पद्मपुराण
The Story of the Descent as Rāma6.244.45-55
5139 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.244.45-55
देवनागरी

तस्मात्तु नगरी पुण्या साप्ययोध्येति कीर्तिता । नगरस्य परं धाम्नो नाम तस्याप्यभूच्छुभे
यत्रास्ते भगवान्विष्णुस्तदेव परमं पदम् । तत्र सद्यो भवेन्मोक्षः सर्वकर्मनिकृन्तनः
जाते तत्र महाविष्णौ नराः सर्वे मुदं ययुः । स राजा पृथिवीं सर्वां पालयित्वा शुभानने
अयजद्वैष्णवेष्ट्या च पुत्रार्थी हरिमच्युतम् । तेन सम्पूजितः श्रीशो राज्ञा सर्वगतो हरिः
वैष्णवेन तु यज्ञेन वरदः प्राह केशवः । तस्मिन्नाविरभूदग्नौ यज्ञरूपो हरिस्तदा
शुद्धजाम्बूनदप्रख्यः शङ्खचक्रगदाधरः । शुक्लाम्बरधरः श्रीमान्सर्वभूषणभूषितः
श्रीवत्सकौस्तुभोरस्को वनमालाविभूषितः । पद्मपत्रविशालाक्षश्चतुर्बाहुरुदारधीः
सव्याङ्कस्थश्रिया सार्धमाविरासीद्रमेश्वरः । वरदोऽस्मीति तं प्राह राजानं भक्तवत्सलः
तं दृष्ट्वा सर्वलोकेशं राजा हर्षसमाकुलः । ववन्दे भार्यया सार्धं प्रहृष्टेनान्तरात्मना
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा । पुत्रत्वं मे भजेत्याह देवदेवं जनार्दनम् । ततः प्रसन्नो भगवान्प्राह राजानमच्युतः
उत्पत्स्येऽहं नृपश्रेष्ठ देवलोकहिताय वै । परित्राणाय साधूनां राक्षसानां वधाय च । मुक्तिं प्रदातुं लोकानां धर्मसंस्थापनाय च

लिप्यंतरण (IAST)

tasmāttu nagarī puṇyā sāpyayodhyeti kīrtitā | nagarasya paraṃ dhāmno nāma tasyāpyabhūcchubhe
yatrāste bhagavānviṣṇustadeva paramaṃ padam | tatra sadyo bhavenmokṣaḥ sarvakarmanikṛntanaḥ
jāte tatra mahāviṣṇau narāḥ sarve mudaṃ yayuḥ | sa rājā pṛthivīṃ sarvāṃ pālayitvā śubhānane
ayajadvaiṣṇaveṣṭyā ca putrārthī harimacyutam | tena sampūjitaḥ śrīśo rājñā sarvagato hariḥ
vaiṣṇavena tu yajñena varadaḥ prāha keśavaḥ | tasminnāvirabhūdagnau yajñarūpo haristadā
śuddhajāmbūnadaprakhyaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ | śuklāmbaradharaḥ śrīmānsarvabhūṣaṇabhūṣitaḥ
śrīvatsakaustubhorasko vanamālāvibhūṣitaḥ | padmapatraviśālākṣaścaturbāhurudāradhīḥ
savyāṅkasthaśriyā sārdhamāvirāsīdrameśvaraḥ | varado'smīti taṃ prāha rājānaṃ bhaktavatsalaḥ
taṃ dṛṣṭvā sarvalokeśaṃ rājā harṣasamākulaḥ | vavande bhāryayā sārdhaṃ prahṛṣṭenāntarātmanā
prāñjaliḥ praṇato bhūtvā harṣagadgadayā girā | putratvaṃ me bhajetyāha devadevaṃ janārdanam | tataḥ prasanno bhagavānprāha rājānamacyutaḥ
utpatsye'haṃ nṛpaśreṣṭha devalokahitāya vai | paritrāṇāya sādhūnāṃ rākṣasānāṃ vadhāya ca | muktiṃ pradātuṃ lokānāṃ dharmasaṃsthāpanāya ca

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तस्मात्tasmātпотому
तुtuже
नगरीnagarīгород
पुण्याpuṇyāсвятой
साप्य्sāpyи он
अयोध्येतिayodhyeti«Айодхья»
कीर्तिताkīrtitāназван
नगरस्यnagarasyaгорода
परंparaṃвысшей
धाम्नोdhāmnoобители
नामnāmaимя
तस्याप्य्tasyāpyи его
अभूच्abhūcстало
छुभेchubheо благая
यत्रास्तेyatrāsteгде пребывает
भगवान्bhagavānГосподь
विष्णुस्viṣṇusВишну
तद्tadто
एवevaименно
परमंparamaṃвысшая
पदम्padamобитель
तत्रtatraтам
सद्योsadyoтотчас
भवेन्bhavenбывает
मोक्षःmokṣaḥосвобождение
सर्व-कर्म-निकृन्तनःsarva-karma-nikṛntanaḥпресекающее все деяния
जातेjāteкогда родился
महाविष्णौmahāviṣṇauвеликий Вишну
नराःnarāḥлюди
सर्वेsarveвсе
मुदंmudaṃрадость
ययुःyayuḥобрели
राजाrājāцарь
पृथिवींpṛthivīṃземлю
सर्वांsarvāṃвсю
पालयित्वाpālayitvāохраняя
शुभाननेśubhānaneо прекрасноликая
अयजद्ayajadпринёс жертву
वैष्णवेष्ट्याvaiṣṇaveṣṭyāВишнуевым обрядом
caи
पुत्रार्थीputrārthīжелая сына
हरिम्harimХари
अच्युतम्acyutamАчьюту
तेनtenaим
सम्पूजितःsampūjitaḥпочтённый
श्रीशोśrīśoвладыка Шри
राज्ञाrājñāцарём
सर्वगतोsarvagatoвездесущий
हरिःhariḥХари
वैष्णवेनvaiṣṇavenaВишнуевою
यज्ञेनyajñenaжертвою
वरदःvaradaḥдарующий дары
प्राहprāhaсказал
केशवःkeśavaḥКешава
तस्मिन्न्tasminnв том
आविरभूद्āvirabhūdявился
अग्नौagnauогне
यज्ञ-रूपोyajña-rūpoв облике жертвы
हरिस्harisХари
तदाtadāтогда
शुद्ध-जाम्बूनद-प्रख्यःśuddha-jāmbūnada-prakhyaḥподобный чистому золоту
शङ्ख-चक्र-गदा-धरःśaṅkha-cakra-gadā-dharaḥносящий раковину, диск и палицу
शुक्लाम्बर-धरःśuklāmbara-dharaḥв белых одеждах
श्रीमान्śrīmānславный
सर्व-भूषण-भूषितःsarva-bhūṣaṇa-bhūṣitaḥукрашенный всеми уборами
श्रीवत्स-कौस्तुभोरस्कोśrīvatsa-kaustubhoraskoс грудью, несущей шриватсу и каустубху
वनमाला-विभूषितःvanamālā-vibhūṣitaḥукрашенный лесною гирляндою
पद्म-पत्र-विशालाक्षश्padma-patra-viśālākṣaśс очами, широкими, как лепестки лотоса
चतुर्बाहुर्caturbāhurчетырёхрукий
उदार-धीःudāra-dhīḥс возвышенным разумом
सव्याङ्क-स्थ-श्रियाsavyāṅka-stha-śriyāсо Шри, сидящей на левом колене
सार्धम्sārdhamвместе
आविरासीद्āvirāsīdявился
रमेश्वरःrameśvaraḥвладыка Рамы
वरदोऽस्मीतिvarado'smīti«дарую дар»
तंtaṃтому
राजानंrājānaṃцарю
भक्त-वत्सलःbhakta-vatsalaḥлюбящий преданных
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
सर्व-लोकेशंsarva-lokeśaṃвладыку всех миров
हर्ष-समाकुलःharṣa-samākulaḥохваченный радостью
ववन्देvavandeпоклонился
भार्ययाbhāryayāс супругою
प्रहृष्टेनान्तरात्मनाprahṛṣṭenāntarātmanāс возрадованною душою
प्राञ्जलिःprāñjaliḥсо сложенными ладонями
प्रणतोpraṇatoсклонённый
भूत्वाbhūtvāстав
हर्ष-गद्गदयाharṣa-gadgadayāпрерывающимся от радости
गिराgirāголосом
पुत्रत्वंputratvaṃсыновство
मेmeу меня
भजेत्य्bhajety«прими»
आहāhaсказал
देव-देवंdeva-devaṃбогу богов
जनार्दनम्janārdanamДжанардане
प्रसन्नोprasannoмилостивый
भगवान्bhagavānГосподь
राजानम्rājānamцарю
अच्युतःacyutaḥАчьюта
उत्पत्स्येऽहंutpatsye'haṃрожусь я
नृपश्रेष्ठnṛpaśreṣṭhaо лучший из царей
देव-लोक-हितायdeva-loka-hitāyaна благо миру богов
वैvaiведь
परित्राणायparitrāṇāyaради спасения
साधूनांsādhūnāṃправедных
राक्षसानांrākṣasānāṃракшасов
वधायvadhāyaради убиения
मुक्तिंmuktiṃосвобождение
प्रदातुंpradātuṃчтобы дать
लोकानांlokānāṃмирам
धर्म-संस्थापनायdharma-saṃsthāpanāyaради утверждения дхармы
अनुवाद

Потому и город тот святой назван Айодхьею; и имя высшей обители стало именем города, о благая. Где пребывает Господь Вишну — то и есть высшая обитель; там тотчас бывает освобождение, пресекающее все деяния. Когда родился там великий Вишну, все люди обрели радость. Тот царь, охраняя всю землю, о прекрасноликая, желая сына, принёс Вишнуевым обрядом жертву Хари, Ачьюте. Почтённый тем царём Вишнуевою жертвою, владыка Шри, вездесущий Хари, дарующий дары Кешава, сказал; и в том огне явился тогда Хари в облике жертвы: подобный чистому золоту, носящий раковину, диск и палицу, в белых одеждах, славный, украшенный всеми уборами, с грудью, несущей шриватсу и каустубху, украшенный лесною гирляндою, с очами, широкими, как лепестки лотоса, четырёхрукий, с возвышенным разумом. Явился владыка Рамы вместе со Шри, сидящей на левом колене, и сказал тому царю, любящий преданных: «Дарую дар». Увидев владыку всех миров, царь, охваченный радостью, с возрадованною душою поклонился вместе с супругою; и, став склонённым, со сложенными ладонями, голосом, прерывающимся от радости, сказал богу богов Джанардане: «Прими у меня сыновство». Тогда милостивый Господь Ачьюта сказал царю: «Рожусь я, о лучший из царей, на благо миру богов — ради спасения праведных, ради убиения ракшасов, чтобы дать мирам освобождение и ради утверждения дхармы».

संस्करण

9339dd10f185 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:07 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से