महाभारत
Caitraratha-parva (aṅgāraparṇa-parābhava) (The Defeat of Aṅgāraparṇa)1.158.11–14
1037 / 15823
महाभारत · 1.158.11–14
देवनागरी

आरात् तिष्ठत मा मह्यं समीपम् उपसर्पत ॥
कस्मान् मां नाभिजानीत प्राप्तं भागीरथीजलम् ॥
अङ्गारपर्णं गन्धर्वं वित्त मां स्वबलाश्रयम् ॥
अहं हि मानी चेर्ष्युश् च कुबेरस्य प्रियः सखा ॥
अङ्गारपर्णम् इति च ख्यतं वनम् इदं मम ॥
अनु गङ्गां च वाकां च चित्रं यत्र वसाम्य् अहम् ॥
न कुणपाः शृङ्गिणो वा न देवा न च मानुषाः ॥
इदं समुपसर्पन्ति तत् किं समुपसर्पथ ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ārāt tiṣṭhata mā mahyaṃ samīpam upasarpata ||
kasmān māṃ nābhijānīta prāptaṃ bhāgīrathījalam ||
aṅgāraparṇaṃ gandharvaṃ vitta māṃ svabalāśrayam ||
ahaṃ hi mānī cerṣyuś ca kuberasya priyaḥ sakhā ||
aṅgāraparṇam iti ca khyataṃ vanam idaṃ mama ||
anu gaṅgāṃ ca vākāṃ ca citraṃ yatra vasāmy aham ||
na kuṇapāḥ śṛṅgiṇo vā na devā na ca mānuṣāḥ ||
idaṃ samupasarpanti tat kiṃ samupasarpatha ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आरात् तिष्ठत मा मह्यं समीपम् उपसर्पतārāt tiṣṭhata mā mahyaṃ samīpam upasarpata"stand at a distance, do not approach me closely;
कस्मात् मां न अभिजानीत प्राप्तं भागीरथीजलम्kasmāt māṃ na abhijānīta prāptaṃ bhāgīrathījalamwhy do you not recognize me, [you] who have reached the water of Bhagirathi?
अङ्गारपर्णं गन्धर्वं वित्त मां स्वबलाश्रयम्aṅgāraparṇaṃ gandharvaṃ vitta māṃ svabalāśrayamknow me as the gandharva Angaraparna, one who relies on his own strength;
अहं हि मानी च ईर्ष्युः च कुबेरस्य प्रियः सखाahaṃ hi mānī ca īrṣyuḥ ca kuberasya priyaḥ sakhāfor I am proud and jealous, and the beloved friend of Kubera;
अङ्गारपर्णम् इति च ख्यतं वनम् इदं ममaṅgāraparṇam iti ca khyataṃ vanam idaṃ mamaand this forest, called Angaraparna, is mine,
अनु गङ्गां च वाकां च चित्रं यत्र वसामि अहम्anu gaṅgāṃ ca vākāṃ ca citraṃ yatra vasāmi ahamalong the Ganga and the Vaka, wondrous, where I dwell;
न कुणपाः शृङ्गिणः वा न देवाः न च मानुषाःna kuṇapāḥ śṛṅgiṇaḥ vā na devāḥ na ca mānuṣāḥneither the unclean ["corpses"], nor the horned [beasts], nor gods, nor humans
इदं समुपसर्पन्ति तत् किं समुपसर्पथidaṃ samupasarpanti tat kiṃ samupasarpathaapproach it; so why do you approach?"
कस्मान्kasmānoriginal form "kasmān", added to complete the word-by-word coverage
नाभिजानीतnābhijānītaoriginal form "nābhijānīta", added to complete the word-by-word coverage
चेर्ष्युश्cerṣyuśoriginal form "cerṣyuś", added to complete the word-by-word coverage
वसाम्य्vasāmyoriginal form "vasāmy", added to complete the word-by-word coverage
शृङ्गिणोśṛṅgiṇooriginal form "śṛṅgiṇo", added to complete the word-by-word coverage
देवाdevāoriginal form "devā", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"Stand at a distance, do not come near me! Why do you not recognize me, you who have reached the water of Bhagirathi? Know me as the gandharva Angaraparna, one who relies on his own strength; for I am proud and jealous, and the beloved friend of Kubera. And this wondrous forest, called Angaraparna, along the Ganga and the Vaka, is mine, where I dwell; neither the unclean, nor beasts, nor gods, nor humans approach it -- so why do you approach?"

संस्करण

9f596c62e22e · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:19:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से