समवायाभ्युपगमाच् च साम्याद् अनवस्थितेः
samavāyābhyupagamāc ca sāmyād anavasthiteḥ
И от принятия [клея-]самавайи — дурная бесконечность: связь связей равно просит связи.
समवायाभ्युपगमाच् च साम्याद् अनवस्थितेः ॥
समवाय-स्वीकाराच् चासमञ्जसं तन्-मतम् । कुतः ? साम्याद् इति । परमाणूनां द्व्यणुकैः सह समवायः सम्बन्धस् तार्किकैर् अङ्गीकृतः । स खलु न सम्भवति । तस्यापि सम्बन्धित्व-साम्यात् । तत्रापि समवायापेक्षायाम् अनवस्थापत्तेः । तथा हि गुण-क्रिया-जाति-विशिष्ट-बुद्धिं जनयन् समवायस् तैः सम्बन्ध एव जनयेद् अन्यथाति-प्रसङ्गात् । तथा च समवायान्तराङ्गीकारेऽनवस्था । स्वरूपम् एव तत्र सम्बन्ध इति चेत्, तर्ह्य् अन्यत्रापि स एवास्तु, किं तेन ? न च युक्तः सोऽभ्युपगन्तुम् । तस्य स्वरूप-मात्रतया सर्वत्र सर्व-धर्म-प्राप्तेः ।
किं च, समवाय-वादिनां वायौ गन्धः, पृथिव्यां शब्दः, आत्मनि रूपं, तेजसि बुद्धिर् इत्य् आपद्येत । समवायस्यैकत्वेन तत्-तत्-समवायस्य तत्र सत्त्वात् । न च तन् निरूपितः स नास्तीति बोध्यम्, तत्-तन्-निरूपितत्वस्यापि स्वरूप-मात्रत्वेन तस्यापि तत्त्वात् । अतिरिक्तस्य च नियत-पदार्थ-वादेऽसम्भवात् । तस्माद् विरुद्धस् तर्क-समयः ॥13॥
samavāyābhyupagamāc ca sāmyād anavasthiteḥ ||
samavāya-svīkārāc cāsamañjasaṁ tan-matam | kutaḥ ? sāmyād iti | paramāṇūnāṁ dvyaṇukaiḥ saha samavāyaḥ sambandhas tārkikair aṅgīkṛtaḥ | sa khalu na sambhavati | tasyāpi sambandhitva-sāmyāt | tatrāpi samavāyāpekṣāyām anavasthāpatteḥ | tathā hi guṇa-kriyā-jāti-viśiṣṭa-buddhiṁ janayan samavāyas taiḥ sambandha eva janayed anyathāti-prasaṅgāt | tathā ca samavāyāntarāṅgīkāre'navasthā | svarūpam eva tatra sambandha iti cet, tarhy anyatrāpi sa evāstu, kiṁ tena ? na ca yuktaḥ so'bhyupagantum | tasya svarūpa-mātratayā sarvatra sarva-dharma-prāpteḥ |
kiṁ ca, samavāya-vādināṁ vāyau gandhaḥ, pṛthivyāṁ śabdaḥ, ātmani rūpaṁ, tejasi buddhir ity āpadyeta | samavāyasyaikatvena tat-tat-samavāyasya tatra sattvāt | na ca tan nirūpitaḥ sa nāstīti bodhyam, tat-tan-nirūpitatvasyāpi svarūpa-mātratvena tasyāpi tattvāt | atiriktasya ca niyata-padārtha-vāde'sambhavāt | tasmād viruddhas tarka-samayaḥ ||13||
0004a5c87048 · publicado 27 jul 2026, 4:41:38 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
«И от принятия самавайи — по равенству — неустой».
И от признания самавайи их учение нескладно. Почему? «По равенству»: принята связь-самавайя атомов с двухатомными — она-то и невозможна: она сама — равно связуемое, и ей нужна своя самавайя: дурная бесконечность. (Рождая мысль об отличённом качеством, действием, родом, самавайя рождала бы именно СВЯЗЬ с ними — иначе сверхохват; так, приняв иную самавайю, — неустой.) «Там связь — сама её сущность»? Так пусть сущность [вяжет] и всюду — зачем [клей]? Да и принять её негоже: раз она одна сущность — всюду настали бы все свойства. К тому же у самавайя-учителей выходило бы: запах — в ветре, звук — в земле, цвет — в атмане, мысль — в огне: самавайя ведь ОДНА, и «та самая» есть везде; и не спасёшься «там она не тем определена» — определённость тоже одна её сущность, а добавочного [начала] в учении о счётных категориях не бывает. Потому противоречив устав логиков.