पद्मपुराण
Time, the Boar, and the Nine Creations1.3.72-76
66 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 1.3.72-76
देवनागरी

पंचमोऽनुग्रहः सर्गः स चतुर्द्धा व्यवस्थितः । विपर्ययेण सिद्ध्या च शक्त्या तुष्ट्या तथैव च
विवृत्तं वर्त्तमानं च तेन जानंति वै पुनः । भूतादिकानां भूतानां षष्ठः सर्गः स उच्यते
ते परिग्राहिणःसर्वे सविभागतरास्तु ते । चोदना जाप्यशीलाश्च ज्ञेया भूतादिकास्तु ते
इत्येते कथिताः सर्गाः षडत्र नृपसत्तम । प्रथमो महतस्सर्गो द्वितीयो ब्रह्मणस्तु यः
तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गो हि स स्मृतः । वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्गश्चैन्द्रियकः स्मृतः

लिप्यंतरण (IAST)

paṃcamo'nugrahaḥ sargaḥ sa caturddhā vyavasthitaḥ | viparyayeṇa siddhyā ca śaktyā tuṣṭyā tathaiva ca
vivṛttaṃ varttamānaṃ ca tena jānaṃti vai punaḥ | bhūtādikānāṃ bhūtānāṃ ṣaṣṭhaḥ sargaḥ sa ucyate
te parigrāhiṇaḥsarve savibhāgatarāstu te | codanā jāpyaśīlāśca jñeyā bhūtādikāstu te
ityete kathitāḥ sargāḥ ṣaḍatra nṛpasattama | prathamo mahatassargo dvitīyo brahmaṇastu yaḥ
tanmātrāṇāṃ dvitīyastu bhūtasargo hi sa smṛtaḥ | vaikārikastṛtīyastu sargaścaindriyakaḥ smṛtaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पञ्चमःpañcamaḥпятое
अनुग्रहःanugrahaḥмилость
सर्गःsargaḥтворение
सःsaḥоно
चतुर्धाcaturdhāчетверично
व्यवस्थितःvyavasthitaḥустановлено
विपर्ययेणviparyayeṇaпревратностью
सिद्ध्याsiddhyāсовершенством
caи
शक्त्याśaktyāсилою
तुष्ट्याtuṣṭyāдовольством
तथा एवtathā evaтакже
विवृत्तंvivṛttaṃминувшее
वर्तमानंvartamānaṃнастоящее
तेनtenaтем
जानन्तिjānantiпознают
वैvaiже
पुनःpunaḥзатем
भूत-आदिकानांbhūta-ādikānāṃпервоначал стихий
भूतानांbhūtānāṃсуществ
षष्ठःṣaṣṭhaḥшестое
उच्यतेucyateзовётся
तेteони
परिग्राहिणःparigrāhiṇaḥприемлющие
सर्वेsarveвсе
चोदनाःcodanāḥпобуждения
जाप्य-शीलाःjāpya-śīlāḥсклонные к повторению
ज्ञेयाःjñeyāḥда будут знаемы
भूत-आदिकाःbhūta-ādikāḥпервоначальные
इतिitiтак
एतेeteэти
कथिताःkathitāḥизложены
सर्गाःsargāḥтворения
षट्ṣaṭшесть
अत्रatraздесь
नृप-सत्तमnṛpa-sattamaо лучший из царей
प्रथमःprathamaḥпервое
महतःmahataḥмахата
द्वितीयःdvitīyaḥвторое
ब्रह्मणःbrahmaṇaḥБрахмы
यःyaḥкоторое
तन्मात्राणांtanmātrāṇāṃтанматр
भूत-सर्गःbhūta-sargaḥтворение стихий
हिhiведь
सःsaḥоно
स्मृतःsmṛtaḥпризнано
वैकारिकःvaikārikaḥизменчивое
तृतीयःtṛtīyaḥтретье
ऐन्द्रियकःaindriyakaḥчувственное
अनुवाद

Пятое творение — милость; оно установлено четверично: превратностью, совершенством, силою и довольством. Ими познают минувшее и настоящее. Шестым же зовётся творение существ, начиная с первоначал стихий. Все они приемлющи, побуждаемы и склонны к повторению — таковыми да будут знаемы первоначальные. Так изложены здесь шесть творений, о лучший из царей. Первое — творение махата, второе — то, что от Брахмы; творение танматр признано творением стихий; третье, изменчивое, — чувственное.

संस्करण

e30665fe2fd8 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:25 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से