्थकम्
त्यजेत्पंचैष्टिकं चापि विषसंयुक्तदुग्धवत् । लग्नलग्नांशकौस्वस्वपतिना वीक्षितौ युतौ
न चेद्वान्योन्यपतिना शुभमित्रेण वा तथा । वरस्य मृत्युः स्यात्ताभ्यां सप्तसप्तोदयांशकौ
एवं तौ न युतौ दृष्टौ मुत्युर्वध्वाः करग्रहे । त्याज्याः सूर्यस्य संक्रांतेः पूर्वतःपरतस्तथा
विवाहादिषु कार्येषु नाड्यः षोडशषोडश । षड्वर्गः शुभदः श्रेष्ठो विवाहस्थापनादिषु
भृगुषष्ठाह्वयो दोषो लग्नात्षष्ठगते सिते । उच्चगे शुभसंयुक्ते तल्लग्नं सर्वदा त्यजेत्
कुजोऽष्टमो महादोषो लग्नादष्टमगे कुजे । शुभत्रययुतं लग्नं न त्यजेत्तुंगगो यदि
पूर्णानंदाख्ययोस्तिथ्योः संधिर्नाडीद्वयं यदा । गंडांतं मृत्युदं जन्मयात्रोद्वाहव्रतादिषु
कुलीरसिंहयोः कीटचापयोर्मीनमेषयोः । गंडातमंतरालं स्याघ्दटिकार्द्धं मृतिप्रदम्
सार्पैन्द्र पौष्णभेष्वंत्यषोडशेशा भसंधयः । तदग्रिमेष्वाद्यपादा भानां गंडातसंज्ञकाः
उग्रं च संधित्रितयं गंडातं त्रिविधं महत् । लग्नाभिमुखयोःपापग्रहयोरृजुवक्रयोः
सा कर्तरीति विज्ञेया दंपत्योर्गलकर्तरी । कर्तरीयोगदुष्टं यल्लग्नं तत्परिवर्जयेत्
vivāhe balamāvaśyaṃ daṃpatyorgurusūryayoḥ | cetpūjā yatnataḥ kāryā durbalagrahayostayoḥ
gocaraṃ vedhajaṃ cāṣṭavargajaṃ rūpajaṃ balam | yathottaraṃ balādhikyaṃ sthūlaṃ gocaramārgajam
caṃdra tārābalaṃ vīkṣya tataḥpaṃcāṃgajaṃ balam | tithirekaguṇā vāro dviguṇastriguṇaṃ ca bham
yogaścaturguṇaḥ pañcaguṇaṃ tithyarddhasaṃjñitam | tato muhūrto balavāṃstato lagnaṃ balādhikam
tato balavatī horā dre ṣkoṇo balavāṃstataḥ | tato navāṃśo balavāndvādaśāṃśo balī tataḥ
triṃśāṃśo balavāṃstasmādvīkṣyametadbalābalam | śubhekṣitayutāḥ śastā udvāhe'khilarāśayaḥ
caṃdrā rkejyādayaḥ paṃca yasya rāśestu khecarāḥ | iṣṭāstacchubhadaṃ lagnaṃ catvāro'pi balānvitāḥ
jāmitraśuddhykaiviṃśanmahādoṣavivarjitam | ekaviṃśatidoṣāṇāṃ nāmarūpaphalāni ca
vakṣyaṃte'tra samāsena śṛṇu nārada sāṃpratam | pañcāṃgaśuddhirāhityaṃ doṣastvādyaḥ prakīrtitaḥ
udayāstaśuddhirhānirdvitīyaḥ sūryasaṃkramaḥ | tṛtīyaḥ pāpaṣaḍvargo bhṛguḥ ṣaṣṭhaḥ kujo'ṣṭamaḥ
gaṃḍāṃtaṃ kartarī riṣphaṣaḍaṣṭendugato grahaḥ | daṃpatyoraṣṭamaṃ lagnaṃ rāśirviṣaghaṭī tathā
durmuhūrto vāradoṣaḥ khārjūrikasamāṅghribham | grahaṇotpātabhaṃ krūraviddharkṣaṃ krūrasaṃyutam
kunavāṃśo mahāpāto vaidhṛtiścaikaviṃśatiḥ | tithivārarkṣayogānāṃ karaṇasya ca melanam
paṃcāṃgamasya śuddhistu paṃcāṃgaśuddhirīritā | yasminpaṃcāṃgadoṣo'sti tasmim̐ llagne nirarthakam
tyajetpaṃcaiṣṭikaṃ cāpi viṣasaṃyuktadugdhavat | lagnalagnāṃśakausvasvapatinā vīkṣitau yutau
na cedvānyonyapatinā śubhamitreṇa vā tathā | varasya mṛtyuḥ syāttābhyāṃ saptasaptodayāṃśakau
evaṃ tau na yutau dṛṣṭau mutyurvadhvāḥ karagrahe | tyājyāḥ sūryasya saṃkrāṃteḥ pūrvataḥparatastathā
vivāhādiṣu kāryeṣu nāḍyaḥ ṣoḍaśaṣoḍaśa | ṣaḍvargaḥ śubhadaḥ śreṣṭho vivāhasthāpanādiṣu
bhṛguṣaṣṭhāhvayo doṣo lagnātṣaṣṭhagate site | uccage śubhasaṃyukte tallagnaṃ sarvadā tyajet
kujo'ṣṭamo mahādoṣo lagnādaṣṭamage kuje | śubhatrayayutaṃ lagnaṃ na tyajettuṃgago yadi
pūrṇānaṃdākhyayostithyoḥ saṃdhirnāḍīdvayaṃ yadā | gaṃḍāṃtaṃ mṛtyudaṃ janmayātrodvāhavratādiṣu
kulīrasiṃhayoḥ kīṭacāpayormīnameṣayoḥ | gaṃḍātamaṃtarālaṃ syāghdaṭikārddhaṃ mṛtipradam
sārpaindra pauṣṇabheṣvaṃtyaṣoḍaśeśā bhasaṃdhayaḥ | tadagrimeṣvādyapādā bhānāṃ gaṃḍātasaṃjñakāḥ
ugraṃ ca saṃdhitritayaṃ gaṃḍātaṃ trividhaṃ mahat | lagnābhimukhayoḥpāpagrahayorṛjuvakrayoḥ
sā kartarīti vijñeyā daṃpatyorgalakartarī | kartarīyogaduṣṭaṃ yallagnaṃ tatparivarjayet
При свадьбе непременно нужна сила Юпитера и Солнца у супругов; если же эти две планеты слабы, должно с усердием совершить их почитание. Сила бывает рождённая обходом, пронзанием, аштакаваргой и обликом, и чем далее, тем её больше; грубейшая — рождённая путём обхода. Рассмотрев силу Луны и звезды, смотрят затем силу, рождённую панчангой: титхи однократна, день двукратен, созвездие трёхкратно, йога четырёхкратна, а зовущаяся половиной титхи пятикратна; затем сильна мухурта, затем ещё сильнее лагна, затем хора, затем дреккана, затем навамша, затем двенадцатая доля, а затем тримшамша, — потому пусть рассмотрит эту силу и слабость. При свадьбе одобрены все знаки, если они видимы благими и соединены с ними. Та лагна даёт благо, у знака которой желанны пять небоходов — Луна, Солнце, Юпитер и прочие, — или хотя бы четыре, наделённые силою, с чистым седьмым домом и лишённые двадцати одного великого изъяна. Имена, облики и плоды двадцати одного изъяна будут изложены здесь вкратце; слушай ныне, о Нарада. Первым изъяном объявлено отсутствие чистоты панчанги, вторым — утрата чистоты восхода и захода, третьим — переход Солнца; далее дурная шадварга, Венера в шестом, Марс в восьмом, конец стыка, ножницы, планета в двенадцатом, шестом и восьмом от Луны, восьмая лагна у супругов, восьмой знак, ядовитая гхати, дурная мухурта, изъян дня, пальмовый круг, созвездие равной четверти, созвездие затмения и знамения, созвездие, пронзённое жестокими или соединённое с ними, дурная навамша, великое падение и вайдхрити — всего двадцать один. Сочетание титхи, дня, созвездия, йоги и караны есть его панчанга, а чистота их названа чистотой панчанги; в лагне, где есть изъян панчанги, всё бесполезно. Пусть отбросит и пятеричное желанное, как молоко, смешанное с ядом. Если лагна и доля лагны не видимы и не соединены со своими владыками, взаимными владыками или благим другом, будет смерть жениха; если так же не соединены и не видимы седьмые доли восхода — смерть невесты при взятии руки. Должно отбросить по шестнадцати надик прежде и после перехода Солнца при свадьбе и прочих делах; шадварга даёт благо и наилучшая при свадьбе, установлении и прочем. Изъян, зовущийся Венерой в шестом, бывает при Венере, стоящей в шестом от лагны; ту лагну должно всегда отбросить, даже если Венера в возвышении и соединена с благими. Марс в восьмом от лагны — великий изъян, но лагну, соединённую с тремя благими, не должно отбрасывать, если он в возвышении. Когда стык титхи, зовущихся Пурна и Нанда, длится две надики, это конец стыка, дающий смерть при рождении, походе, свадьбе, обете и прочем. У Рака и Льва, у Скорпиона и Стрельца, у Рыб и Овна промежуток конца стыка будет полгхатики и даёт смерть. Последние шестнадцатые доли Ашлеши, Джьештхи и Ревати — стыки созвездий, а первые четверти следующих созвездий зовутся концом стыка. Грозен тройной стык, и троякий конец стыка велик. Когда две злотворные планеты, прямая и попятная, обращены к лагне, это должно знать как ножницы у горла супругов; лагну, испорченную сочетанием ножниц, пусть отбросит.
9213d924b06b · publicado 5 sept 2026, 8:03:59 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Двадцать один великий изъян перечислен здесь подряд, и это самый строгий список во всей главе. Но вслед за строгостью тут же идёт исключение: Марс в восьмом — великий изъян, однако лагну с тремя благими не отбрасывай, если Марс в возвышении. Правило и оговорка стоят рядом, как всюду в этой книге. Знание, которое не умеет делать исключений, бесполезно на практике.
Выстроена и лестница сил: титхи, день, созвездие, йога, полтитхи, мухурта, лагна, хора, дреккана, навамша, двенадцатая доля, тримшамша — и каждая следующая весомее предыдущей. Дробное сильнее крупного. Тот же принцип встречался в главе о рождении, и здесь он повторён для сватовства: точность важнее общего впечатления.
Образ ножниц у горла — две злотворные планеты, прямая и попятная, обращённые к лагне с двух сторон, — говорит сам за себя. Опасность, зажимающая с обеих сторон, названа тем, чем она и является. За выбором свадебного часа стояла не суеверная щепетильность, а прямая забота: чтобы жених и невеста не оказались меж двух лезвий.