महाभारत
Caitraratha-parva (aṅgāraparṇa-parābhava) (The Defeat of Aṅgāraparṇa)1.158.24–27
1041 / 15823
महाभारत · 1.158.24–27
देवनागरी

अर्जुन उवाच
बिभीषिकैषा गन्धर्व नास्त्रज्ञेषु प्रयुज्यते ॥
अस्त्रज्ञेषु प्रयुक्तैषा फेनवत् प्रविलीयते ॥
मानुषान् अति गन्धर्वान् सर्वान् गन्धर्व लक्षये ॥
तस्माद् अस्त्रेण दिव्येन योत्स्ये ऽहं न तु मायया ॥
पुरास्त्रम् इदम् आग्नेयं प्रादात् किल बृहस्पतिः ॥
भरद्वाजस्य गन्धर्व गुरुपुत्रः शतक्रतोः ॥
भरद्वाजाद् अग्निवेश्यो अग्निवेश्याद् गुरुर् मम ॥
स त्व् इदं मह्यम् अददाद् द्रोणो ब्राह्मणसत्तमः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

arjuna uvāca
bibhīṣikaiṣā gandharva nāstrajñeṣu prayujyate ||
astrajñeṣu prayuktaiṣā phenavat pravilīyate ||
mānuṣān ati gandharvān sarvān gandharva lakṣaye ||
tasmād astreṇa divyena yotsye 'haṃ na tu māyayā ||
purāstram idam āgneyaṃ prādāt kila bṛhaspatiḥ ||
bharadvājasya gandharva guruputraḥ śatakratoḥ ||
bharadvājād agniveśyo agniveśyād gurur mama ||
sa tv idaṃ mahyam adadād droṇo brāhmaṇasattamaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
बिभीषिका एषा गन्धर्व न अस्त्रज्ञेषु प्रयुज्यतेbibhīṣikā eṣā gandharva na astrajñeṣu prayujyate"this intimidation, gandharva, is not effective against those who know weapons;
अस्त्रज्ञेषु प्रयुक्ता एषा फेनवत् प्रविलीयतेastrajñeṣu prayuktā eṣā phenavat pravilīyateused against those who know weapons, it dissolves like foam;
मानुषान् अति गन्धर्वान् सर्वान् गन्धर्व लक्षयेmānuṣān ati gandharvān sarvān gandharva lakṣayeI count all gandharvas, O gandharva, as surpassing men [but I will surpass them too];
तस्मात् अस्त्रेण दिव्येन योत्स्ये अहम् न तु माययाtasmāt astreṇa divyena yotsye aham na tu māyayātherefore I will fight with a divine weapon, and not with illusion;
पुरा अस्त्रम् इदम् आग्नेयं प्रादात् किल बृहस्पतिःpurā astram idam āgneyaṃ prādāt kila bṛhaspatiḥlong ago this weapon of Agni was given, it is said, by Brihaspati
भरद्वाजस्य गन्धर्व गुरुपुत्रः शतक्रतोःbharadvājasya gandharva guruputraḥ śatakratoḥto Bharadvaja, O gandharva -- he, the teacher of the son of Shatakratu [Indra];
भरद्वाजात् अग्निवेश्यः अग्निवेश्यात् गुरुः ममbharadvājāt agniveśyaḥ agniveśyāt guruḥ mamafrom Bharadvaja -- Agnivesya, from Agnivesya -- my teacher,
सः तु इदं मह्यम् अददात् द्रोणः ब्राह्मणसत्तमःsaḥ tu idaṃ mahyam adadāt droṇaḥ brāhmaṇasattamaḥand he, Drona, the best of brahmins, gave it to me";
अर्जुनarjunaoriginal form "arjuna", added to complete the word-by-word coverage
बिभीषिकैषाbibhīṣikaiṣāoriginal form "bibhīṣikaiṣā", added to complete the word-by-word coverage
नास्त्रज्ञेषुnāstrajñeṣuoriginal form "nāstrajñeṣu", added to complete the word-by-word coverage
प्रयुक्तैषाprayuktaiṣāoriginal form "prayuktaiṣā", added to complete the word-by-word coverage
तस्माद्tasmādoriginal form "tasmād", added to complete the word-by-word coverage
ऽहं'haṃoriginal form "'haṃ", added to complete the word-by-word coverage
पुरास्त्रम्purāstramoriginal form "purāstram", added to complete the word-by-word coverage
भरद्वाजाद्bharadvājādoriginal form "bharadvājād", added to complete the word-by-word coverage
अग्निवेश्योagniveśyooriginal form "agniveśyo", added to complete the word-by-word coverage
अग्निवेश्याद्agniveśyādoriginal form "agniveśyād", added to complete the word-by-word coverage
गुरुर्gururoriginal form "gurur", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
त्व्tvoriginal form "tv", added to complete the word-by-word coverage
अददाद्adadādoriginal form "adadād", added to complete the word-by-word coverage
द्रोणोdroṇooriginal form "droṇo", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Arjuna said: "This intimidation, gandharva, has no effect on those who know weapons; used against them, it dissolves like foam. Therefore I will fight with a divine weapon, and not with illusion. Long ago this weapon of Agni was given by Brihaspati to Bharadvaja, from Bharadvaja to Agnivesya, from Agnivesya to my teacher; and he, Drona, the best of brahmins, gave it to me."

संस्करण

121f53f54caf · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:19:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से