महाभारत
Caitraratha-parva (aṅgāraparṇa-parābhava) (The Defeat of Aṅgāraparṇa)1.158.1–3
1034 / 15823
महाभारत · 1.158.1–3
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
ते प्रतस्थुः पुरस्कृत्य मातरं पुरुषर्षभाः ॥
समैर् उदङ्मुखैर् मार्गैर् यथोद्दिष्टं परंतपाः ॥
ते गच्छन्तस् त्व् अहोरात्रं तीर्थं सोमश्रवायणम् ॥
आसेदुः पुरुषव्याघ्रा गङ्गायां पाण्डुनन्दनाः ॥
उल्मुकं तु समुद्यम्य तेषाम् अग्रे धनंजयः ॥
प्रकाशार्थं ययौ तत्र रक्षार्थं च महायशाः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
te pratasthuḥ puraskṛtya mātaraṃ puruṣarṣabhāḥ ||
samair udaṅmukhair mārgair yathoddiṣṭaṃ paraṃtapāḥ ||
te gacchantas tv ahorātraṃ tīrthaṃ somaśravāyaṇam ||
āseduḥ puruṣavyāghrā gaṅgāyāṃ pāṇḍunandanāḥ ||
ulmukaṃ tu samudyamya teṣām agre dhanaṃjayaḥ ||
prakāśārthaṃ yayau tatra rakṣārthaṃ ca mahāyaśāḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ते प्रतस्थुः पुरस्कृत्य मातरं पुरुषर्षभाःte pratasthuḥ puraskṛtya mātaraṃ puruṣarṣabhāḥthose bulls among men set out, placing their mother in front,
समैः उदङ्मुखैः मार्गैः यथोद्दिष्टं परंतपाःsamaiḥ udaṅmukhaiḥ mārgaiḥ yathoddiṣṭaṃ paraṃtapāḥby even, north-facing roads, as had been indicated, scorchers of foes;
ते गच्छन्तः तु अहोरात्रं तीर्थं सोमश्रवायणम्te gacchantaḥ tu ahorātraṃ tīrthaṃ somaśravāyaṇamgoing day and night, [to] the tirtha of Somashravayana,
आसेदुः पुरुषव्याघ्राः गङ्गायां पाण्डुनन्दनाःāseduḥ puruṣavyāghrāḥ gaṅgāyāṃ pāṇḍunandanāḥthey reached, tigers among men, the sons of Pandu, on the Ganga;
उल्मुकं तु समुद्यम्य तेषाम् अग्रे धनंजयःulmukaṃ tu samudyamya teṣām agre dhanaṃjayaḥraising a firebrand, then, ahead of them, Dhananjaya [Arjuna]
प्रकाशार्थं ययौ तत्र रक्षार्थं च महायशाःprakāśārthaṃ yayau tatra rakṣārthaṃ ca mahāyaśāḥfor the sake of light went there and for protection, the greatly renowned one;
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
समैर्samairoriginal form "samair", added to complete the word-by-word coverage
उदङ्मुखैर्udaṅmukhairoriginal form "udaṅmukhair", added to complete the word-by-word coverage
मार्गैर्mārgairoriginal form "mārgair", added to complete the word-by-word coverage
गच्छन्तस्gacchantasoriginal form "gacchantas", added to complete the word-by-word coverage
त्व्tvoriginal form "tv", added to complete the word-by-word coverage
पुरुषव्याघ्राpuruṣavyāghrāoriginal form "puruṣavyāghrā", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Vaishampayana said: "Those bulls among men set out, placing their mother in front, by even northward roads, as had been indicated. Going day and night, the tigers among men, the sons of Pandu, reached the tirtha of Somashravayana on the Ganga; and the greatly renowned Dhananjaya, raising a firebrand, walked ahead for the sake of light and for protection."

संस्करण

a98569cd9b40 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:19:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से